ତତସ୍ତଦନ୍ନଂ ରସଵତ୍ସ ଏଵ କ୍ଷୁଧଯାଽନ୍ଵିତଃ। ବୁଭୁଜେ କୃତ୍ସ୍ନମୁନ୍ମତ୍ତଃ ପ୍ରାଦାତ୍ତସ୍ମୈ ଚ ମୁଦ୍ଗଲଃ
ତାପରେ, ଭୋକରେ ଅନ୍ଧା ହେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟକୁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଖାଇଲା; ମୁଦ୍ଗଳ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ନଂ ତତଃ ସର୍ଵମୁଚ୍ଛିଷ୍ଟେନାତ୍ମନସ୍ତତଃ। ଅଥାଙ୍ଗଂ ଲିଲିପେଽନ୍ନେନ ଯଥାଗତମଗାଚ୍ଚ ସଃ
ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ହେବା ପରେ, ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟରେ ଲିପିଲା; ଯେପରି ଆସିଥିଲା, ସେପରି ଚାଲିଗଲା।
ତେନୈଵାତ୍ମାନମାଲିପ୍ଯ ହସନ୍ଗାଯନ୍ପ୍ରଧାଵତି। ନୃତ୍ଯତେ ଧାଵତେ ଚୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତତ୍କ୍ରୋଶତେ ତଥା
ସେହି ଖାଦ୍ୟରେ ଦେହକୁ ଲିପି, ହସି ଗାଇ ଦୌଡିବା, ନୃତ୍ୟ କରିବା, ଚିଉଁ ଚିଉଁ ଚିଉଁ କରିବା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଙ୍ଗୀରେ ଚିଉଁ କରିବା—ଏପରି ଅନ୍ଧା ହେଇ ଦୌଡିଲା।
ଏଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପର୍ଵକାଲେ ମନୀଷିଣଃ। ଆଗମ୍ଯ ବୁଭୁଜେ ସର୍ଵମନ୍ନପୁଞ୍ଛୋପଜୀଵିନଃ
ଏପରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ପବିତ୍ର ଦିନ ଆସିଲାପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ପୁନି ଆସି, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲା, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କଲା।
ନିରାହାରସ୍ତୁ ସ ମୁନିରୁଞ୍ଛମାର୍ଜଯେ ପୁନଃ। ନ ଚୈନଂ ଵିକ୍ରିଯାଂ ନେତୁମଶକନ୍ମୁଦ୍ଗଲଂ କ୍ଷୁଧା
କିନ୍ତୁ ସେ ମୁନି, ଖାଦ୍ୟ ନଥିଲା ମଧ୍ୟ, ପୁନି ଉଞ୍ଚ ଖାଦ୍ୟ ଉଠାଇଲେ; ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ ଭୋକ କେବେ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ନ କ୍ରୋଧୋ ନ ଚ ମାତ୍ସର୍ଯଂ ନାଵମାନୋ ନ ସଂଭ୍ରମଃ। ସପୁତ୍ରଦାରମୁଞ୍ଛନ୍ତମାଵିଵେଶ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
କ୍ରୋଧ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଅବମାନ, ଅସ୍ଥିରତା—ଏହି କିଛି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ମନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲା ନାହିଁ, ସେ ପୁତ୍ର-ପତ୍ନୀ ସହ ଉଞ୍ଚ ଦେଇଥିଲେ।
ତଥା ତମୁଞ୍ଛଧର୍ମାଣଂ ଦୁର୍ଵାସା ମୁନିସତ୍ତମମ୍। ଉପତସ୍ଥେ ଯଥାକାଲଂ ଷଟ୍କୃତ୍ଵଃ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ
ଏପରି ଉଞ୍ଚ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସା ଠିକ୍ ସମୟରେ ଛଅଥର ଆସି, ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ।
ନ ଚାସ୍ ମନସଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିକାରୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ମୁନେଃ। ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ ଦଦୃଶେ ନିର୍ମଲଂ ମନଃ
ସେ ମୁନିଙ୍କ ମନରେ କେହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବରେ ତାଙ୍କ ମନ ଏକଦମ ପରିସ୍କାର ଓ ନିର୍ମଳ ଦେଖାଗଲା।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ପ୍ରୀତଃ ସ ମୁନିର୍ମୁଦ୍ଗଲଂ ତଦା। ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଦାତା ମାତ୍ସର୍ଯଵର୍ଜିତଃ
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ମୁନି ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଜଗତରେ ତୁମ ପରି ଦାନୀ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା କେହି ନାହିଁ।'
କ୍ଷୁଦ୍ଧର୍ମସଂଜ୍ଞାଂ ପ୍ରଣୁଦତ୍ଯାଦତ୍ତେ ଧୈର୍ଯମେଵ ଚ। ଵିଷଯାନୁସାରିଣୀ ଜିହ୍ଵା କର୍ଷତ୍ଯେଵ ରସାନ୍ପ୍ରତି
ଖାଦ୍ୟକୁ 'ମୋର' ଭାବ ଦୂର କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନୁସାରି ଜିହ୍ବା ସାଦ ଚାହିଁ ଚାଲିଥାଏ।
ଆହାରପ୍ରଭଵାଃ ପ୍ରାଣା ମନୋ ଦୁର୍ନିଗ୍ରହଂ ଚଲମ୍। ମନସଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚାପ୍ଯୈକାଗ୍ର୍ଯଂ ନିଶ୍ଚିତଂ ତପଃ
ଖାଦ୍ୟରୁ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ; ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଏକାଗ୍ରତା ହିଁ ସତ୍ୟ ତପସ୍ୟା।
