ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତଥା ଵୃତ୍ତିଂ ନଗରେ ଵସତାମିଵ। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ତେଷୁ ପାପମରୋଚଯତ୍
ସେମାନେ ଯେପରି ନଗରରେ ବସୁଥିବା ପରି ଜୀବନଯାପନ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ମହାରାଜ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ଉପଜିଲା।
ତଥା ତୈର୍ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞୈଃ କର୍ଣଦୁଃଶାସନାଦିଭିଃ। ନାନୋପାଯୈରଧଂ ତେଷୁ ଚିନ୍ତଯତ୍ସୁ ଦୁରାତ୍ମସୁ
ଏଭଳି ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରି ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କୁକର୍ମ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛତ୍ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତପସ୍ଵୀ କସୁମହାଯଶାଃ। ଶିଷ୍ଯାଯୁତସମୋପେତୋ ଦୁର୍ଵାସା ନାମ କାମତଃ
ସେତେବେଳେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତପସ୍ବୀ ଓ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବାସା ନାମକ ମୁନି ଅନେକ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ଆସିଲେ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମୁନିଂ ପରମକୋପନମ୍। ସହିତୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ଶ୍ରୀମାନାତିଥ୍ଯେନ ନ୍ଯମନ୍ତ୍ରଯତ୍
ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧୀ ଦେଖି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଆତିଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଵିଧିଵତ୍ପୂଜଯାମାସ ସ୍ଵଯଂ କିଂକରଵତ୍ସ୍ଥିତଃ। ଅହାନି କତିଚିତ୍ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ସ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସେ ନିଜେ ଦାସ ପରି ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ମହାମୁନି କିଛି ଦିନ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ତଂ ଚ ପର୍ଯଚରଦ୍ରାଜା ଦିଵାରାତ୍ରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ଶାପାତ୍ତସ୍ଯ ଵିଶଙ୍କିତଃ
ସେ ରାଜା ଦିନ ଓ ରାତି ଅକ୍ଷୟ ଭାବେ ମୁନିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଶାପକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।
କ୍ଷୁଧିତୋଽସ୍ମି ଦଦସ୍ଵାନ୍ନଂ ଶୀଘ୍ରଂ ମମ ନରାଧିପ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗଚ୍ଛତି ସ୍ନାତୁଂ ପ୍ର୍ଯାଗଚ୍ଚତି ଵୈ ଚିରାତ୍
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଭୁଖା, ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଖାଇବା ଦିଅ,' ଏହିପରି କହି ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ, ବହୁ ଦେରେ ପୁଣି ଫେରିଲେ।
ନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯମେ ନାସ୍ତି କ୍ଷୁଧେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈତ୍ଯଦର୍ଶନମ୍। ଅକସ୍ମାଦେତ୍ଯ ଚ ବ୍ରୂତେ ଭୋଜନଯାସ୍ମାଂସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ସେ କେବେ କହିଦେଉଥିଲେ, 'ମୁଁ ଆଜି ଖାଇବି ନାହିଁ, ମୋତେ ଭୁଖ ନାହିଁ,' ଏହିପରି କହି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ; ପୁଣି ଅଚାନକ ଆସି, ଖାଇବା ତିଆରି କରିବାକୁ ତାଡ଼ନା ଦେଉଥିଲେ।
କଦାଚିଚ୍ଚ ନିଶୀଥେ ସ ଉତ୍ଥାଯ ନିକୃତୌ ସ୍ଥିତଃ। ପୂର୍ଵଵତ୍କାରଯିତ୍ଵାଽନ୍ନଂ ନ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଗର୍ହଯନ୍ସ୍ମ ସଃ
କେବେ କେବେ ମଧ୍ୟରାତିରେ ଉଠି, ପୂର୍ବପରି ଖାଇବା ତିଆରି କରାଇ, ସେ ଖାଉନଥିଲେ, ବିନା କାରଣରେ ଦୋଷ ଦେଉଥିଲେ।
ଵର୍ତମାନେ ତଥା ତସ୍ମିନ୍ଯଦା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନୃପଃ। ଵିକୃତିଂ ନୈତି ନ କ୍ରୋଧଂ ତଦା ତୁଷ୍ଟୋଽଭଵନ୍ମୁନିଃ
ଏପରି ଘଟଣା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା କୌଣସି ଅସ୍ଥିରତା କିମ୍ବା କ୍ରୋଧ ଦେଖାଉନଥିଲେ, ମୁନି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ।
ଆହଚୈନଂ ଦୁରାଧର୍ଷୋ ଵରଦୋଽସ୍ମୀତି ଭାରତ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ, ମୁଁ ଚାହିଲେ ଦାନ ଦେଇପାରିବି.'
ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ। ମଯି ପ୍ରୀତେ ତୁ ଯଦ୍ଧର୍ମ୍ଯଂ ନାଲଭ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତଵ
ତୁମେ ଏକ ଦାନ ଚୟନ କର, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି ତାହା ଚାହିଅ। ମୁଁ ଖୁସି ହେଲେ, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଧର୍ମମୟ ଆଶା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବ ନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ। ଅମନ୍ଯତ ପୁନର୍ଜାତମାତ୍ମାନଂ ସ ସୁଯୋଧନଃ
ଏହି ମହାର୍ଷିଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁୟୋଧନ ନିଜକୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମିଥିବା ଭାବିଲେ।
ପ୍ରାଗେଵ ମନ୍ତ୍ରିତଂ ଚାସୀତ୍କର୍ଣଦୁଃଶାସନାଦିଭିଃ। ଯାଚନୀଯଂ ମୁନେସ୍ତୁଷ୍ଟାଦିତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦୁର୍ମତିଃ
ପୂର୍ବରୁ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ—'ମୁନି ଖୁସି ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ କିଛି ଚାହିଅ,' ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲା।
ଅତିହର୍ଷାନ୍ଵିତୋ ରାଜନ୍ଵରମେନମଯାଚତ। ଶିଷ୍ଯୈଃ ସହ ମମ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଥା ଜାତୋଽତିଥିର୍ଭଵାନ୍
ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ରାଜା, ସେ ଏହି ଦାନ ଚାହିଲେ: 'ମୁଁ ଓ ମୋର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଯେପରି ତୁମେ ଆମ ଅତିଥି ହେଲେ—'
ଅସ୍ମତ୍କୁଲେ ମହାରାଜୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଵନେ ଵସତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ। ଗୁଣଵାଞ୍ଶୀଲସଂପନ୍ନସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ଵମତିଥିର୍ଭଵ
'ଆମ ବଂଶରେ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଗ୍ରଜ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଅଟୁଟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ଗୁଣ ଓ ଶୀଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ତୁମେ ତାଙ୍କର ଅତିଥି ହେଉ।'
ଯଦା ଚ ରାଜପୁତ୍ରୀ ସା ସୁକୁମାରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପତୀଂଶ୍ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ
'ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ରାଜକୁମାରୀ, ସୁକୁମାର ଓ ପ୍ରଶଂସିତ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ପତିମାନେକୁ ଖାଇବା ଦେଇଥିବେ—'
ଵିଶ୍ରାନ୍ତା ଚ ସ୍ଵଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଖାସୀନା ଭଵେଦ୍ଯଦା। ତଦା ତ୍ଵଂ ତତ୍ରଗଚ୍ଛେଥା ଯଦ୍ଯନୁଗ୍ରାହ୍ଯତା ମଯି
'ଏବଂ ସେ ନିଜେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଖାଇ, ସୁବିଧାରେ ବସିଥିବେ, ତେବେ ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯିବା—ଯଦି ମୋପାଇଁ ଦୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଛ।'
ତଥା କରିଷ୍ଯେ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯେତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଯୋଧନମ୍। ଦୁର୍ଵାସା ଅପିଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥାଗତମଗାତ୍ତତଃ
'ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏହିପରି କରିବି,' ଏହିପରି କହି ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ଦୁର୍ବାସା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
କୃତାର୍ଥମପି ଚାତ୍ମାନଂ ତଦା ମେନେ ସୁଯୋଧନଃ। କରେଣ ଚ କରଂ ଗୃହ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ମୁଦିତୋ ଭୃଶମ୍
ଯଦିଓ ତାଙ୍କର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସୁୟୋଧନ ଏହି ସମୟରେ ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ, ଏବଂ ବହୁତ ଖୁସିରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ।
