ସଂଵିଭକ୍ତା ଚ ଦାତା ଚ ଭୋଗଵାନ୍ସୁଖଵାନ୍ନରଃ। ଭଵତ୍ଯହିଂସକଶ୍ଚୈଵ ପରମାରୋଗ୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଂଶ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଦାନ କରନ୍ତି, ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୁଖୀ ରହନ୍ତି, ଅହିଂସା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାନ୍ତି।
ମାନ୍ଯଂ ମାନଯିତା ଜନ୍ମ କୁଲେ ମହତି ଵିନ୍ଦତି। `ଵିନ୍ଦତେ ସୁଖମତ୍ଯର୍ଥମିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ'। ଵ୍ଯସନୈର୍ନ ତୁସଂଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ସମ୍ମାନିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି; 'ଏଠା ଏବଂ ପରଲୋକରେ ବେଶି ସୁଖ ପାନ୍ତି,' ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଷ୍ଟ ସହିତ ମିଶି ନାହିଁ।
ଶୁଭାନୁଶଯବୁଦ୍ଧିର୍ହି ସଂଯୁକ୍ତଃ କାଲଧର୍ମଣା। ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵତି ତଦ୍ଯୋଗାତ୍କଲ୍ଯାଣମତିରେଵ ସଃ
ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ ଭଲ ଭାବନାରେ ଭରିତ, ସମୟର ନିୟମ ସହିତ ଏକତା ରହିଛି, ସେ ଏହି ଯୋଗରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ନେଇ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
ଭଗଵନ୍ଦାନଧର୍ମାଣଆଂ ତପସୋ ଵା ମହାମୁନେ। କିଂସ୍ଵିଦ୍ବହୁଗୁଣଂ ପ୍ରେତ୍ଯ କିଂ ଵା ଦୁଷ୍କରମୁଚ୍ଯତେ
ଏ ମହାମୁନି, ଦାନ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ, କେଉଁଟି ପରଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁଣ ଦେଉଛି, ଏବଂ କେଉଁଟି ସବୁଠୁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ?
ଦାନାନ୍ନ ଦୁଷ୍କରଂ ତାତ ପୃଥିଵ୍ଯାମସ୍ତି କିଂଚନ। ଅର୍ଥେ ଚ ମହତୀ ତୃଷ୍ଣା ସ ଚ ଦୁଃଖେନ ଲଭ୍ଯତେ
ପ୍ରିୟ, ଏ ପୃଥିବୀରେ ଦାନ ଦେବାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଧିକ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଧନ ପାଇଁ ବେଶି ଆକାଂକ୍ଷା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଏହା କଷ୍ଟରେ ମିଳିଥାଏ।
ରାଜନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମେଵୈତଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍'। ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ରଣାଜିରମ୍। ତଥୈଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରମଟଵୀଂ ତଥା
ରାଜା, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଥାନ୍ତି: ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣକୁ ଛାଡି ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ସେପରି ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାନ୍ତି।
କୃଷିଗୋରକ୍ଷ୍ଯମିତ୍ଯେକେ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ। ପୁରୁଷାଃ ପ୍ରେଷ୍ଯତାମେକେ ନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଧନାର୍ଥିନଃ
କିଛି ଲୋକ ଚାଷ ଏବଂ ଗୋପାଳନ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଧନ ପାଇଁ ଦାସ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖାର୍ଜିତସ୍ଯୈଵ ପରିତ୍ଯାଗଃ ସୁଦୁଷ୍କରଃ। ସୁଦୁଷ୍କରତରଂ ଦାନଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ମତଂ ମମ
ଏହିପରି, କଷ୍ଟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନକୁ ଛାଡିବା ବେଶି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ; ଦାନ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ—ଏହିପରି ମୁଁ ଦାନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନେ କରେ।
