ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ନୃପତିମୁଵାଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହିତୋ ରାଜନ୍ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାଗତାଃ'। ନ ସ ଶକ୍ଯଃ କ୍ରତୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜୀଵମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଆହର୍ତୁଂ କୌରଵଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଲେ ତଵ ନୃପୋତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ, କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ସମୟରେ ତୁମର କୁଳରେ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ରାଜା।
ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଜୀଵତି ଚ ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପିତା ନୃପ। ଅତଶ୍ଚାପି ଵିରୁଦ୍ଧସ୍ତେ କ୍ରତୁରେଣଷ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ତୁମର ପିତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଏଉଁ ଜୀବନ୍ତ; ଏହି କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ଏହି ଯଜ୍ଞ ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ।
ଅସ୍ତି ତ୍ଵନ୍ଯନ୍ମହତ୍ସତ୍ରଂ ରାଜସୂଯସମଂ ପ୍ରଭୋ। ତେନ ତ୍ଵଂ ଯଜ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶୃଣୁ ଚେଦଂ ଵଚୋ ମମ
ତଥାପି, ଏକ ଅନ୍ୟ ମହାୟଜ୍ଞ ଅଛି, ଯାହା ରାଜସୂୟ ସମାନ; ତୁମେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କର, ରାଜା, ଏବଂ ମୋର କଥା ଶୁଣ।
ଯ ଇମେ ପୃଥିଵୀପାଲାଃ କରଦାସ୍ତଵ ପାର୍ଥିଵ। ତେ କରାନ୍ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ସୁଵର୍ଣଂ ଚ କୃତାକୃତମ୍
ଏହି ପୃଥିବୀର ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ତୁମର ଅଧିନ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ସୁନା ତିଆରି ଓ ଅତିଆରି, ଦୁଇଁ ପ୍ରକାର।
ତେନ ତେ କ୍ରିଯତାମଦ୍ଯଲାଙ୍ଗଲଂ ନୃପସତ୍ତମ। ଯଜ୍ଞଵାଟସ୍ ତେ ଭୂମିଃ କୃଷ୍ଯତାଂ ତେନ ଭାରତ
ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଆଜି ହାଲ ତିଆରି ହେଉ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମର ଯଜ୍ଞବାଟର ଜମି ଏହା ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହେଉ, ଭାରତ।
ତତ୍ର ଯଜ୍ଞୋ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଟଃ ପ୍ରଭୂତାନ୍ନଃ ସୁସଂସ୍କୃତଃ। ପ୍ରଵର୍ତତାଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସର୍ଵତୋ ହ୍ଯନିଵାରିତଃ
ଏଠାରେ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଥିବା ଯଜ୍ଞ ଯଥାକ୍ରମ ଚାଲିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅବାଧିତ।
ଏଷ ତେ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ନାମ ଯଜ୍ଞଃ ସତ୍ପୁରୁଷୋଚିତଃ। ଏତେନ ନେଷ୍ଟଵାନ୍କଶ୍ଚିଦୃତେଵିଷ୍ଣୁଂ ପୁରାତନମ୍
ଏହା ହେଉଛି ବୈଷ୍ଣବ ନାମକ ଯଜ୍ଞ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁରାତନ ବିଷ୍ଣୁ ଛଡ଼ା କେହି ଉପାସିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
ରାଜସୂଯଂ କ୍ରତୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ପର୍ଧତ୍ଯେଷ ମହାକ୍ରତୁଃ। ଅସ୍ମାକଂ ରୋଚତେ ଚୈଵ ଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ତଵ ଭାରତ
ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସହ ସମ୍ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ; ଏହା ଆମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ ଆଣିବ, ଭାରତ।
ନିର୍ଵିଘ୍ନଶ୍ଚ ଭଵତ୍ଯେଷ ସଫଲା ସ୍ଯାତ୍ସ୍ପୃହା ତଵ। `ତସ୍ମାଦେଷ ମହାବାହୋ ତଵ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍
ଏହି ଯଜ୍ଞ ବିନା ବାଧା ଚାଲିଥାଏ ଏବଂ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବ; ତେଣୁ, ମହାବାହୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ଏଵମୁକତ୍ସ୍ତୁ ତୈର୍ଵିପ୍ରୈର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ। କର୍ଣଂ ଚ ସୌବଲଂ ଚୈଵ ଭ୍ରାତୄଶ୍ଚୈଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳ ଓ ଭାଇମାନେ ପାଖରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ରୋଚତେ ମେ ଵଚଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନ ସଂଶଯଃ। ରୋଚତେ ଯଦି ଯୁଷ୍ମାକଂ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରବ୍ରୂତ ମାଚିରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗିଛି, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯଦି ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବୁଛ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର କହ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ତଥେତ୍ଯୂଚୁର୍ନରାଧିପମ୍। ସଂଦିଦେଶ ତତୋରାଜାଵ୍ଯାପାରସ୍ଥାନ୍ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କୁ 'ଏହିପରି ହେଉ' ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ତାପରେ ରାଜା କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଆବଶ୍ୟକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ହଲସ୍ଯ କରଣେ ଚାପି ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଶିଲ୍ପିନଃ। ଯଥୋକ୍ତଂ ଚ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ହାଲ ତିଆରି ପାଇଁ ସମସ୍ତ କଳାକାରମାନେ ନିର୍ଦେଶ ମିଳିଲେ; ଏବଂ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କାମ ଯଥାକ୍ରମ ଏବଂ ଯଥାନିର୍ଦେଶ କରାଯାଇଲା।
ତତସ୍ତୁ ଶିଲ୍ପିନଃ ସର୍ଵଂ କୃତମୂର୍ଚୁର୍ନରାଧିପମ୍। ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ତାପରେ ଶିଳ୍ପିମାନେ ସମସ୍ତ କାମ ଶେଷ କରିଥିଲେ, ବିଦୁର ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଖବର ଦେଲେ।
