ତତସ୍ତଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପ୍ରଣମ୍ଯ ପରଯା ମୁଦା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵାସୁଦେଵାଯ ମୁନେରାଗମନାଦିକମ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁନିଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତତସ୍ତାମବ୍ରଵୀତ୍କୃଷ୍ଣଃ କ୍ଷୁଧିତୋସ୍ମି ଭୃଶାତୁରଃ। ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋଜଯ ମାଂ କୃଷ୍ଣେ ପଶ୍ଚାତ୍ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଖାଲି ଭାଇ ଅତି ଅସୁସ୍ଥ ଅଛି; ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଖାଇବା ଦିଅ, ପରେ ସବୁ କାମ କରିବ।”
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଵଚଃ କୃଷ୍ଣା ଲଜ୍ଜିତା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ସ୍ଥାଲ୍ଯାଂ ଭାସ୍କରଦତ୍ତାଯାମନ୍ନଂ ମଦ୍ଭୋଜନାଵଧି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣା ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଆ ହାଣ୍ଡିରେ ମୋର ଭୋଜନ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।”
ଭୁକ୍ତଵତ୍ଯସ୍ମ୍ଯହଂ ଦେଵ ତସ୍ମାଦନ୍ନଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣାଂ କମଲଲୋଚନଃ
“ମୁଁ ଆଗରୁ ଖାଇ ନେଇଛି, ଦେବ, ତେଣୁ ଏବେ ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ।” ତାପରେ କମଳନୟନ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣେ ନ ନର୍ମକାଲୋଽଯଂ କ୍ଷୁଚ୍ଛ୍ରମେଣାତୁରେ ମଯି। ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ମମ ସ୍ଥାଲୀମାନଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦର୍ଶଯ
“କୃଷ୍ଣା, ଏହି ସମୟ ମଜା କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଖାଲି ଭାଇ ଅତି ଅସୁସ୍ଥ ଅଛି। ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ମୋର ହାଣ୍ଡି ଆଣି ଦେଖା।”
ଇତି ନିର୍ବନ୍ଧତଃ ସ୍ଥାଲୀମାନାଯ୍ଯ ସ ଯଦୂଦ୍ଵହଃ। ସ୍ଥାଲ୍ଯାଃ କଣ୍ଠେଽଥ ସଂଲଗ୍ନଂ ଶାକାନ୍ନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯକେଶଵଃ
ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ଯଦୁବଂଶୀ ହାଣ୍ଡି ଆଣିଲେ; ଏବଂ କେଶବ ହାଣ୍ଡିର କଣ୍ଠରେ ଲଗିଥିବା ଶାକ ଭାତ ଦେଖିଲେ।
ଉପଯୁଜ୍ଯାବ୍ରଵୀଦେନାମନେନ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ। ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରୀଯତାଂ ଦେଵସ୍ତୁଷ୍ଟଶ୍ଚାସ୍ତ୍ଵିତି ଯଜ୍ଞଭୂକ୍
ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି ହରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଈଶ୍ୱର, କହିଲେ—‘ଦେବତା ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ’, କାରଣ ସେ ଯଜ୍ଞର ଭୋଗୀ।
ଆକାରଯ ମୁନୀଞ୍ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋଜନାଯେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍। ଭୀମସେନଂ ମହାବାହୁଃ କୃଷ୍ଣଃ କ୍ଲେଶଵିନାଶନଃ
ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ, ଦୁଃଖ ନାଶ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—‘ସାଧୁମାନେ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଭୋଜନର ଆହ୍ୱାନ କର।’
ତତୋ ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଭୀମସେନୋ ମହାଯଶାଃ। ଆକାରିତୁଂ ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭୋଜନାର୍ଥଂ ନୃପୋତ୍ତମ। ସ୍ନାତୁଂ ଗତାନ୍ଦେଵନଦ୍ଯାଂ ଦୁର୍ଵାସଃପ୍ରଭୃତୀନ୍ମୁନୀନ୍
ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଭୀମସେନ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନର ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ।
ତେ ଚାଵତୀର୍ଣାଃ ସଲିଲେ କୃତଵନ୍ତୋଽଘମର୍ଷଣମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଦ୍ଗାରାନ୍ସାନ୍ନରସାଂସ୍ତୃପ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତାଃ। ଉତ୍ତୀର୍ଯ ସଲିଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଜଳରେ ଅବତରି, ପାପ ଶୁଧିର କ୍ରିୟା କରିଲେ; ଭୋଜନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖି, ସେମାନେ ପ୍ରମାଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ; ଜଳରୁ ବାହାରି, ଏକାପରେକ ଦେଖିଲେ।
ଦୁର୍ଵାସସମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯତେ ସର୍ଵେ ମୁନଯୋଽବ୍ରୁଵନ୍। ରାଜ୍ଞା ହିକାରଯିତ୍ଵାଽନ୍ନଂ ଵଯଂ ସ୍ନାତୁଂ ସମାଗତାଃ
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ କହିଲେ—‘ରାଜା ଆମକୁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଡାକିଛନ୍ତି, ଆମେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।’
