ଇନ୍ଦ୍ରପୀତ୍ଯା ଚେଦିପତିଶ୍ଚକାରେନ୍ଦ୍ରମହଂ ଵସୁଃ। ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପଞ୍ଚାସନ୍ନମିତୌଜସଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ବସୁ ଚେଦିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ସବ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପଞ୍ଚଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ।
ନାନାରାଜ୍ଯେଷୁ ଚ ସୁତାନ୍ସ ସମ୍ରାଡଭ୍ଯଷେଚଯତ୍। ମହାରଥୋ ମାଗଧାନାଂ ଵିଶ୍ରୁତୋ ଯୋ ବୃହଦ୍ରଥଃ
ସେ ସମ୍ରାଟ୍ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରିଥିଲେ; ମାଗଧ ଦେଶରେ ବିଶ୍ରୁତ ବଡ଼ ରଥୀ ବୃହଦ୍ରଥ ଥିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରହଃ କୁଶାମ୍ବଶ୍ଚ ଯମାହୁର୍ମଣିଵାହନମ୍। ମତ୍ସିଲ୍ଲଶ୍ଚ ଯଦୁଶ୍ଚୈଵ ରାଜନ୍ଯଶ୍ଚାପରାଜିତଃ
ପ୍ରତ୍ୟଗ୍ରହ, କୁଶାମ୍ବ (ଯାହାକୁ ମଣିବାହନ କୁହାଯାଏ), ମତ୍ସିଲ୍ଲ, ଯଦୁ ଓ ଅପରାଜିତ ନାମକ ରାଜା।
ଏତେ ତସ୍ଯ ସୁତା ରାଜନ୍ରାଜର୍ଷେର୍ଭୂରିତେଜସଃ। ନ୍ଯଵେଶଯନ୍ନାମଭିଃ ସ୍ଵୈସ୍ତେ ଦେଶାଂଶ୍ଚ ପୁରାଣି ଚ
ହେ ରାଜନ୍, ଏହିମାନେ ସେ ରାଜା ଋଷି ବସୁଙ୍କ ପଞ୍ଚଜଣ ପୁଅ; ସେମାନେ ନିଜ ନାମରେ ଦେଶ ଓ ପୁରୀମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
ଵାସଵାଃ ପଞ୍ଚ ରାଜାନଃ ପୃଥଗ୍ଵଂଶାଶ୍ଚ ଶାସ୍ଵତାଃ। ଵସନ୍ତମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରାସାଦେ ଆକାଶେ ସ୍ଫାଟିକେ ଚ ତମ୍
ଏହି ପଞ୍ଚଜଣ ବାସବ ରାଜା, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବଂଶର, ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଫଟିକ ମହଳରେ ବସୁଥିଲେ।
ଉପତସ୍ଥୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ନୃପମ୍। ରାଜୋପରିଚରେତ୍ଯେଵଂ ନାମ ତସ୍ଯାଥ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ ହେଲା ରାଜୋପରିଚର।
ପୁରୋପଵାହିନୀଂ ତସ୍ଯ ନଦୀଂ ଶୁକ୍ତମତୀଂ ଗିରିଃ। ଅରୌତ୍ସୀଚ୍ଚେତନାଯୁକ୍ତଃ କାମାତ୍କୋଲାହଲଃ କିଲ
ତାଙ୍କ ସହର ନିକଟରେ ଶୁକ୍ତିମତୀ ନଦୀ ବହୁଥିଲା, ଏବଂ କୋଳାହଳ ପର୍ବତ ଚେତନାସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲା, କୁହାଯାଏ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ଚଳିଥିଲା।
ଗିରିଂ କୋଲାହଲଂ ତଂ ତୁ ପଦା ଵସୁରତାଡଯତ୍। ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ତତସ୍ତେନ ପ୍ରହାରଵିଵରେଣ ସା
ବସୁ ତାଙ୍କ ପାଦରେ କୋଳାହଳ ପର୍ବତକୁ ଆଘାତ କଲେ; ସେଇ ଆଘାତର ଫାଟରୁ ଶୁକ୍ତିମତୀ ନଦୀ ବାହାରିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ନଦ୍ଯାଂ ସ ଜନଯନ୍ମିଥୁନଂ ପର୍ଵତଃ ସ୍ଵଯମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରୀତା ନଦୀ ରାଜ୍ଞେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ନଦୀରେ ପର୍ବତ ନିଜେ ଏକ ଦମ୍ପତିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ମୁକ୍ତି ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ ନଦୀ ଏହା ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ମହିଷୀ ଭଵିତା କନ୍ଯା ପୁମାନ୍ସେନାପତିର୍ଭଵେତ୍। ଶୁକ୍ତିମତ୍ଯା ଵଚଃଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ରାଜସତ୍ତମଃ
ଶୁକ୍ତିମତୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାବିଲେ—ଏହି ଝିଅ ରାଣୀ ହେବେ, ଏବଂ ପୁଅ ସେନାପତି ହେବେ।
ଯଃ ପୁମାନଭଵତ୍ତତ୍ର ତଂ ସ ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମଃ। ଵସୁର୍ଵସୁପ୍ରଦଶ୍ଚକ୍ରେ ସେନାପତିମରିନ୍ଦମଃ
ସେଠାରେ ଯେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଓ ଦାନଶୀଳ ବସୁ, ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ସେନାପତି କରିଦେଲେ।