ଶ୍ରମେଣୋପାର୍ଜିତଂ ତ୍ଯକ୍ତଂ ନ ଚ ଦୁଃଖେନ ଚେତସା। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵତା ସାଧୋ ଯଥାଵଦୁପପାଦିତମ୍
କଷ୍ଟରେ ଉପାର୍ଜିତ ଦେଇବାକୁ ମନରେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ କାମ ତୁମେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଛ।
ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ମୋଽନୁଗୃହୀତାଶ୍ଚ ସମେତ୍ଯ ଭଵତା ସହ। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଭିଜଯୋ ଧୈର୍ଯଂ ସଂଵିଭାଗୋ ଦମଃ ଶମଃ। ଦଯା ସତ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ତୁମ ସହିତ ମିଶି ଆମେ ଖୁସି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦିତ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ବଣ୍ଟନ, ଦମନ, ଶାନ୍ତି, ଦୟା, ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ—ସମସ୍ତ ତୁମରେ ବସିଛି।
ଲୋକାଃ ସମସ୍ତା ଧର୍ମେଣ ଧାର୍ଯନ୍ତେ ସଚରାଚରାଃ। ଧର୍ମୋପି ଧାର୍ଯତେ ଯେନ ଧୃତିଯୁକ୍ତ ତ୍ଵଯାଽଽତ୍ମନା
ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ଧର୍ମରେ ଟିକିଛି; ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଟିକିଛି।
ଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵସଂପନ୍ନୋ ନ ତ୍ଵଦନ୍ଯୋସ୍ତି କଶ୍ଚନ'। ଜିତାସ୍ତେ କର୍ମଭିର୍ଲୋକାଃ ପ୍ରାପ୍ତୋସି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ତୁମ ପରି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ଲୋକକୁ ଜିତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ।
ଅହୋ ଦାନଂ ଵିଘୁଷ୍ଟଂ ତେ ସୁମହତ୍ସ୍ଵର୍ଗଵାସିଭିଃ। ସଶରୀରୋ ଭଵାନ୍ଗନ୍ତା ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁଚରିତଵ୍ରତ
ତୁମର ଦାନ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଉତ୍ତମ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ତୁମେ ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଦତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ଦୁର୍ଵାସସୋ ମୁନେଃ। ଦେଵଦୂତୋ ଵିମାନେନ ମୁଦ୍ଗଲଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ
ଏପରି ଦୁର୍ବାସା ମୁନି କହୁଥିବାବେଳେ, ଦେବଦୂତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ନେଇ ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ।
ହଂସସାରସଯୁକ୍ତେନ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା। କାମଗେନ ଵିଚିତ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧଵତା ତଥା
ହଂସ ଓ ସାରସ ଯୋଗାଯୋଗି, କିଙ୍କିଣୀର ଝାଲାରେ ଶୋଭିତ, ଚମତ୍କାର ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ମହକିଥିବା ଏହି ବିମାନ ଥିଲା।
ଉଵାଚ ଚୈନଂ ଵିପ୍ରର୍ଷିଂ ଵିମାନଂ କର୍ମଭିର୍ଜିତମ୍। ସମୁପାରୋହ ସଂସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋସି ପରମାଂ ମୁନେ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଚଢ଼, ଯାହା ତୁମର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ହୋଇଛି। ମୁନି, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।'
ତମେଵଂଵାଦିନମୃଷିର୍ଦେଵଦୂତମୁଵାଚ ହ। ଇଚ୍ଛାମି ଭଵତା ପ୍ରୋକ୍ତାନ୍ଗୁଣାନ୍ସ୍ଵର୍ଗନିଵାସିନାଂ
ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ଦେବଦୂତଙ୍କୁ ଋଷି କହିଲେ, 'ମୁଁ ଚାହେଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁଣ ବିଶେଷ ଶୁଣିବାକୁ।'
କେ ଗୁଣାସ୍ତତ୍ରଵସତାଂ କିଂ ତପଃ କଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚଯଃ। ସ୍ଵର୍ଗେ ତତ୍ରସୁଖଂ କିଂ ଚ ଦୋଷୋ ଵା ଦେଵଦୂତକ
ଏଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର କଣ ଗୁଣ ଅଛି? ସେମାନେ କେମିତି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି ଏବଂ କେଉଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ରଖନ୍ତି? ସ୍ୱର୍ଗରେ କେମିତି ସୁଖ ମିଳେ, ଏବଂ କିଛି ଦୋଷ ଅଛି କି, ଦେବଦୂତ?
