ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ। କିମକାର୍ଷୁର୍ଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବା ପରେ, ସେ ମହାବଳୀମାନେ ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲରେ କଣ କରିଥିଲେ? ଦୟାକରି ଏହା କହ।
ତତଃ ଶଯାନଂ କୌନ୍ତେଯଂ ରାତ୍ରୌ ଦ୍ଵୈତଵନ ମୃଗାଃ। ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ ଦର୍ଶଯାମାସୁର୍ବାଷ୍ପକଣ୍ଠା ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ତାପରେ ଦ୍ୱୈତବନରେ ରାତିରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୁଅଉଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱପ୍ନ ଶେଷରେ ପଶୁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଦେଲେ।
ତାନବ୍ରଵୀତ୍ସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଵେପମାନାନ୍କୃତାଞ୍ଜଲୀନ୍। ବ୍ରୂତ ଯଦ୍ଵକ୍ତୁକାମାଃ ସ୍ଥ କେ ଭଵନ୍ତଃ କିମିଷ୍ଯତେ
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି, ପଶୁମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତମେ କଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କିଏ ତମେ? କଣ ଚାହୁଁଛ?'
ଏଵମୁକ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵେନ କୌନ୍ତେଯେନ ଯଶସ୍ଵିନା। ପ୍ରତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ମୃଗାସ୍ତତ୍ରହତଶେଷା ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏପରି କହିବା ପରେ, ହତ ହୋଇ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବା ପଶୁମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵଯଂ ମୃଗା ଦ୍ଵୈତଵନେ ହତଶିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ଭାରତ। ନୋତ୍ସୀଦେମ ମହାରାଜ କ୍ରିଯତାଂ ଵାସପର୍ଯଯଃ
'ମୁଁମାନେ ଦ୍ୱୈତବନରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବା ପଶୁ, ଭାରତ। ମହାରାଜ, ଆମେ ନଷ୍ଟ ହେବା ଦିଅନି; ଆମ ପାଇଁ ନୂତନ ଆଶ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।'
ଭଵନ୍ତୋ ଭ୍ରାତରଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵ ଏଵାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ। କୁଲାନ୍ଯଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟାନି କୃତଵନ୍ତୋ ଵନୌକସାମ୍
'ତମେ ଏବଂ ତମର ଭାଇମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ; ତମେ ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନେଙ୍କର ଅନେକ ପରିବାର ନଷ୍ଟ କରିଛ।'
ବୀଜଭୂତା ଵଯଂ କେଚିଦଵଶିଷ୍ଟା ମହାମତେ। ଵିଵର୍ଧେମହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦାତ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
'ମହାମତି ରାଜା, ଆମେ କିଛି ପଶୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାର ବିଜ ଭାବରେ ଅଛି। ତୁମେ ଦୟା କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆମେ ଆଉ ଫୁଲିବାକୁ ଦିଅ।'
ତାନ୍ଵେପମାନାନ୍ଵିତ୍ରସ୍ତାନ୍ବୀଜମାତ୍ରାଵଶେଷିତାନ୍। ମୃଗାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଦୁଃଖାର୍ତୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କମ୍ପିତ ଓ ଭୟଭୀତ, ବିଜ ଭାବରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବା ପଶୁମାନେକୁ ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲେ।
ତାଂସ୍ତଥେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ଯଥା ଭଵନ୍ତୋ ବ୍ରୁଵତେ କରିଷ୍ଯାମି ଚ ତତ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥିବା ରାଜା କହିଲେ, 'ଯେପରି ତମେ କହିଛ, ମୁଁ ସେପରି କରିବି।'
ଇତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧଃ ସ ରାତ୍ର୍ଯନ୍ତେ ରାଜସତ୍ତମଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ସହିତାନ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ଦଯାପନ୍ନୋ ମୃଗାନ୍ପ୍ରତି
ରାତି ଶେଷରେ ଜାଗିଉଠିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଦୟାଭାବରେ ନିଜ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ପଶୁମାନେ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଉକ୍ତୋ ରାତ୍ରୌ ମୃଗୈରସ୍ମି ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ ହତଶେଷିତୈଃ। ତନୁଭୂତାଃ ସ୍ମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦଯା ନଃ କ୍ରିଯତାମିତି
'ରାତିରେ, ସ୍ୱପ୍ନ ଶେଷରେ, ମୁଁ ହତ ହୋଇ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବା ପଶୁମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣିଛି: "ଆମେ ଅବଶିଷ୍ଟ; ଆମେ ପାଇଁ ଦୟା କର।"'
ତେ ସତ୍ଯମାହୁଃ କର୍ତଵ୍ଯା ଦଯାଽସ୍ମାଭିର୍ଵନୌକସାମ୍। ସାଷ୍ଟମାସଂ ହି ନୋ ଵର୍ଷଂ ଯଦେନାନୁପଯୁଂକ୍ଷ୍ମହେ
'ସେମାନେ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି; ଆମେ ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନେଙ୍କୁ ଦୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଆଠ ମାସ ଧରି ଆମେ ପଶୁମାନେକୁ ଭୋଗ କରୁଛୁ।'
ପୁନର୍ଵହୁମୃଗଂ ରମ୍ଯଂ କାମ୍ଯକଂ କାନନୋତ୍ତମମ୍। ତତ୍ରେମାଂ ଵସତିଂ ଶିଷ୍ଟାଂ ଵିହରନ୍ତୋ ରମେମହି
'ଆଉ ଏକଥା ରମ୍ୟ ଓ ବହୁ ପଶୁ ଥିବା କାମ୍ୟକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଳିବା। ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଆଶ୍ରୟରେ ଆମେ ଖୁସି ରହିବା।'
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଧର୍ମକୋଵିଦାଃ
ତାପରେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହିତା ରାଜନ୍ଯେ ଚ ତତ୍ରସହୋଷିତାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଦିଭିଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରେଷ୍ଯୈରନୁଗତାସ୍ତଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ସେବକମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସେଠାରେ ଏକସাথে ରହିଲେ।
ତେ ଯାତ୍ଵା ସୁସୁଖୈର୍ମାର୍ଗୈଃ ସ୍ଵନ୍ନୈଃ ଶୁଚିଜଲାନ୍ଵିତୈଃ। ଦଦୃଶୁଃ କାମ୍ଯକଂ ପୁଣ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ତାପସାନ୍ଵିତମ୍
ସୁଖଦ ରାସ୍ତା, ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ସହିତ ଯାଇ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର କାମ୍ୟକ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ରହୁଥିଲେ।
ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ସ୍ମ କୌରଵ୍ଯା ଵୃତା ଵିପ୍ରର୍ଷଭୈସ୍ତଦା। ତଦ୍ଵନଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁକୃତିନୋ ଯଥା
ସେ ସମୟରେ, କୌରବମାନେ, ଆପଣମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଵନେ ନିଵସତାଂ ତେଷାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଵର୍ଷାଣ୍ଯେକାଦଶାତୀଯୁଃ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକାଦଶ ବର୍ଷ ଅତି କଷ୍ଟରେ କଟିଗଲା।
ଫଲମୂଲାଶନାସ୍ତେ ହି ସୁଖାର୍ହା ଦୁଃଖମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାପ୍ତକାଲମନୁଧ୍ଯାନ୍ତଃ ସେହିରେ ଵରପୂରୁଷାଃ
ସେମାନେ ଆରାମର ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉତ୍କଟ ଦୁଃଖ ସହିଥିଲେ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଦିନ କାଟିଥିଲେ, ଯଥାସମୟ ଆସିବା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିରାତ୍ମକର୍ମାପରାଧଜମ୍। ଚିନ୍ତଯନ୍ସ ମହାବାହୁର୍ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଦୁଃଖମୁତ୍ତମମ୍
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ରାଜା ଋଷି, ବଳଶାଳୀ, ସେ ନିଜ କର୍ମର ଅପରାଧରୁ ଭାଇମାନଙ୍କର ଉତ୍କଟ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ନ ସୁଷ୍ଵାପ ସୁଖଂ ରାଜା ହୃଦି ଶଲ୍ଯୈରିଵାର୍ପିତୈଃ। ଦୌରାତ୍ମ୍ଯମନୁପଶ୍ଯଂସ୍ତତ୍କାଲେ ଦ୍ଯୂତୋଦ୍ଭଵସ୍ଯ ହି