ଚକାର ପତ୍ନୀଂ କନ୍ଯାଂ ତୁ ତଥା ତାଂ ଗିରିକାଂ ନୃପଃ। ଵସୋଃ ପତ୍ନୀ ତୁ ଗିରିକା କାମକାଲଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ରାଜା ସେ ଝିଅକୁ ନିଜ ରାଣୀ କରିଲେ, ଏଭଳି ଗିରିକା ବସୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏବଂ ଗିରିକା, ବସୁଙ୍କର ରାଣୀ, ଆସା ପରି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଲେ।
ଋତୁକାଲମନୁପ୍ରାପ୍ତା ସ୍ନାତା ପୁଂସଵନେ ଶୁଚିଃ। ତଦହଃ ପିତରଶ୍ଚୈନପୂଚୁର୍ଜହି ମୃଗାନିତି
ତାଙ୍କର ଋତୁକାଳ ଆସିଲାବେଳେ, ସେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହେଲେ। ସେହି ଦିନ ତାଙ୍କର ବାପାମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୃଗ ଶିକାର କର।'
ତଂ ରାଜସତ୍ତମଂ ପ୍ରୀତାସ୍ତଦା ମତିମତାଂ ଵରଃ। ସ ପିତୄଣାଂ ନିଯୋଗେନ ତାମତିକ୍ରମ୍ଯ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେ ରାଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃମାନେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେହିପରି ଗିରିକାକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଚକାର ମୃଗଯାଂ କାମୀ ଗିରିକାମେଵ ସଂସ୍ମରନ୍। ଅତୀଵ ରୂପସଂପନ୍ନାଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରିଯମିଵାପରାମ୍
କାମନାରେ ମନ ରଖି, ସେ ମୃଗ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଗିରିକାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।
ଅଶୋକୈଶ୍ଚମ୍ପକୈଶ୍ଚୂତୈରନେକୈରତିମୁକ୍ତକୈଃ। ପୁନ୍ନାଗୈଃ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ଚ ବକୁଲୈର୍ଦିଵ୍ଯପାଟଲୈଃ
ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ଆମ୍ବ, ଅନେକ ଅତିମୁକ୍ତ, ପୁନ୍ନାଗ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବକୁଳ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପାଟଳ ଗଛରେ ଭରିଥିବା—
ପନସୈର୍ନାରିକେଲୈଶ୍ଚ ଚନ୍ଦନୈଶ୍ଚାର୍ଜୁନୈସ୍ତଥା। ଏତୈ ରମ୍ଯୈର୍ମହାଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାଦୁଫଲୈର୍ଯୁତମ୍
ପନସ, ନାଡ଼ିଆ, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ସହିତ, ସେ ସମସ୍ତ ରମଣୀୟ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ମହାବୃକ୍ଷ, ମିଠା ଫଳରେ ଭରିଥିଲା।
କୋକିଲାକୁଲସନ୍ନାଦଂ ମତ୍ତଭ୍ରମରନାଦିତମ୍। ଵସନ୍ତକାଲେ ତତ୍ପଶ୍ଯନ୍ଵନଂ ଚୈତ୍ରରଥୋପମମ୍
କୋଇଲିଙ୍କ ଡାକ ଏବଂ ମଦମତ ମଧୁମକ୍ଷିକାଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ବସନ୍ତକାଳରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ମନ୍ମଥାଭିପରୀତାତ୍ମା ନାପଶ୍ଯଦ୍ଗିରିକାଂ ତଦା। ଅପଶ୍ଯନ୍କାମସଂତପ୍ତଶ୍ଚରମାଣୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ପ୍ରେମରେ ମନ ଭରିଯିବାରୁ, ସେ ସମୟରେ ଗିରିକାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଜଳି, ଅନ୍ୟେଥା ଘୁରୁଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପସଂଛନ୍ନଶାଖାଗ୍ରଂ ପଲ୍ଲଵୈରୁପଶୋଭିତମ୍। ଅଶୋକସ୍ତବକୈଶ୍ଛନ୍ନଂ ରମଣୀଯମପଶ୍ଯତ
ଫୁଲରେ ଢାକା ଏକ ଡାଳ, ନୂଆ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ଅଶୋକ ମାଞ୍ଚିରେ ଲୁଚିଥିବା ଏକ ରମଣୀୟ ଶାଖାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଧସ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯ ଛାଯାଯାଂ ସୁଖାସୀନୋ ନରାଧିପଃ। ମଧୁଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତଂ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧମନୋହରମ୍
ସେ ଡାଳର ଛାୟା ତଳେ ଆରାମରେ ବସି, ରାଜା ମଧୁର ଫୁଲ ଓ ମଧୁର ଗନ୍ଧର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଇଲେ।
ଵାଯୁନା ପ୍ରେର୍ଯମାଣସ୍ତୁ ଧୂମ୍ରାଯ ମୁଦମନ୍ଵଗାତ୍। `ଭାର୍ଯାଂ ଚିନ୍ତଯମାନସ୍ଯ ମନ୍ମଥାଗ୍ନିରଵର୍ଧତ।' ତସ୍ଯ ରେତଃ ପ୍ରଚସ୍କନ୍ଦ ଚରତୋ ଗହନେ ଵନେ