ସତାଂ ସାପ୍ତପଦଂ ମିତ୍ରମାହୁଃ ସନ୍ତଃ କୁଲୋଚିତାଃ। ମିତ୍ରତାଂ ଚ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମହଂ ଵିଭୋ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ସାତଟି ପଦ ଏକାସাথে ଚଲିଲେ ମିତ୍ରତା ହୁଏ। ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଗୋତିର ଉପଯୁକ୍ତ କାମ କରନ୍ତି। ଆମର ମିତ୍ରତାକୁ ମନେରେ ରଖି, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ମହାନ।
ଯଦତ୍ର ତଥ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ ତଦ୍ବ୍ରଵୀହ୍ଯଵିଚାରଯନ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥା କରିଷ୍ଯାମି ଵ୍ଯଵସାଯଂ ଗିରା ତଵ
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଏବଂ ଉପକାରୀ କଥା ଅଛି, ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ କହ। ତୁମର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ସେହିପରି କାମ କରିବି, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ।
ମହର୍ଷେଽକାର୍ଯବୁଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଂ ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗସୁଖମୁତ୍ତମମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରତିପତ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିମୃଶସ୍ଯବୁଧୋ ଯଥା
ମହାର୍ଷି, ତୁମର ମନ କରିବାଯୋଗ୍ୟ କାମରେ ଲାଗିନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଯେତେବେଳେ ମିଳିଯାଏ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନେ ମନେ ଭାବି ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପରିଷ୍ଟାଦଯଂ ଲୋକୋ ଯୋଽଯଂ ସ୍ଵରିତି ସଂଜ୍ଞିତଃ। ଊର୍ଧ୍ଵଗଃ ସତ୍ପଥଃ ଶଶ୍ଵଦ୍ଦେଵଯାନଚରୋ ମୁନେ
ଉପରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠା ସଦା ସୁଧାର୍ମିକ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯିବା ପଥ। ଏହିପଥ ସବୁବେଳେ ଉପରକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଓ ସତ୍ୟମୟ।
ନାତପ୍ତତପସଃ ପୁଂସୋ ନାମହାଯଜ୍ଞଯାଜିନଃ। ନାନୃତା ନାସ୍ତିକାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ରଗଚ୍ଛନ୍ତି ମୁଦ୍ଗଲ
ଯେମାନେ କେବେ ତପସ୍ୟା କରିନାହାନ୍ତି, ବଡ଼ ்ଯଜ୍ଞ କରିନାହାନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରକୁ ନମାନନ୍ତି, ଏମାନେ, ମୁଦ୍ଗଳ, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ଜିତାତ୍ମାନଃ ଶାନ୍ତା ଦାନ୍ତା ଵିମତ୍ସରାଃ। ଦାନଧର୍ମରତାଃ ପୁଂସଃ ଶୂରାଶ୍ଚାହିତଲକ୍ଷଣାଃ
ଯେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା, ଶାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରିଥିବା, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ରତ, ଏବଂ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସାହସୀ, ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାନ୍ତି।
ତତ୍ରଗଚ୍ଛନ୍ତି ଧର୍ମାଗ୍ର୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଶମଦମାତ୍ମକମ୍। ଲୋକାନ୍ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସଦ୍ଭିରାଚରିତାନ୍ନୃଭିଃ
ଯେମାନେ ଶାନ୍ତି ଓ ନିୟମ ରେ ଆତ୍ମାକୁ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ବସୁଥିବା ସେଉଁଠି ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଦେଵାଃ ସାଧ୍ଯାସ୍ତଥା ଵିଶ୍ଵେ ତଥୈଵ ଚ ମହର୍ଷଯଃ। ଯାମା ଧାମାଶ୍ଚ ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ସାଧ୍ୟମାନେ, ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ, ଯମ ଓ ଧର୍ମମାନେ, ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ବଂଶଜ, ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବସୁଛନ୍ତି।
ଏଷାଂ ଦେଵନିକାଯାନାଂ ପୃଥକ୍ପୃଥଗନେକଶଃ। ଭାସ୍ଵନ୍ତଃ କାମସଂପନ୍ନା ଲୋକାସ୍ତେଜୋମଯାଃ ଶୁଭାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦିବ୍ୟ ଜନମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଶରେ, ଆଲୋକମୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ପରିବେଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଚମକୁଛନ୍ତି।