ସଂମୃଶ୍ଯ ତାନି ଵାକ୍ଯାନି ଦାନଵୋକ୍ତାନି ଦୁର୍ମତେଃ'। ଵିଜେଷ୍ଯାମି ରଣେ ପାଣ୍ଡୂନିତି ଚାସ୍ଯାଭଵନମତିଃ
ଦାନବମାନେ କହିଥିବା ସେଇ କଥାମାନେ ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଏ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଜିତିବି।'
କର୍ଣଂ ସଂଶପ୍ତକାଂଶ୍ଚୈଵ ପାର୍ଥସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ଅମନ୍ଯତ ଵଧେ ଯୁକ୍ତାନ୍ସମର୍ଥାଂଶ୍ଚ ସୁଯୋଧନଃ
ସୁୟୋଧନ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଂଶପ୍ତକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ସେମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମର୍ଥ ଭାବିଲେ।
ଏଵମାଶା ଦୃଢା ତସ୍ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ଦୁର୍ମତେଃ। ଵିନିର୍ଜଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାମଭଵଦ୍ଭରତର୍ଷଭ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଏ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ହରାଇବାରେ ଦୃଢ ଆଶା ରଖିଥିଲେ।
କର୍ଣୋଽପ୍ଯାଵିଷ୍ଟଚିତ୍ତାତ୍ମା ନରକସ୍ଯାନ୍ତରାତ୍ମନା। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵଧେ କ୍ରୂରାଂ କରୋତି ସ୍ମ ତଦା ମତିମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ନରକଙ୍କ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୂର ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ସଂଶପ୍ତକାଶ୍ଚ ତେ ଵୀରା ରାକ୍ଷସାଵିଷ୍ଟଚେତସଃ। ରଜସ୍ତମୋଭ୍ଯାମାକ୍ରାନ୍ତାଃ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଵଧୈଷିଣଃ
ସେ ସଂଶପ୍ତକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମନକୁ ଅଧିକୃତ କରିଥିଲେ, ରଜସ ଓ ତମସରେ ଆବୃତ, ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ବିନାଶକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାକ୍ରାନ୍ତଚେତସଃ। ନ ତଥା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସ୍ନେହଵନ୍ତୋଽଭଵଂସ୍ତଦା
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନବମାନେ ମନକୁ ଅଧିକୃତ କରିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଏତେ ମମତା ରଖିନଥିଲେ।
ନ ଚାଚଚକ୍ଷେ କସ୍ମୈଚିଦେତଦ୍ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ। `କୃତ୍ଯଯାଽଽନାଯ୍ଯକଥିତଂ ଯଦସ୍ଯ ନିଶି ଦାନଵୈଃ
ସୁୟୋଧନ ରାଜା ରାତିରେ ଦାନବମାନେ କୃତ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥିରେ କାହାକୁ କିଛି କହିଲେନି।
ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ନିଶନ୍ତେ ଚ କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ସ୍ମଯନ୍ନିଵାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵଂ ହେତୁମଦ୍ଵଚଃ
ରାତିବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ, ରାଧାପୁତ୍ର, ହସି ହସି ହାତ ଯୋଡି ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି କହିବି।'
ନ ମୃତୋ ଜଯତେ ଶତ୍ରୂଞ୍ଜୀଵନ୍ଭଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି। ମୃତସ୍ଯ ଭଦ୍ରାଣି କୁତଃ କୌରଵେଯ କୁତୋ ଜଯଃ
ମୃତ ଲୋକେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକେ ମାତ୍ର ଭଲ ଦେଖନ୍ତି। ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ଭଲ, କେଉଁଠି ବିଜୟ, କୌରବ!