ବାୟୁରେ ଡୋଲି, ସେ ଖୁସି ହେଲେ। ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଭାବି ରହି, କାମନାର ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଝରିଗଲା।
ସ୍କନ୍ନମାତ୍ରଂ ଚ ତଦ୍ରେତୋ ଵୃକ୍ଷପତ୍ରେଣ ଭୂମିପଃ। ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ମିଥ୍ଯା ମେ ନ ପତେଦ୍ରେତ ଇତ୍ଯୁତ
ବୀର୍ୟ ଝରିବା ସହିତ, ରାଜା ଏକ ପତ୍ରରେ ଧରିଲେ, 'ମୋର ବୀର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ନହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅଙ୍ଗୁଲୀଯେନ ଶୁକ୍ଲସ୍ଯ ରକ୍ଷାଂ ଚ ଵିଦଧେ ନୃପଃ। ଅଶୋକସ୍ତବକୈ ରକ୍ତୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚାପ୍ଯବନ୍ଧଯତ୍
ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ବୀର୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ ଲାଲ ଅଶୋକ ମାଞ୍ଚି ଓ କୋମଳ ପତ୍ରରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ଇଦଂ ମିଥ୍ଯା ପରିସ୍କନ୍ନଂ ରେତୋ ମେ ନ ଭଵେଦିତି। ଋତୁଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଃ ପତ୍ନ୍ଯା ମେ ନ ମୋଘଃ ସ୍ଯାଦିତି ପ୍ରଭୁଃ
'ଏହି ଝରିଥିବା ବୀର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ', ଏବଂ 'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ଋତୁକାଳ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ', ବୋଲି ସେ ପ୍ରଭୁ ଭାବିଲେ।
ସଂଚିନ୍ତ୍ଯୈଵଂ ତଦା ରାଜା ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ। ଅମୋଘତ୍ଵଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ରେତସୋ ରାଜସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, ବୀର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।
ଶୁକ୍ରପ୍ରସ୍ଥାପନେ କାଲଂ ମହିଷ୍ଯା ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ। ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯାଥ ତଚ୍ଛୁକ୍ରମାରାତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତମାଶୁଗମ୍
ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ରାନୀଙ୍କର ଶୁକ୍ର ବିସର୍ଜନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ସେ ଶୁକ୍ରକୁ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ପବିତ୍ର କରିଲେ, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ବାହାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା।
ସୂକ୍ଷ୍ମଧର୍ମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଗତ୍ଵା ଶ୍ଯେନଂ ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ମତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥମିଦଂ ସୌମ୍ଯ ଶୁକ୍ରଂ ମମ ଗୃହଂ ନଯ
ଧର୍ମ ଓ ଆର୍ଥିକ ତତ୍ତ୍ୱର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଥ ବୁଝି, ସେ ଶ୍ୟେନ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୋର ପ୍ରିୟା ପାଇଁ, ମୃଦୁ ହୃଦୟ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଏହି ଶୁକ୍ରକୁ ମୋ ଘରକୁ ନେଇଯା।'
ଗୃହୀତ୍ଵା ତତ୍ତଦା ଶ୍ଯେନସ୍ତୂର୍ଣମୁତ୍ପତ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍
ତାପରେ, ଶ୍ୟେନ ଏହାକୁ ନେଇ, ବେଗରେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
ଜଵଂ ପରମମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଵିହଂଗମଃ। ତମପଶ୍ଯଦଥାଯାନ୍ତଂ ଶ୍ଯେନଂ ଶ୍ଯେନସ୍ତଥାଽପରଃ
ସେ ପକ୍ଷୀ ସର୍ବାଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଦୂତିରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା; ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ୟେନ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲା।