ଶେଷାସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ନୈଵୋଚୁଃ କିଂଚିଦପ୍ରିଯମ୍। ଦୂତଶ୍ଚାପି ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଅନ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ରାଜା, କିଛି ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ; ଦୂତ ଯଥାଘଟିଥିଲା ସମସ୍ତ ଖବର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଲେ।
ଅଥାଜଗ୍ମୁର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାନାଜନପଦେଶ୍ଵରାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ମହାଭାଗ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରପୁରଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ନାନା ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଅନେକ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହରକୁ ଆସିଲେ।
ତେ ତ୍ଵର୍ଚିତା ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯଥାଵିଧି ଯଥାକ୍ରମମ୍। ମୁଦା ପରମଯା ଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରୀତାଶ୍ଚାପି ନରେଶ୍ଵରାଃ
ରାଜାମାନେ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଭାବରେ ଏବଂ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୋଷରେ ଏହା କରିଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂଵୃତଃ ସର୍ଵକୌରଵୈଃ। ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତୋ ଵିଦୁରଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସମସ୍ତ କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା, ବଡ଼ ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ବିଦୁରଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଯଥା ସୁଖୀ ଜନଃ ସର୍ଵଃ କ୍ଷତ୍ତଃ ସ୍ଯାଦନ୍ନସଂଯୁତଃ। ତୁଷ୍ଯେତ୍ତୁ ଯଜ୍ଞସଦନେ ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାମ୍
କ୍ଷତ୍ତ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଯେପରିକି ସୁଖରେ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞ ଶାଳାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇପାରିବେ, ଏହିପରି ଉଚିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।
ଵିଦୁରସ୍ତୁ ତଦାଜ୍ଞାଯ ସର୍ଵଵର୍ଣାନରିଂଦମ। ଯଥା ପ୍ରମାଣତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୂଜଯାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍
ବିଦୁର, ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ବୁଝି, ସମସ୍ତ ଜାତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏବଂ ଠିକ୍ ପରିମାଣରେ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
ଭକ୍ଷ୍ଯପେଯାନ୍ନପାନେନ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚାପି ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ। ଵାସୋଭିର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚୈଵ ଯୋଜଯାମାସ ହୃଷ୍ଟଵତ୍
ସେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଦେଲେ; ଏହା ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ହ୍ଯଵଭୃଥଂ ଵୀରୋ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିଵିଧଂ ଵସୁ। ଵିସର୍ଜଯାମାସ ନପାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ବୀର ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ଅତିଥିମାନେ ଓ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଦେଇ, ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ କଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯଚ ନୃପାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ। ଵିଵେଶ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ସହିତଃ କର୍ଣସୌବଲୈଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଉପରେ ବିଦାୟ କରି, ଭାଇମାନେ ଘିରି ରହିଥିବା, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ମହାରାଜ ସୂତାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁରଚ୍ଯୁତମ୍। ଜନାଶ୍ଚାପି ମହେଷ୍ଵାସଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୂ ରାଜସତ୍ତମମ୍
ମହାରାଜା ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ସୂତମାନେ ଅଜୟ ନରକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଲାଜୈଶ୍ଚନ୍ଦନଚୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିକୀର୍ଯ ଚ ଜନାସ୍ତତଃ। ଊଟୁର୍ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ନୃପାଵିଘ୍ନଃ ସମାପ୍ତୋଯଂ କ୍ରତୁସ୍ତଵ
ତାପରେ ଲୋକମାନେ ଲାଜ ଓ ଚନ୍ଦନ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ବିକିରି କରି, 'ରାଜା, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମର ଯଜ୍ଞ କୌଣସି ବାଧା ଛଡ଼ା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅପରେ ତ୍ଵବ୍ରୁଵଂସ୍ତତ୍ରଵାଦିକାସ୍ତଂ ମହୀପତିମ୍। ଯୌଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ନ ସମୋ ହ୍ଯେଷ ତେ କ୍ରତୁଃ
କିନ୍ତୁ କିଛି ବିବାଦକାରୀ ଲୋକ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଯଜ୍ଞ ଯୁଦିଷ୍ଠିରଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସମାନ ନୁହେଁ।'
ନୈଵ ତସ୍ଯ କ୍ରତୋରେଷ କଲାମର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍। ଏଵଂ ତତ୍ରାବ୍ରୁଵନ୍କେଚିଦ୍ଵାତିକାସ୍ତଂ ଜନେଶ୍ଵରମ୍
'ଏହି ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞର ଶୋଳାଁଶ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ,' ଏପରି କିଛି ବିବାଦକାରୀ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁହୃଦସ୍ତ୍ଵବ୍ରୁଵଂସ୍ତତ୍ର ଅତି ସର୍ଵାନଯଂ କ୍ରତୁଃ। `ପ୍ରଵର୍ତିତୋ ହ୍ଯଯଂ ରାଜ୍ଞା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଧୀମତା
କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ଏହା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି।'
ଯଯାତିର୍ନହୁଷଶ୍ଚାପି ମାନ୍ଧାତା ଭରତସ୍ତଥା। କ୍ରତୁମେନଂ ସମାହୃତ୍ଯ ପୂତାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵଂ ଗତାଃ
ଯୟାତି, ନହୁଷ, ମାନ୍ଧାତା ଓ ଭରତ — ସମସ୍ତେ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଏତା ଵାଚଃ ଶୁଭାଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ସୁହୃଦାଂ ଭରତର୍ଷଭ। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଵେଶ୍ମ ଚ ନରାଧିପଃ
ଭାରତମାନ୍ୟ ରାଜା, ସହଯୋଗୀମାନେ କହିଥିବା ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦରେ ସହର ଓ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ ପାଦାନ୍ମତାପିତ୍ରୋର୍ଵିଶାଂପତେ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ପରେ, ଲୋକମାନ୍ୟ ରାଜା ନିଜ ମାତା-ପିତା, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବିଦୁରଙ୍କ ପାଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଅଭିଵାଦିତଃ କନୀଯୋଭିର୍ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଭ୍ରାତୃନନ୍ଦନଃ। ନିଷସାଦାସନେ ମୁଖ୍ଯେ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ନିଜ ଛୋଟ ଭାଇମାନେ ସମ୍ମାନ କରିବା ପରେ, ଭାଇମାନେ ଘିରି ରହିଥିବା, ଭାଇମାନେର ଆନନ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଧାନ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ତମୁତ୍ଥାଯ ମହାରାଜଂ ସୂତପୁତ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମାପ୍ତୋଽଯଂ ମହାକ୍ରତୁଃ
ମହାରାଜା ଉଠିବାପରେ, ସୂତପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାରତମାନ୍ୟ, ତୁମର ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।'
ହତେଷୁ ଯୁଧି ପାର୍ଥେଷୁ ରାଜସୂଯେ ତଥା ତ୍ଵଯା। ଆହୃତେଽହଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵାଂ ସଭାଜଯିତା ପୁନଃ
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବା ଓ ତୁମେ ରାଜସୂୟ କରିବା ପରେ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲି, ତୁମକୁ ପୁନଃ ସମ୍ମାନ କରିବା ପାଇଁ।
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ମହାୟଶସ୍ବୀ ରାଜା, ସେଠି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସତ୍ଯମେତତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ହି ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଦୁରାତ୍ମସୁ। ନିହତେଷୁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତେ ଚାପି ମହାକ୍ରତୌ। ରାଜସୂଯେ ପୁନର୍ଵୀର ତ୍ଵମେଵଂ ଵର୍ଧଯିଷ୍ଯସି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟର ଥିବା ଯଥାର୍ଥ କଥା ତୁମେ କହିଛ; ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମରିଯିବେ ଏବଂ ମହାୟଜ୍ଞ ଆସିବ, ରାଜସୂୟରେ ତୁମେ ପୁନି ସଫଳ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜ କର୍ଣମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଭାରତ। ରାଜସୂଯଂ କ୍ରତୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ କୌରଵଃ
ଏଭଳି କହି, ମହାରାଜା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଭାରତ, ଏବଂ କୌରବ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍କୌରଵାଂଶ୍ଚାପି ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାନ୍ନୃପସତ୍ତମଃ। `ରାଧେଯସୌବଲାଦୀନ୍ଵୈ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ସେ ରାଜା, ନିକଟରେ ଥିବା କୌରବମାନେ—ରାଧେୟ, ସୌବଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—କୁ କହିଲେ।
କଦା ତୁ ତଂ କ୍ରତୁଵରଂ ରାଜସୂଯଂ ମହାଧନମ୍। ନିହତ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସର୍ଵାନାହରିଷ୍ଯାମି କୌରଵାଃ
କୌରବମାନେ, କେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଅଧିକାର କରିବି?
ତମବ୍ରଵୀତ୍ତଦା କର୍ଣଃ ଶୃଣୁ ମେ ରାଜକୁଞ୍ଜର। ପାଦୌ ନ ଧାଵଯେ ତାଵଦ୍ଯାଵନ୍ନ ନିହତୋଽର୍ଜୁନଃ
ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ, 'ମୋ କଥା ଶୁଣ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହାତୀ ସମାନ: ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଜୁନ ମରିନାହିଁ, ମୁଁ ପାଦ ଧୋଇବିନାହିଁ।'
କୀଲାଲଜଂ ନ ଖାଦେଯଂ କରିଷ୍ଯେ ଚାସୁରଵ୍ରତମ୍। ନାସ୍ତୀତି ନୈଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯାଚିତୋ ଯେନ କେଚନିତ୍
ମୁଁ ତେଲ ଓ ମଧୁ ଦେଇ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବିନାହିଁ, ଅସୁରମାନେ ଯେମିତି ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି, ସେହିପରି ରଖିବି; ଏବଂ କେହି ମୋତେ ମାଗିଲେ, 'ମୋର କିଛି ନାହିଁ' ଏହି କଥା କହିବିନାହିଁ।
ଅଥୋତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟଂ ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାତେ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଵଧେ କର୍ଣେନ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନେ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ କଲେ।
ଵିଜିତାଂଶ୍ଚାପ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାଃ। `ତଦା ପ୍ରତିଜ୍ଞାମାରୁହ୍ଯ ସୂତପୁତ୍ରେଣ ଭାଷିତେ
ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବେ ଜିତି ଯାଇଛନ୍ତି।
ଦୂର୍ଯୋଧନୋଽପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିସୃଜ୍ଯନରପୁଙ୍ଗଵାନ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହଂଶ୍ରୀମାନ୍ଯଥା ଚୈତ୍ରରଥଂ ପ୍ରଭୁଃ
ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମ୍ମାନିତ ଲୋକମାନେ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ରୂପସ୍ଵାଳୀ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତା ଚୈତ୍ରରଥକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।