ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନି ହିରଣ୍ମଯଃ। ମେରୁଃ ପର୍ଵତରାଡ୍ଯତ୍ରଦେଵୋଦ୍ଯାନାନି ମୁଦ୍ଗଲ
ମୁଦ୍ଗଳ, ସୁନାରେ ମଡ଼ିଥିବା ମେରୁ ପର୍ବତ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତିରିସ୍ତି ହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
ନନ୍ଦନାନ୍ଯତିରମ୍ଯାଣି ତତ୍ରୋଦ୍ଯାନାନି ମୁଦ୍ଗଲ। ସର୍ଵକାମଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ଶୋଭିତାନି ସମନ୍ତତଃ
ମୁଦ୍ଗଳ, ସେଠାରେ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଫଳ ଧରିଥିବା ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ନନ୍ଦନାଦୀନି ପୁଣ୍ଯାନି ଵିହାରାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍। ନ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ନ ଗ୍ଲାନିର୍ନ ଶୀତୋଷ୍ଣେ ଭଯଂ ତଥା
ନନ୍ଦନ ଓ ଏପରି ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜେ ନିଜେ ଭଲ କାମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ କେବେ ଭୁଖ ନାହିଁ, ପିପାସା ନାହିଁ, କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ତାପ କିମ୍ବା ଶୀତର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ବୀଭତ୍ସମଶୁଭଂ ଵାଽପି ରୋଗୋ ଵା ତତ୍ର କଶ୍ଚନ। ମନୋଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵତୋ ଗନ୍ଧାଃ ସୁଖସ୍ପର୍ଶାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରେ କିଛି ଘୃଣାଜନକ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ, ରୋଗ ମଧ୍ୟ କେବେ ହୁଏନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ଓ ସୁଖଦ ସ୍ପର୍ଶ ରହିଛି।
ଶବ୍ଦାଃ ଶ୍ରୁତିମନୋଗ୍ରାହ୍ଯାଃ ସର୍ଵତସ୍ତତ୍ରଵୈ ମୁନେ। ନ ଶୋକୋ ନ ଜରା ତତ୍ର ନାଯାସପରିଦେଵନେ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମନ ଓ କାନକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ଶବ୍ଦ ମିଳେ, ମୁନି। ସେଠାରେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନାହିଁ, କ୍ଲେଶ କିମ୍ବା ଶୋକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଈଦୃଶଃ ସ ମୁନେ ଲୋକଃ ସ୍ଵକର୍ମଫଲହେତୁକଃ। ସୁକୃତୈସ୍ତତ୍ରପୁରୁଷାଃ ସଂଭଵନ୍ତ୍ଯାତ୍ମକର୍ମଭିଃ
ଏହି ପରି ଲୋକ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରୁ ହୁଏ, ମୁନି। ନିଜ ଭଲ କାମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତୈଜସାନି ଶରୀରାଣି ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ରୋପପଦ୍ଯତାମ୍। କର୍ମଜାନ୍ଯେଵ ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯ ନ ମାତୃପିତୃଜାନ୍ଯୁତ
ତେଜସ୍ୱୀ ଦେହଗୁଡିକ କର୍ମର ଫଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ସେଗୁଡିକ ମା ଓ ପିତା ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ରନ ସଂସ୍ଵେଦୋ ନ ଦୌର୍ଗନ୍ଧ୍ଯଂ ପୁରୀଷଂ ମୂତ୍ରମେଵ ଚ। ତେଷାଂ ନ ଚ ରଜୋଵସ୍ତ୍ରଂ ବାଧତେ ତତ୍ରଵୈ ମୁନେ
ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ରଣ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ଘମ ହୁଏନାହିଁ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ପଖାଳ କିମ୍ବା ପେଶାବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ରଜସ୍ତ୍ରୀ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହିଁ।
ନ ମ୍ଲାଯନ୍ତି ସ୍ରଜସ୍ତେଷାଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧା ମନୋରମାଃ। ସମୂହ୍ଯନ୍ତେ ଵିମାନୈଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଵଂଵିଧା ହି ତେ
ସେମାନଙ୍କ ମାଳା କେବେ ମୁର୍ଜାଏନାହିଁ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ମନୋହରତା ରହିଥାଏ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବହି ଯାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହିପରି ସେମାନେ।
ଈର୍ଷ୍ଯାଶୋକକ୍ଲମାପେତା ମୋହମାତ୍ସର୍ଯଵର୍ଜିତାଃ। ସୁଖଂ ସଂର୍ଗଜିତସ୍ତତ୍ରଵର୍ତଯନ୍ତେ ମହାମୁନେ
ସେମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦୁଃଖ, କ୍ଳାନ୍ତି ରହିତ, ମୋହ ଓ ମତ୍ସର ନାହିଁ; ମହାମୁନି, ସେମାନେ ସୁଖରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ତେଷାଂ ତଥାଵିଧାନାଂ ତୁ ଲୋକାନାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ। ଉପର୍ଯୁପରି ଶକ୍ରସ୍ ଲୋକା ଦିଵ୍ଯା ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, ଏପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଗୁଣ ରହିଛି।
ପରତୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକସ୍ତେଜୋମଯଃ ଶୁଭଃ। ଯତ୍ର ଯାନ୍ତ୍ଯୃଷଯୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୂତାଃ ସ୍ଵୈଃ କର୍ମଭିଃ ଶୁଭୈଃ
ତାହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜୋମୟ ଶୁଭ ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଋଭଵୋ ନାମ ତତ୍ରାନ୍ଯେ ଦେଵାନାମପି ଦେଵତାଃ। ତେଷାଂ ଲୋକାଃ ପରତରେ ଯାନ୍ଯଜନ୍ତୀହ ଦେଵତାଃ
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ରିଭୁ ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା; ସେମାନଙ୍କ ଲୋକ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ, ଯାହାକୁ ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭାସ୍ତେ ଭାସ୍ଵନ୍ତୋ ଲୋକାଃ କାମଦୁଘାଃ ପରେ। ନ ତେଷାଂ ସ୍ତ୍ରୀକୃତସ୍ତାପୋ ନ ଭୋଗୈଶ୍ଵର୍ଯମତ୍ସରଃ
ସେମାନଙ୍କ ଲୋକ ନିଜେ ଆଲୋକମୟ, ଚମକୁଥିବା, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରିଥିବା ଉତ୍ତମ; ସେଠାରେ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ, ଭୋଗ କିମ୍ବା ଧନର ଅଭିମାନ ନାହିଁ।
ନ ଵର୍ତଯନ୍ତ୍ଯାହୁତିଭିସ୍ତେ ନାପ୍ଯମୃତଭୋଜନାଃ। ତଥା ଦିଵ୍ଯଶରୀରାସ୍ତେ ନ ଚ ଵିଗ୍ରହମୂର୍ତଯଃ
ସେମାନେ ଅହୁତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ନେଇନାହିଁ, ଅମୃତ ଖାଇନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ, ଏବଂ ସେମାନେ ବିବାଦର ଆକୃତି ନୁହଁନ୍ତି।
ନାସୁଖାଃ ସୁଖକାମାସ୍ତେ ଦେଵଦେଵାଃ ସନାତନାଃ। ନ କଲ୍ପପରିଵର୍ତେଷୁ ପରିଵର୍ତନ୍ତି ତେ ତଥା
ସେ ଦେବଦେବା ଶାଶ୍ୱତ, ସୁଖ ଚାହିଁ ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖି ହୁଅନାହିଁ; କାଳର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସେମାନେ କେବେ ବଦଳି ଯାନ୍ତିନାହିଁ।
ରଜରା ମୃତ୍ଯୁଃ କୁତସ୍ତେଷାଂ ହର୍ଷଃ ପ୍ରୀତିଃ ସୁଖଂ ନ ଚ। ନ ଦୁଃଖଂ ନ ସୁଖଂ ଚାପି ରାଗଦ୍ଵେଷୌ କୁତୋ ମୁନେ
ମୁନି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଗ, ମୃତ୍ୟୁ, ହର୍ଷ, ପ୍ରୀତି, ସୁଖ ନାହିଁ; ଦୁଃଖ, ସୁଖ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଦେଵାନାମପି ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯକାଙ୍କ୍ଷିତା ସା ଗତିଃ ପରା। ଦୁଷ୍ପ୍ରାପା ପରମା ସିଦ୍ଧିରଗମ୍ଯା କାମଗୋଚରୈଃ
ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ସେ ପରମ ଦଶା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି; ଏହା ପ୍ରାପ୍ତି ଅତି କଷ୍ଟ, ପରମ ସିଦ୍ଧି, ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଅପହ୍ରାପ୍ତ।
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦିମେ ଲୋକାଃ ଶେଷା ଲୋକା ମନୀଷିଭିଃ। ଗମ୍ଯନ୍ତେ ନିଯମୈଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ଦାନୈର୍ଵା ଵିଧିପୂର୍ଵକୈଃ
ଏହି ତିରିଶି ତିନି ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିୟମ କିମ୍ବା ନିୟମିତ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସେଯଂ ଦାନକୃତା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରନୁପ୍ରାପ୍ତା ସୁଖଂ ତ୍ଵଯା। ତାଂ ରଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ସୁକୃତୈର୍ଲବ୍ଧାଂ ତପସା ଦ୍ଯୋତିତପ୍ରଭଃ
ଦାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛ; ଏହା ତୁମକୁ ସୁଖ ଦେଇଛି; ତପସ୍ୟାରେ ଚମକୁଥିବା, ଭଲ କର୍ମରେ ଲାଭ କରିଥିବା ଏହା ଉପଭୋଗ କର।
