ଏତତ୍ସ୍ଵର୍ଗସୁଖଂ ଵିପ୍ର ଲୋକା ନାନାଵିଧାସ୍ତଥା। ଗୁଣାଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତେ ଦୋଷାନପି ନିବୋଧ ମେ
ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ; ସ୍ୱର୍ଗର ଗୁଣ ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା—ମୋ ଠାରୁ ଏହାର ଦୋଷ ଶୁଣ।
କୃସ୍ଯ କର୍ମଣସ୍ତତ୍ରଭୁଜ୍ଯତେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦିଵି। ନ ଚାନ୍ତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ମୂଲଚ୍ଛେଦେନ ଭୁଜ୍ଯତେ
ସ୍ୱର୍ଗରେ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ କର୍ମ ମୂଳରୁ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ—କେବଳ ଉପଭୋଗ ହୁଏ।
ସୋଽତ୍ରଦୋଷୋ ମମ ମତସ୍ତସ୍ଯାନ୍ତେ ପତନଂ ଚ ଯତ୍। ସୁଖଵ୍ଯାପ୍ତମନସ୍କାନାଂ ପତନଂ ଯଚ୍ଚ ମୁଦ୍ଗଲ
ଏହିପରି ଦୋଷ ମୋ ମତରେ ଅଛି, ଏହାର ଶେଷରେ ପତନ ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ ସୁଖରେ ମନ ଭରିଛନ୍ତି, ମୁଦ୍ଗଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପତନରେ ପଡନ୍ତି।
ଅସଂତୋଷଃ ପରୀତାପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ତତରାଃ ଶ୍ରିଯଃ। ଯଦ୍ଭଵତ୍ଯଵରେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତାନାଂ ତତ୍ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ବେଦନା ଆସେ; ଅଧମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ।
ସଂଜ୍ଞାମୋହଶ୍ଚପତତାଂ ରଜସା ଚ ପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍। ପ୍ରମ୍ଲାନେଷୁ ଚ ମାଲ୍ଯେଷୁ ତତଃ ପିପତିଷୋର୍ଭଯମ୍
ଚେତନାର ଭ୍ରମ, ପତିତମାନଙ୍କର ଅହଂକାର, ରଜସରୁ ଉତ୍ତେଜନା, ମାଲା ମର୍ମରି ଯାଉଥିବାବେଳେ ଭୟ ଏବଂ ପତନର ଆଶଙ୍କା — ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖ ଉପଜିଥାଏ।
ଆବ୍ରହ୍ମଭଵନାଦେତେ ଦୋଷା ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯ ଦାରୁଣାଃ। ନାକଲୋକେସୁକୃତିନାଂ ଗୁଣାସ୍ତ୍ଵଯୁତଶୋ ନୃଣାମ୍
ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୋଷଗୁଡିକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଗୃହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ, ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଦଶହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ।
ଅଯଂ ତ୍ଵନ୍ଯୋ ଗୁଣଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚ୍ଯୁତାନାଂ ସ୍ଵର୍ଗତୋ ମୁନେ। ଶୁଭାନୁଶଯଯୋଗେନ ମନୁଷ୍ଯେଷୂପଜାଯତେ
ମୁନି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଅଛି; ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଗୁଣ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପଜିଥାଏ।
ତତ୍ରାପି ସ ମହାଭାଗଃ କୁଲେ ମହତି ଜାଯତେ। ନ ଚେତ୍ସଂବୁଧ୍ଯତେ ତତ୍ରଗଚ୍ଛତ୍ଯଧମତାଂ ତତଃ
ସେଠି ମଧ୍ୟ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଜାଗି ନପାରି, ତେବେ ସେ ଅଧମ ଦେଶକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଇହ ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ପରତ୍ରୋପଭୁଜ୍ଯତେ। କର୍ମଭୂମିରିଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଫଲଭୂମିରସୌ ମତା
ଏଠାରେ ଯେ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଉପଭୋଗ ହୁଏ; ଏଠା କର୍ମଭୂମି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ କର୍ମ କରିବା ଦେଶ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଫଳ ଦେବା ଦେଶ।
ମହାନ୍ତସ୍ତୁ ଅମୀ ଦୋପାସ୍ତ୍ଵଯା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ କୀର୍ତିତାଃ। ନିର୍ଦୋଷ ଏଵ ଯସ୍ତ୍ଯନ୍ଯୋ ଲୋକଂ ତଂ ପ୍ରଵଦସ୍ଵ ମେ
ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ୱର୍ଗର ଦୋଷଗୁଡିକ ବଡ଼ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛ, ସେଗୁଡିକ ମୁଁ ଜାଣିଲି; ଯଦି ଦୋଷ ନଥିବା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି, ମୋତେ କହ।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍। ଶୁଦ୍ଧଂ ସନାତନଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଯଦ୍ଵିଦୁଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଗୃହ ଉପରେ ଅଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ, ଚିରନ୍ତନ ଆଲୋକ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ନ ତତ୍ରଵିପ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପୁରୁଷା ଵିଷଯାତ୍ମକାଃ। ଦମ୍ଭଲୋଭମହାକ୍ରୋଧମୋହଦ୍ରୋହୈରଭିଦ୍ରୁତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ଭୋଗବାସନାରେ ଆସକ୍ତ, ଦମ୍ଭ, ଲୋଭ, ବଡ଼ କ୍ରୋଧ, ଭ୍ରମ ଓ ଶତ୍ରୁତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ସେଠି ଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ନିର୍ମମା ନିରହଂକାରା ନିର୍ଦ୍ଵିନ୍ଦ୍ଵାଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ। ଧ୍ଯାନଯୋଗପରାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ରଗଚ୍ଛନ୍ତି ମାନଵାଃ ।।]
ଯେମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ଉପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ସେମାନେ ସେଠି ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯତଂ ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ମୁଦ୍ଗଲ। ତଵାନୁକମ୍ପଯା ସାଧୋ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମ ମାଚିରମ୍
ମୁଦ୍ଗଳ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ମୁଁ ସବୁ କଥା ଖୋଲି କହିଦେଲି; ତୁମ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖି, ମୁଁ କହୁଛି, ଆମେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଚାଲିବା।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯୋ ଵାକ୍ଯଂ ଵିମମୃଶେ ଧିଯା। ଵିମୃଶ୍ଯ ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵଦୂତମୁଵାଚହ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବଦୂତକୁ କହିଲେ।
ଦେଵଦୂତ ନମସ୍ତେଽମ୍ତୁ ଗଚ୍ଛ ତାତ ଯଥାସୁଖମ୍। ମହାଦୋଷେଣ ମେ କାର୍ଯଂ ନ ସ୍ଵର୍ଗେଣ ସୁଖେନ ଚା
ଦେବଦୂତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଉ। ମୋର ସ୍ୱର୍ଗର ଶୁଖ ଓ ଦୋଷ ସହିତ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।
ପତନାନ୍ତେ ମହାଦୁଃଖଂ ପରିତାପଃ ସୁଦାରୁଣଃ। ସ୍ଵର୍ଗଭାଜଃ ପତନ୍ତୀହ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ନ କାମଯେ
ପତନ ଶେଷରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛି; ସ୍ୱର୍ଗର ଭୋଗୀମାନେ ଏଠାରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ଯତ୍ରଗତ୍ଵାନ ଶୋଚନ୍ତି ନ ଵ୍ଯଥନ୍ତିଚଲନ୍ତି ଵା। ତଦହଂ ସ୍ଥାନମତ୍ଯନ୍ତଂ ମାର୍ଗଯିଷ୍ଯାମି କେଵଲମ୍
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ନାହିଁ, ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଖୋଜିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵଦୂତଂଵିସୃଜ୍ଯ ତମ୍। ଶିଲୋଞ୍ଛଵୃତ୍ତିମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶମମାତିଷ୍ଠଦୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି କଥା କହି, ମୁନି ଦେବଦୂତକୁ ବିଦାୟ କଲେ, ଶିଳୋଞ୍ଚ ଜୀବନ ଛାଡି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଗଲେ।
ତୁଲ୍ଯନିନ୍ଦାସ୍ତୁତିର୍ଭୂତ୍ଵାସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ। ଜ୍ଞାନଯୋଗେନ ଶୁଦ୍ଧେନ ଧ୍ଯାନନିତ୍ଯୋ ବଭୂଵ ହ
ନିନ୍ଦା ଓ ସ୍ତୁତିକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖି, ମାଟି, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ଏକ ଭାବରେ ଗଣି, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ସଦା ଲଗି ରହି, ସେ ଅଟୁଟ ହେଲେ।
ନିଗୃହୀତେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମଃ ସମଯୋଜଯଦାତ୍ମନି। ଯୁକ୍ତଚିତ୍ତଂ ଯଥାଽଽତ୍ମାନଂ ଯୁଯୋଜ ପରମେଶ୍ଵରେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନକୁ ନିଜ ଅନ୍ତରରେ ବସାଇଲେ; ମନ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ଆତ୍ମାକୁ ପରମେଶ୍ୱର ସହିତ ଏକତା କଲେ।
ଧ୍ଯାନଯୋଗାଦ୍ବଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମନୁତ୍ତମାମ୍। ଜଗାମ ଶାଶ୍ଵତୀଂ ସିଦ୍ଧିଂ ପରାଂ ନିର୍ଵାଣଲକ୍ଷଣାମ୍
ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ପାଇ, ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧି ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିର୍ବାଣ ଲକ୍ଷଣାତ୍ମକ ମୁକ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପିକୌନ୍ତେଯ ନ ଶୋକଂ କର୍ତୁମର୍ହସି। ରାଜ୍ଯାତ୍ସ୍ଫୀତାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତପସା ତଦଵାପ୍ସ୍ଯସି
ତେଣୁ ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ସେହି ରାଜ୍ୟ ଫେରି ପାଇବ।
ସୁଖସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଦୁଃଖଂ ଦୁଃଖସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ସୁଖମ୍। ପର୍ଯାଯେଣୋପସର୍ପନ୍ତେ ନରଂ ନେମିମରା ଇଵ
ସୁଖ ପରେ ଦୁଃଖ ଆସେ, ଦୁଃଖ ପରେ ସୁଖ ଆସେ; ଏମିତି ଏହି ଦୁଇଟି ପାଳିକ୍ରମେ ଲୋକଙ୍କୁ ଆସିଥାଏ, ଚକ୍ରର ତୀର ଯେପରି।
ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯଂପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସ୍ଯମିତଵିକ୍ରମ। ଵର୍ଷାତ୍ରଯୋଦଶାଦୂର୍ଧ୍ଵଂଵ୍ଯେତୁ ତେ ମାନସୋ ଜ୍ଵରଃ
ହେ ପ୍ରବଳ ବୀର, ତୁମେ ତୁମ ପିତା ଓ ପୁରୁଷ ପିତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବ। ତେର ଦିନ ବର୍ଷ ପରେ ତୁମର ମନର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସଃ ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନମ୍। ଜଗାମ ତପସେ ଧୀମାନ୍ପୁନରେଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟାସଦେବ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ପୁଣି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵସତ୍ସ୍ଵେଵଂ ଵନେ ତେଷୁ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ମହାତ୍ମସୁ। ରମମାଣଏଷୁ ଚିତ୍ରାବିଃ କଥାଭିର୍ମୁନିଭିଃ ସହ
ଏପରିଭାବରେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଚମତ୍କାର କଥାରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠୁଥିଲେ।
ସୂର୍ଯଦତ୍ତାକ୍ଷଯାନ୍ନେନ କୃଷ୍ଣାଯା ଭୋଜନାଵଧି। ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତର୍ପମାଣେଷୁ ଯେ ଚାନ୍ନାର୍ଥମୁପାଗତାଃ। ଆରଣ୍ଯାନାଂ ମୃଗାଣାଂ ଚ ମାଂସୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି
ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷୟ ଅନ୍ନରୁ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୋଜନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ହେଉଥିଲେ; ଏହା ସହିତ ଅରଣ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗମାନଙ୍କ ମାଂସ ଦେଇ ମଧ୍ୟ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ। କଥଂ ତେଷ୍ଵନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ପାପାଚାରା ମହାମୁନେ
ହେ ମହାମୁନି, ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଦିରେ, କିପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିଲେ ଓ ସେମାନେ କେମିତି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ?
ଦଃଶାସନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଶ୍ଚ ମତେ ସ୍ଥିତାଃ। ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ଭଗଵନ୍ଵୈଶଂପାଯନ ପୃଚ୍ଛତଃ
ଦୁଃଶାସନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ, ହେ ପୂଜ୍ୟ ବୈଶମ୍ପାୟନ, ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ଦୟାକରି ଏହି କଥା କହ।