ରାଜା ସୁଖରେ ଶୁଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ହୃଦୟ ଶଳ୍ୟରେ ବିଦୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ମନ ଦ୍ୟୁତରୁ ଆସିଥିବା ଦୁଃଖ ଦିନରେ ଦିନ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲା।
ସଂସ୍ମରନ୍ପରୁଷା ଵାଚଃ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନିଃଶ୍ଵାସପରମୋ ଦୀନୋ ଦଧ୍ରେ କୋପଵିଷଂ ମହତ୍
ସୁତପୁତ୍ରଙ୍କର କଠୋର ଉକ୍ତି ସ୍ମରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ, ଭାରି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ଵାସ ନେଇ, ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଧରିଥିଲେ।
ଅର୍ଜୁନୋଯମଜୌ ଚୋଭୌ ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ସ ଚ ଭୀମୋ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋ ବଲେ
ଏଠି ଅର୍ଜୁନ, ଦୁଇ ଭାଉ, ଯଶସ୍ବିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଭୀମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚିରସ୍ଯ ଜାତଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସାସୂଯମିଵ ତେ ତଦା'। ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଦୀକ୍ଷନ୍ତଃ ସେହୁର୍ଦୁଖମନୁତ୍ତମମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଁଯାଏ, ସେମାନେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଇର୍ଷ୍ୟା ସହ ଦେଖୁଥିଲେ, ଉତ୍କଟ ଦୁଃଖ ସହିଥିଲେ।
ଅଵଶିଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଲ୍ପକାଲଂ ମନ୍ଵାନାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ଵପୁରନ୍ଯଦିଵାକାର୍ପୁରୁତ୍ସାହାମର୍ଷଚେଷ୍ଟିତୈଃ
ଅତି କମ ସମୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି ବୋଲି ଭାବି, ସେମାନେ ଶରୀର ଓ ଉତ୍ସାହ ରଖିଥିଲେ, ଉତ୍ସାହ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରିଥିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ। ଆଜଗାମ ମହାଯୋଗୀ ପାଣ୍ଡଵାନଵଲୋକକଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଯୋଗୀ ବ୍ୟାସ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖୁଥିବା, ଆସିଲେ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯକୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଆଗକୁ ଯାଇ, ଯଥାବିଧି ଆଦର କରି ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତମାସୀନମୁପାସୀନଃ ଶୁଶ୍ରୂଷୁର୍ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ତୋଷଯାମାସ ଶୌଚେନ ଵ୍ଯାସଂ ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନଃ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶୁଚିତାରେ ସେବା କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ତାନଵେକ୍ଷ୍ଯକୃଶାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ଵନେ ଵନ୍ଯେନ ଜୀଵତଃ। ମହର୍ଷିରନୁକମ୍ପାର୍ଥମବ୍ରଵୀଦ୍ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦମ୍
ବନରେ ବନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ପୌତ୍ରମାନେ ଦେଖି, ମହାର୍ଷି ଦୟାରେ ଭରି, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାବାହୋ ଶୃଣୁ ଧର୍ମଭୃତାଂଵର। ନାତପ୍ତତପସୋ ଲୋକେ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମହତ୍ସୁଖମ୍। ସୁଖଦୁଃଖେ ହି ପୁରୁଷଃ ପର୍ଯାଯେଣୋପସେଵତେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବଳଶାଳୀ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଣ: ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ କଷ୍ଟ ସହିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ସୁଖ ପାଇନାହାନ୍ତି; କାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅନୁଭବ କରେ।