ଏତତ୍ସ୍ଵର୍ଗସୁଖଂ ଵିପ୍ର ଲୋକା ନାନାଵିଧାସ୍ତଥା। ଗୁଣାଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତେ ଦୋଷାନପି ନିବୋଧ ମେ
ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ; ସ୍ୱର୍ଗର ଗୁଣ ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା—ମୋ ଠାରୁ ଏହାର ଦୋଷ ଶୁଣ।
କୃସ୍ଯ କର୍ମଣସ୍ତତ୍ରଭୁଜ୍ଯତେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦିଵି। ନ ଚାନ୍ତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ମୂଲଚ୍ଛେଦେନ ଭୁଜ୍ଯତେ
ସ୍ୱର୍ଗରେ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ କର୍ମ ମୂଳରୁ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ—କେବଳ ଉପଭୋଗ ହୁଏ।
ସୋଽତ୍ରଦୋଷୋ ମମ ମତସ୍ତସ୍ଯାନ୍ତେ ପତନଂ ଚ ଯତ୍। ସୁଖଵ୍ଯାପ୍ତମନସ୍କାନାଂ ପତନଂ ଯଚ୍ଚ ମୁଦ୍ଗଲ
ଏହିପରି ଦୋଷ ମୋ ମତରେ ଅଛି, ଏହାର ଶେଷରେ ପତନ ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ ସୁଖରେ ମନ ଭରିଛନ୍ତି, ମୁଦ୍ଗଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପତନରେ ପଡନ୍ତି।
ଅସଂତୋଷଃ ପରୀତାପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ତତରାଃ ଶ୍ରିଯଃ। ଯଦ୍ଭଵତ୍ଯଵରେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତାନାଂ ତତ୍ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ବେଦନା ଆସେ; ଅଧମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ।
ସଂଜ୍ଞାମୋହଶ୍ଚପତତାଂ ରଜସା ଚ ପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍। ପ୍ରମ୍ଲାନେଷୁ ଚ ମାଲ୍ଯେଷୁ ତତଃ ପିପତିଷୋର୍ଭଯମ୍
ଚେତନାର ଭ୍ରମ, ପତିତମାନଙ୍କର ଅହଂକାର, ରଜସରୁ ଉତ୍ତେଜନା, ମାଲା ମର୍ମରି ଯାଉଥିବାବେଳେ ଭୟ ଏବଂ ପତନର ଆଶଙ୍କା — ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖ ଉପଜିଥାଏ।
ଆବ୍ରହ୍ମଭଵନାଦେତେ ଦୋଷା ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯ ଦାରୁଣାଃ। ନାକଲୋକେସୁକୃତିନାଂ ଗୁଣାସ୍ତ୍ଵଯୁତଶୋ ନୃଣାମ୍
ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୋଷଗୁଡିକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଗୃହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ, ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଦଶହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ।
ଅଯଂ ତ୍ଵନ୍ଯୋ ଗୁଣଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚ୍ଯୁତାନାଂ ସ୍ଵର୍ଗତୋ ମୁନେ। ଶୁଭାନୁଶଯଯୋଗେନ ମନୁଷ୍ଯେଷୂପଜାଯତେ
ମୁନି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଅଛି; ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଗୁଣ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପଜିଥାଏ।
ତତ୍ରାପି ସ ମହାଭାଗଃ କୁଲେ ମହତି ଜାଯତେ। ନ ଚେତ୍ସଂବୁଧ୍ଯତେ ତତ୍ରଗଚ୍ଛତ୍ଯଧମତାଂ ତତଃ
ସେଠି ମଧ୍ୟ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଜାଗି ନପାରି, ତେବେ ସେ ଅଧମ ଦେଶକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଇହ ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ପରତ୍ରୋପଭୁଜ୍ଯତେ। କର୍ମଭୂମିରିଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଫଲଭୂମିରସୌ ମତା
ଏଠାରେ ଯେ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଉପଭୋଗ ହୁଏ; ଏଠା କର୍ମଭୂମି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ କର୍ମ କରିବା ଦେଶ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଫଳ ଦେବା ଦେଶ।
ମହାନ୍ତସ୍ତୁ ଅମୀ ଦୋପାସ୍ତ୍ଵଯା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ କୀର୍ତିତାଃ। ନିର୍ଦୋଷ ଏଵ ଯସ୍ତ୍ଯନ୍ଯୋ ଲୋକଂ ତଂ ପ୍ରଵଦସ୍ଵ ମେ
ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ୱର୍ଗର ଦୋଷଗୁଡିକ ବଡ଼ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛ, ସେଗୁଡିକ ମୁଁ ଜାଣିଲି; ଯଦି ଦୋଷ ନଥିବା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି, ମୋତେ କହ।