ଆକଣ୍ଠତୃପ୍ତା ଵିପ୍ରର୍ଷେ କିଂସ୍ଵିଦ୍ଭୁଞ୍ଜାମହେ ଵଯମ୍। ଵୃଥା ପାକଃ କୃତୋସ୍ମାଭିସ୍ତତ୍ର କିଂ କରଵାମହେ
‘ମହାମାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ହୋଇଛୁ; ଏବେ ଆମେ କଣ ଖାଇବା? ଆମେ ଯାହା ପାକ କରିଛୁ, ତାହା ଅନବସ୍ଥାରେ ହେଇଗଲା—ଏଠାରେ ଆମେ କଣ କରିବା?’
ଵୃଥା ପାକେନ ରାଜର୍ଷେରପରାଧଃ କୃତୋ ମହାନ୍। ମାଽସ୍ମାନଧାକ୍ଷୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ କ୍ରୂରଚକ୍ଷୁଷା
ଅନବସ୍ଥାରେ ପାକ କରି, ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଛୁ; ଆମକୁ ଦେଖି ଦୟାକରି ପାଣ୍ଡବମାନେ କ୍ରୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୋଷ ଦେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସ୍ମୃତ୍ଵାଽନୁଭାଵଂ ରାଜର୍ଷେରମ୍ବରୀଷସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ବିଭେମି ସୁତରାଂ ଵିପ୍ରା ହରିପାଦାଶ୍ରଯାଜ୍ଜନାତ୍
ଧୀର ରାଜା ଋଷି ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହରିଙ୍କ ପାଦରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବହୁତ ଭୟଭିତ ହେଉଛି।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ଧର୍ମପରାଯଣାଃ। ଶୂରାଶ୍ଚକୃତଵିଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵ୍ରତିନସ୍ତପସି ସ୍ଥିତାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଶୂର, ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିୟମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ।
ସଦାଚାରରତା ନିତ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵପରାଯଣାଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତେ ନିର୍ଦହେଯୁର୍ଵୈ ତୂଲରାଶିମିଵାନଲଃ। ତତ ଏତାନପୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଶିଷ୍ଯାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପଲାଯତ
ସେମାନେ ସଦା ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଲଗିଥିବା, ନିତ୍ୟ ଭାବେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଶରଣ କରିଥିବା; କ୍ରୁଧିତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନି ତୁଳା ଗଛକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିବା ପରି ସେମାନେ ଦହିପାରିବେ। ଏହିପରି ଭୟରେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସେମାନେ ପଚାରିବା ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଗଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ ମୁନିନା ଗୁରୁଣା ତଦା। ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯୋ ଭୃଶଂ ଭୀତା ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଦିଶୋ ଦଶ
ଗୁରୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେ ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ବହୁତ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଦଶ ଦିଶାରେ ପଳାଇଗଲେ।
ଭୀମସେନୋ ଦେଵନଦ୍ଯାମପଶ୍ଯନ୍ମୁନିସତ୍ତମାନ୍। ତୀର୍ଥେ ଷ୍ଵିତସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯା ଵିଚଚାର ଗଵେଷଯନ୍
ଭୀମସେନ ଦେବନଦୀରେ ମୁନିମାନେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତୀରରେ ଏଉଁଠାଉଁ ଘୁଞ୍ଚି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଖୋଜିଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥେଭ୍ଯସ୍ତାପସେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଶ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ରୁତାନ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଥାଭ୍ଯେତ୍ଯ ତଂ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଠାରୁ ସେମାନେ ପଳାଇଯିବା ବିଷୟ ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଜଣାଇଲେ।
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ର୍ଯାଗମନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ। ପ୍ରତୀକ୍ଷନତଃ କିଯତ୍କାଲଂ ଜିତାତ୍ମାନୋଽଵତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତିଥିମାନେ ଆସିବାକୁ ଆଶା କରି, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ରହିଲେ।
ନିଶୀଥେଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଚାକସ୍ମାଦସ୍ମାନ୍ସ ଚ୍ଛଲଯିଷ୍ଯତି। କଥଂ ଚ ନିସ୍ତରେମାସ୍ମାତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଦୈଵୋପସାଦିତାତ୍
ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ସେ ଅଚିନ୍ତାତ୍ମକ ଭାବରେ ଆସି, ଆମକୁ ଠକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ; ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଏହି କଷ୍ଟରୁ ଆମେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇବା?