ନ କାଲାଽଦ୍ଯ ଵିଷାଦସ୍ଯ ଭଯସ୍ଯ ମରଣସ୍ଯ ଵା। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାବ୍ରଵୀଚ୍ଚୈଵନଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ସ ମହାଭୁଜଃ
ଏହି ସମୟ ଭୟ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ସେ ମହାବଳୀ ତାଙ୍କୁ ବୁକୁ ଦେଇ ଆଉ କହିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ରାଜନ୍କିଂ ଶେଷେ କସ୍ମାଚ୍ଛୋଚସି ଶତ୍ରୁହନ୍। ଶତ୍ରୂନ୍ପ୍ରତାପ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ସ କଥଂ ମର୍ତୁମର୍ହସି
ଉଠନ୍ତୁ ରାଜା! କାହିଁକି ପଡ଼ିଛନ୍ତି? କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ? ଆପଣ ଶୌର୍ୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ଚିନ୍ତା କିପରି କରିପାରିବେ?
ଅଥଵା ତେ ଭଯଂ ଜାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽର୍ଜୁନପରାକ୍ରମମ୍। ସତ୍ଯଂତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ଵଧିଷ୍ଯାମି ରଣେଽର୍ଜୁନମ୍
ନାହିଁ, ନହେଲେ ଆପଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଛନ୍ତି କି? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ଗତେ ତ୍ରଯୋଦଶେ ଵର୍ଷେ ସତ୍ଯେନାଯୁଧମାଲଭେ। ଆନଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପାର୍ତାନ୍ଵଶଂ ତଵ ଜନାଧିପ
ତେର ମସିହା ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ଶପଥ କରି ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବି ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆଣିଦେବି, ମହାରାଜ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କର୍ଣେନ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵଚନାତ୍ତଥା। ପ୍ରଣିପାତେନ ଚାପ୍ଯେଷାମୁଦତିଷ୍ଠତ୍ସୁଯୋଧନଃ
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହି କଥା ଶୁଣି ସୁୟୋଧନ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଉଠିଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଦି କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିରାଂ ମତିମ୍। ତତୋ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲୋ ଯୋଜଯାମାସ ଵାହିନୀମ୍। ରଥନାଗାଶ୍ଵଫଲିଲାଂ ପଦାତିଜନସଂକୁଲାମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ କଥା ମନେ ରଖି, ସେ ମନ ଦୃଢ଼ କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେ ଭରି ଯୋଜନା କଲେ।
ଗଙ୍ଗୌଘପ୍ରତିମା ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଯାଣେ ଶୁଶୁଭେ ଚମୂଃ
ସେ ଯାତ୍ରା କରିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ସେନା ଗଙ୍ଗା ଧାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୈଃ ପତାକାଭିଶ୍ଚାମରୈଶ୍ଚ ସୁପାଣ୍ଡୁରୈଃ। ରଥୈର୍ନାଗୈଃ ପଦାତୈଶ୍ଚ ଶୁଶୁଭେଽତୀଵ ସଂକୁଲା
ଧଳା ଛତା, ପତାକା ଓ ସୁଧଳା ଚାମର, ରଥ, ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭରି, ସେ ସେନା ବହୁତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଵ୍ଯପେତାଭ୍ରଘନେ କାଲେ ଦ୍ଯୌରିଵାସୀତ୍ତୁ ଶାରଦୀ। `ହଂସପଙ୍କ୍ତିସମାକୀର୍ଣା ଭ୍ରମତ୍ସାରସଶୋଭିତା
ଘନ ମେଘ ହଟିଯାଇଥିବା ଶରଦ ଆକାଶ ପରି, ହଂସମାନେ ଧାରି ଓ ଘୂରୁଥିବା ସାରସ ପକ୍ଷୀ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜଯାଶୀର୍ଭିର୍ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସ ସ୍ତୂଯମାନୋଽଧିରାଜଵତ୍। ଗୃହ୍ଣନ୍ନଞ୍ଜଲିମାଲାଶ୍ଚ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନାଧିପଃ
ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜା ପରି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ରାଜା ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଜଳି ମାଳା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ।
ସୁଯୋଧନୋ ଯଯାଵଗ୍ରେ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଜ୍ଵଲମ୍। କର୍ଣେନ ସାର୍ଧଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୌବଲେନ ଚ ଦେଵିନା
ସୁୟୋଧନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳ ରାଜା ଓ ଦେବୀ ସହିତ ସେନାର ଆଗରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଦୁଃଶାସନାଦଯଶ୍ଚାସ୍ଯ ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ। ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ସୋମଦତ୍ତୋ ମାରାଜଶ୍ଚ ବାହ୍ଲିକଃ
ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ବାହ୍ଲିକ ରାଜା ସହିତ ଥିଲେ।
ରଥୈର୍ନାନାଵିଧାକାରୈର୍ହଯୈର୍ଗଜଵରୈସ୍ତଥା। ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ନୃପସିଂହଂ ତମନୁଜଗ୍ମୁଃ କୁରୂଦ୍ଵହାଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ସହିତ କୁରୁମାନେ ସେ ରାଜା ସିଂହଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମାଃ' ।। କାଲେନାଲ୍ପେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵପୁରଂ ଵିଵିଶୁସ୍ତଦା
ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଗୁଆଇ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଅତି ଅଲ୍ପ ସମୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏଵଂ ଗତେଷୁ ପାର୍ଥେଷୁ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାତ୍ମସୁ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମହେଷ୍ଵାସାଃ କିମକୁର୍ଵତ ସତ୍ତମାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏପରି ଭାବେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ମହାବଳୀମାନେ କଣ କରୁଥିଲେ, ମହାନୁଭାବ?
କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନଶ୍ଚୈଵ ଶକୁନିଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଶ୍ଚୈଵ ତନ୍ମେ ଶଂସିତୁମର୍ହସି
କର୍ଣ୍ଣ, ରାଧାର ପୁଅ, ଶକୁନି ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପା—ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହିଦିଅ।
ଏଵଂ ଗତେଷୁ ପାର୍ଥେଷୁ ଵିସୃଷ୍ଟେ ଚ ସୁଯୋଧନେ। ଆଗତେ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ମୋକ୍ଷିତେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନୈଃ। ଭୀଷ୍ମୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମିଦଂ ଵଚ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଯାଇଥିବାବେଳେ ଏବଂ ସୁୟୋଧନ କୁ ଛାଡିଦେଇ, ସେ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲାପରେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଉକ୍ତଂ ତାତ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ଗଚ୍ଛତସ୍ତେ ତପୋଵନମ୍। ଵଚନଂ ତେ ନ ରୁଚିତଂ ମମ ତନ୍ନ କୃତଂ ଚ ତେ
ପ୍ରିୟ, ଆଗରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ତପୋବନକୁ ଯିବାକୁ କହିଥିଲି, ମୋର କଥା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗିନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ଏହା କରିନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଵୀର ଗ୍ରହଣଂ ଶତ୍ରୁଭିର୍ବଲାତ୍। ମୋକ୍ଷିତଶ୍ଚାସି ଧର୍ମଜ୍ଞୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ନ ଚ ଲଜ୍ଜସେ
ଏହିପରି, ଶୂର, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜବରଦସ୍ତି ଧରାଯାଇଥିଲା, ପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ତଥାପି ତୁମେ କିଛି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତଵ ଗାନ୍ଧାରେ ସସୈନ୍ଯସ୍ ଵିଶାଂପତେ। ସୂତପୁତ୍ରୋଽପଯାଦ୍ଭୀତୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ତଦା ରଣାତ୍
ତୁମର ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ, ରାଜା, ସେନା ସହିତ, ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମରୁ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା।
କ୍ରୋଶତସ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସସୈନ୍ଯସ୍ଯ ନୃପାତ୍ମଜ। `ଵ୍ଯପାଯାତ୍ପୃଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ପୁନଃପୁନଃ
ତୁମେ ଏବଂ ସେନାର ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ପଛୁଆ ଦିଗରୁ ପଳାଇଗଲା, ବାରମ୍ବାର ପଛକୁ ଦେଖୁଥିଲା।