କର୍ଣୋପି ଭ୍ରାତୃସହିତମିତ୍ଯୁଵାଚ ନୃପଂ ମୁଦା। ଦୁଷ୍ଟ୍ଯା କାମଃ ସୁସଂଵୃତ୍ତୋଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୌରଵ ଵର୍ଧସେ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଶତ୍ରଵୋ ମଗ୍ନା ଦୁସ୍ତରେ ଵ୍ଯସନାର୍ଣଵେ
କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହୋଇଛି; ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ କୌରବ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛ; ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅପାର ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି।'
ଦୁର୍ଵାସଃକ୍ରୋଧଜେ ଵହ୍ନୌ ପତିତାଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ। ସ୍ଵୈରେଵ ତେ ମହାପାପୈର୍ଗତା ଵୈ ଦୁସ୍ତରଂ ତମଃ
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ପଡିଯାଇଛନ୍ତି; ନିଜ ମହାପାପରେ, ସେମାନେ ଅପାର ଅନ୍ଧାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଥଂ ତେ ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞା ରାଜନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ। ହସନ୍ତଃ ପ୍ରୀତମନସୋ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ନିକେତନମ୍
ଏଭଳି ଚତୁର ଚିନ୍ତାରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ କଦାଚିଦ୍ଦୁର୍ଵାସାଃ ସୁଖାସୀନାଂସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାଵସ୍ଥିତାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ମୁନିଃ। ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛତ୍ପରିଵୃତଃ ଶିଷ୍ଯୈରଯୁତସଂମିତୈଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟରେ, ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୁବିଧାରେ ବସିଛନ୍ତି ଓ କୃଷ୍ଣା ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ତାଙ୍କ ଦଶ ହଜାର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯାନ୍ତଂ ତମତିଥିଂ ସ ଚ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଜଗାମାଭିମୁଖଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରଚ୍ଯୁତଃ
ଅତିଥି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶ୍ରୀମତ୍ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ସହିତ ଏଗୋଟିଆ ହେଇ ମିଳିବାକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ମୈ ବଦ୍ଧ୍ଵାଞ୍ଜଲିଂ ସମ୍ଯଗୁପଵେଶ୍ଯ ଵରାସନେ। ଵିଧିଵତ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ତମାତିଥ୍ଯନ ନ୍ଯମନ୍ତ୍ରଯତ୍। ଆହ୍ନିକଂ ଭଗଵନ୍କୃତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରମେହୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହାତ ଜୋଡି, ଭଲ ଆସନରେ ବସାଇଲେ; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅତିଥି ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରି, ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ.'
ଜଗାମ ଚ ମୁନିଃ ସୋପି ସ୍ନାତୁଂ ଶିଷ୍ଯୈଃ ସହାନଘଃ। ଭୋଜଯେତ୍ସହଶିଷ୍ଯଂ ମାଂ କଥମିତ୍ଯଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ମୁନି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଖାଇବା ଦେଇପାରିବି?'
ନ୍ଯମଜ୍ଜତ୍ସଲିଲେ ଚାପି ମୁନିସଙ୍ଘଃ ସମାହିତଃ
ମୁନିମାନେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ପାଣିରେ ବିଲିନ ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜନ୍ଦ୍ରୌପଦୀ ଯୋପିତାଂ ଵରା। ଚିନ୍ତାମଵାପ ପରମାମନ୍ନହେତୋଃ ପତିଵ୍ରତା
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ନଥିବାରୁ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡିଗଲେ।
ସା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ଚ ଯଦା ନାନ୍ନହେତୁମଵିନ୍ଦତ। ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ କୃଷ୍ଣଂ କଂସନିଷୂଦନମ୍
ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କାହିଁକି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ ତାହାର କାରଣ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ମନରେ କଂସଘାତୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।