ଇତି ଚିନ୍ତାପରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୀମାନ୍କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାଂ ଗତଃ
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଥିବା, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖି, ସମ୍ମାନିତ କୃଷ୍ଣ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭଵତାମାପଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଋଷେଃ ପରମକୋପନାତ୍। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଚିନ୍ତିତଃ ପାର୍ଥା ଅହଂ ସତ୍ଵରମାଗତଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେର ଦୁଃଖ, ଋଷିଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଜାଣି, ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି।
ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେତସ୍ମାଦୃଷେର୍ଦୁର୍ଵାସସୋଽଲ୍ପକମ୍। ତେଜସା ଭଵତାଂ ଭୀତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ପଲାଯିତଃ
ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଠାରୁ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ; ତୁମମାନେର ଶକ୍ତିରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ଏହିଠାରୁ ପଳାଇଯାଇଛି।
ଧର୍ମନିତ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ କେଚିନ୍ନ ତେ ସୀଦନ୍ତି କର୍ହିଚିତ୍। ଆପୃଚ୍ଛେ ଵୋ ଗମିଷ୍ଯାମି ନିଯତଂ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଭିତି ହୋଇନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି, ଯାଉଛି। ସବୁବେଳେ ତୁମମାନଙ୍କର ଭଲ ହେଉ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵେରିତଂ କେଶଵସ୍ଯ ବଭୂଵୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥାମାନସାଃ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହିତାଃ ପାର୍ଥାସ୍ତମୂଚୁର୍ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
କେଶବଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ଶାନ୍ତ ମନରେ ହେଲେ, ଦୁଃଖ ହିନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ଗୋଵିନ୍ଦ ଦୁସ୍ତରାମାପଦଂ ଵିଭୋ। ତୀର୍ଣାଃ ପ୍ଲଵମିଵାସାଦ୍ଯ ମଜ୍ଜମାନା ମହାର୍ଣଵେ
ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେବାରୁ, ଆମେ ଏହି କଷ୍ଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଛୁ। ବଡ଼ ସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ଲୋକ ଜାହାଜ ପାଇଲେ ଯେପରି ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ, ସେପରି ଆମେ ତୁମ ଆଶ୍ରୟରେ ରକ୍ଷିତ ହେଲୁ।
ସ୍ଵସ୍ତି ସାଧଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଇତ୍ଯାଜ୍ଞାତୋ ଯଯୌ ପୁରୀମ୍
‘ସୁସ୍ଥ ରହ, ଭଲ ହେଉ’ ବୋଲି ଅନୁମତି ଦେବା ପରେ, ସେ ଶହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାଭାଗ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହିତାଃ ପ୍ରଭୋ। ଊଷୁଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସୋ ଵିହରନ୍ତୋ ଵନାଦ୍ଵନମ୍। ଇତି ତେଽଭିହିତଂ ରାଜନ୍ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହମିହ ତ୍ଵଯା
ମହାଭାଗ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହ ଖୁସି ମନେ ରହି, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଘୁଞ୍ଚି ମଜା କରୁଥିଲେ। ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସେ କଥା କହିଦେଲି।
ଏଵଂଵିଧାନ୍ଯଲୀକାନି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଵନସ୍ଥେଷୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ଵୃଥାଽଭଵନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମନ୍ଦ ମନରେ ଯେପରି ଚତୁର୍ୟ ଚାଳ ଚାଲିଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବାବେଳେ, ସେଗୁଡିକ କିଛି ଫଳ ଦେଇନାହିଁ।