ଵିସେଷସ୍ତ୍ଵତ୍ର ଵିଜ୍ଞେଯୋ ନ୍ଯାଯେନୋପାର୍ଜିତଂ ଧନମ୍। ପାତ୍ରେ କାଲେ ଚ ଦେଶେ ଚ ପ୍ରଯତଃ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ଏଠାରେ ଏକ ବିଶେଷ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ: ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନକୁ ଯଥାଯଥିକ ପାତ୍ର, ସମୟ ଏବଂ ସ୍ଥାନରେ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯାଯାତ୍ସମୁପାତ୍ତେନ ଦାନଧର୍ମୌ ଧନନ ଯଃ। କୁରୁତେ ନ ସ କର୍ତାରଂ ତ୍ରାଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ଦାନ ଏବଂ ଦାନର ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ତ୍ତାକୁ ବଡ଼ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପାତ୍ରେ ଦାନଂ ସ୍ଵଲ୍ପମପି କାଲେ ଦତ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ମନସା ହି ଵିଶୁଦ୍ଧେନ ପ୍ରେତ୍ଯାନନ୍ତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସ୍ଵଚ୍ଛ ମନ ରଖି, ଯଥାଯଥିକ ପାତ୍ରକୁ ଯଥାସମୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଳ୍ପ ଦାନ ବି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଧର୍ମାନୁଗା ଦେଵୀ ପାଵନୀ ଵିଶ୍ଵଧାରିଣୀ।' ସଵିତ୍ରୀ ପ୍ରସଵିତ୍ରୀ ଚ ସଂସାରାର୍ଣଵତାରିଣୀ
ଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବୀ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ; ସେ ସବିତ୍ରୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଧାର୍ଯତେ ଧର୍ମୋ ମହଦ୍ଭିର୍ନାର୍ଥଦର୍ଶିଭିଃ। ସଧନା ଅପିରାଜାନୋ ନିଃଶ୍ରଦ୍ଧା ନରକଂ ଗତାଃ
ବଡ଼ ଲୋକମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବଳ ଧନ-ଲାଭ ଉପରେ ନୁହେଁ। ଅନେକ ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିଲେ, ସେମାନେ ନରକକୁ ଗଲେ।
ନିଷ୍କିଂଚନାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନ୍ତୋ ଦିଵଂ ଗତାଃ। ଦେଶେ କାଲେ ଚ ପାତ୍ରେ ଚ ମୁଦ୍ଗଲଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଽନ୍ଵିତଃ। ଵ୍ରୀହିଦ୍ରୋଣଂ ପ୍ରଦାଯାଥ ପରଂ ପଦମଵାପ୍ତଵାନ୍
ଅନ୍ଧାର ମୁନିମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ମୁଦ୍ଗଳ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଠିକ୍ ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚାଉଳ ଦେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଵ୍ରୀହିଦ୍ରୋଣପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ ମୁଦ୍ଗଲଃ
ଏଠାରେ ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ: ମୁଦ୍ଗଳ ଚାଉଳ ଦେଇ କେଉଁ ଫଳ ପାଇଥିଲେ।
ଵ୍ରୀହିଦ୍ରୋଣଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ କଥଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା। କସ୍ମୈ ଦତ୍ତଶ୍ଚ ଭଗଵନ୍ଵିଧିନା କେନ ଚାତ୍ଥ ମେ
ସେ ମହାତ୍ମା କିପରି ଚାଉଳ ଦେଇଥିଲେ? କେଉଁ ଜଣେକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଧର୍ମା ଭଗଵାନ୍ଯସ୍ ତୁଷ୍ଟୋ ହି କର୍ମଭିଃ। ସଫଲଂ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାହଂ ମନ୍ଯେ ସଦ୍ଧର୍ମଚାରିଣଃ
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଧର୍ମରେ ବସିଥିବା ଭଗବାନ ତାଙ୍କର କର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସତ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କର ଜନ୍ମ ଫଳଦାୟୀ ହେଲା।
ଶିଲୋଞ୍ଛଵୃତ୍ତିର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁଦ୍ଗଲଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଆସୀଦ୍ରାଜନ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସତ୍ଯଵାଗନସୂଯକଃ
ମୁଦ୍ଗଳ ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ; ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଜା ଥିଲେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଚତୁର ଥିଲେ।
ଅତିଥିଵ୍ରତୀ କ୍ରିଯାଵାଂଶ୍ଚ କାପୋତୀଂ ଵୃତ୍ତିମାସ୍ଥିତଃ। ସତ୍ରମିଷ୍ଟୀକୃତଂନାମ ସମୁପାସ୍ତେ ମହାତପାଃ
ଅତିଥି ସେବା ଓ କ୍ରିୟା କରି, କପୋତ ଭଳି ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ; ମହାତପସ୍ବୀ ଇଷ୍ଟୀକୃତ ନାମକ ଯଜ୍ଞକୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ସପୁତ୍ରଦାରୋ ହି ମୁନିଃ ପକ୍ଷାହାରୋ ବଭୂଵ ହ। କପୋତଵୃତ୍ତ୍ଯା ପକ୍ଷେଣ ଵ୍ରୀହିଦ୍ରୋଯଣମୁପାର୍ଜଯତ୍
ପୁତ୍ର ଓ ଜନାନୀ ସହିତ, ମୁନି ଦ୍ୱିପକ୍ଷୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ; କପୋତ ଭଳି ଚାଉଳ ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଦର୍ଶଂ ଚ ପୌର୍ଣମାସଂ ଚ କୁର୍ଵନ୍ଵିଗତମନ୍ସରଃ। ଦେଵତାତିଥିଶେଷେଣ କୁରୁତେ ଦେହଯାପନମ୍
ଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ ଯଜ୍ଞ କରି, ଚିତ୍ତରେ ଚାହିଦା ଓ କ୍ରୋଧ ନଥିଲା; ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେଇ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲା, ତାହାରେ ଦେହ ଚାଲାଇଥିଲେ।
ତତ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ ସହିତୋ ଦେଵୈଃ ସାକ୍ଷାତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ। ପ୍ରତ୍ଯୃହ୍ଣାନ୍ମହାରାଜ ଭାଗଂ ପର୍ଵଣିପର୍ଵଣି
ସେଠାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ ନିଜେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନେଇଥିଲେ।
ସ ପର୍ଵକାଲ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ମୁନିଵୃତ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ। ଅତିଥିଭ୍ଯୋ ଦଦାଵନ୍ନଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ପର୍ବ ସମୟରେ, ମୁନି ଭଳି ଆଚରଣ କରି, ମୁଦ୍ଗଳ ଅନ୍ତର ଆନନ୍ଦରେ ଅତିଥିମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ଵ୍ରୀହିଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦଦତୋଽନ୍ନଂ ମହାତ୍ମନଃ। ଋଷେର୍ମାତ୍ସର୍ଯହୀନସ୍ ଵର୍ଧତ୍ଯତିଥିଦର୍ଶନାତ୍
ମହାତ୍ମା ମୁନି ଚାଉଳ ଦେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାରେ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ତାହାର ଅତିଥି ସେବା ଇର୍ଷ୍ୟା ହୀନ ଥିଲା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିଥି ଆସିଲେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।
ତଚ୍ଛତାନ୍ଯପି ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମନୀଷିଣାମ୍। ମୁନେସ୍ତ୍ଯାଗଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ତଦନ୍ନଂ ଵୃଦ୍ଧିମୃଚ୍ଛତି
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶତ-ଶତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ; ମୁନିଙ୍କର ତ୍ୟାଗର ପବିତ୍ରତାରେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।
ତଂ ତୁ ରଶୁଶ୍ରାଵ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ମୁଦ୍ଗଲଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍। ଦୁର୍ଵାସା ନୃପ ଦିଗ୍ଵାସାସ୍ତମଥାଭ୍ଯାଜଗାମ ହ
ଦୁର୍ବାସା, ଦିଗମ୍ବର ଭାବରେ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଵିଭ୍ରଚ୍ଚାନିଯତଂ ଵେଷମୁନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ପାଣ୍ଡଵ। ଵିକଚଃ ପରୁଷା ଵାଚୋ ଵ୍ଯାହରନ୍ଵିଵିଧା ମୁନିଃ
ମୁନି, ଅସଂଯମିତ ପୋଷାକ ଓ ବିକଳ ଭାବରେ, ଅସ୍ଥିର ଚୁଲ ଓ କଠୋର କଥା କହି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଗଲେ।
ଅଭିଗମ୍ଯାଥ ତଂ ଵିପ୍ରମୁଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ। ଅନ୍ନାର୍ଥିନମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ, 'ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁ ଆସିଛି' ବୋଲି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁନି କହିଲେ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେଽସ୍ତ୍ଵିତି ମୁନିଂ ମୁଦ୍ଗଲଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ପ୍ରତିଵେଦ୍ଯାନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଦ୍ଗଳ ମୁନିଙ୍କୁ 'ସ୍ୱାଗତ' କହି, ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କହିଲେ।
ପ୍ରାଦାତ୍ସ ତପସୋପାତ୍ତଂ କ୍ଷୁଧିତାଯାତିଥିପ୍ରିଯଃ। ଉନ୍ମତ୍ତାଯ ପରାଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାମାସ୍ଥାଯ ସ ଧୃତଵ୍ରତଃ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ଉପାର୍ଜିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋକା ଅତିଥିକୁ ଦେଇ, ମୁଦ୍ଗଳ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ, ଯଦିଓ ଅତିଥି ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।