ସଜ୍ଜଂ କ୍ରତୁଵରଂ ରାଜନ୍କାଲପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ଭାରତ। ସୌଵର୍ଣଂ ଚ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ଲାଙ୍ଗଲଂ ଚ ମହାଧନମ୍
ହେ ଭାରତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ସମୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଗଲା, ସମସ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ହାଲ ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୋଇଗଲା।
ଏଵଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵିଶଂପତେ। ଆଜ୍ଞାପଯାମାସ ନୃପଃ କ୍ରତୁରାଜପ୍ରଵର୍ତନମ୍
ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଭୂତାର୍ଥଃ ସୁସଂସ୍କୃତଃ। ଦୀକ୍ଷିତଶ୍ଚାପି ଗାନ୍ଧାରିର୍ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ଧନରେ ପ୍ରଚୁର ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦୀକ୍ଷା ଦିଆଗଲା।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ। ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପଃ କର୍ଣୋ ଗାନ୍ଧାରୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଖୁସି ହେଲେ, ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ନିମନ୍ତ୍ରଣାର୍ଥଂ ଦୂର୍ତାଂଶ୍ଚ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଶୀଘ୍ରଗାନ୍। ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଦୂତମାନେ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ତେ ପ୍ରଯାତା ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟା ଦୂତାସ୍ତ୍ଵରିତଵାହନାଃ। ତତ୍ର କଚିତ୍ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ତୁ ଦୂତଂ ଦୁଃଶାସନୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦୂତମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଯାନ ଚାଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଚାଲିଗଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦୂତ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପାପପୂରୁଷାନ୍। ନିମନ୍ତ୍ରଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିପ୍ରାଂସ୍ତ ସ୍ମିନ୍ଵନେ ତଦା
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଯାଅ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର, ଯଥାଯଥିକ ରୀତିରେ।
ସ ଗତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚାଭିପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ଯଜତେ ନୃପସତ୍ତମଃ
ସେ ଗଲା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମସ୍କାର କରି, କହିଲା: 'ମହାରାଜ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।'
ସ୍ଵଵୀର୍ଯାର୍ଜିତମର୍ଥୌଘମଵାପ୍ଯ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ରାଜାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତତସ୍ତତଃ
ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନେକ ଧନ ଲାଭ କରି, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଆଣୁଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତୁ ପ୍ରେଷିତୋ ରାଜନ୍କୌରଵେଣ ମହାତ୍ମନା। ଆମନ୍ତ୍ରଯତି ଵୋ ରାଜା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ମନୋଭିଲଷିତଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତଂ କ୍ରତୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହଥ
ମୁଁ ତ, ରାଜା, ମହାତ୍ମା କୌରବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ତୁମକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି, ମନରେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତଭାଷିତମ୍। ଅବ୍ରଵୀନ୍ନୃପଶାର୍ଦୂଲୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ। ଯଜତେ କ୍ରତୁମୁଖ୍ଯେନ ପୂର୍ଵେଷାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୂତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କହିଲେ: 'ଭଲ ହେଲା ଯେ ରାଜା ସୁୟୋଧନ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ କୀର୍ତି ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।'
ଵଯମପ୍ଯୁପଯାସ୍ଯାମୋ ନ ତ୍ଵିଦାନୀଂ କଥଂଚନ। ସମଯଃ ପରିପାଲ୍ଯୋ ନୋ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଂ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍
ଆମେ ମଧ୍ୟ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କିନ୍ତୁ ଏବେ କେହି ଭାବରେ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତେର ଦିନ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ଆମର ଚୁକ୍ତି ରଖିବାକୁ ପଡିବ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଭୀମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ତଦା ତୁ ନୃପତିର୍ଗନ୍ତା ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମ କହିଲେ: 'ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯିବେ।'
ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରପ୍ରଦୀପ୍ତେଽଗ୍ନୌ ଯଦା ତଂ ପାତଯିଷ୍ଯତି। ଵର୍ଷାତ୍ରଯୋଦଶାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ରଣସତ୍ରେ ନରାଧିପଃ
ତେର ଦିନ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କୁ ଫେଙ୍ଗିବେ—
ଯଦା କ୍ରୋଧହଵିର୍ମୋକ୍ତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଆଗନ୍ତାରସ୍ତଦା ସ୍ମେତି ଵାଚ୍ଯସ୍ତେ ସ ସୁଯୋଧନଃ
ପାଣ୍ଡବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ରୋଷର ହବି ଦେଇବେ, ସେତେବେଳେ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ କହିବା: 'ସେମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଆସିବେ।'