ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀଂଶ୍ଚ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯପରେଽସୁରାଃ। ଯୈରାଵିଷ୍ଟା ଘୃଣାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ତଵ ଵୈରିଭିଃ
ଅନ୍ୟ ଅସୁରମାନେ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ସେମାନେ ଦୟା ଛାଡ଼ି, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ନୈଵ ପୁତ୍ରାନ୍ନ ଚ ଭ୍ରାତୄନ୍ନ ପିତୄନ୍ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାନ୍। ନୈଵ ଶିଷ୍ଯାନ୍ନ ଚ ଜ୍ଞାତୀନ୍ନ ବାଲାନ୍ତ୍ଯଵିରାନ୍ନ ଚ। ଯୁଧି ସଂପ୍ରହରିଷ୍ଯନ୍ତୋ ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି କୁରୁସତ୍ତମ
ହେ କୁରୁମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଅ, ଭାଇ, ବାପା, ଆତ୍ମୀୟ, ଶିଷ୍ୟ, ଜ୍ଞାତି, ପିଲା, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
ନିଃସ୍ନେହା ଦାନଵାଵିଷ୍ଟାଃ ସମାକ୍ରାନ୍ତେଽନ୍ତରାତ୍ମନି। ପ୍ରହରିଷ୍ଯନ୍ତି ବନ୍ଧୁଭ୍ଯଃ ସ୍ନେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ
ଦାନବମାନେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀକୁ ଆବିଷ୍ଟ କରିଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ହୃଷ୍ଟାଃ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲାଃ କଲୁଷୀକୃତମାନସାଃ। ଅନଭିଜ୍ଞାତମୂଲାଶ୍ଚ ଦୈଵାଚ୍ଚ ଵିଧିନିର୍ମିତାତ୍। ଵ୍ଯାଭାଷମାଣାଶ୍ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନ ମେ ଜୀଵନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଳ, ସେମାନେ ଖୁସି ଓ ଅନ୍ତଃକରଣ ଦୂଷିତ, ନିଜ ମୂଳ ଅଜ୍ଞାତ, ଦୈବ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଗଢ଼ା, ଏମିତି ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ସହ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ବଞ୍ଚି ପାରିବେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵେ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରମୋକ୍ଷେଣ ପୌରୁଷେ ସମଵସ୍ଥିତାଃ। ଶ୍ଲାଘମାନାଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଜନକ୍ଷଯମ୍
ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷ ଓ ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଗର୍ବିତ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକଙ୍କର ନଶ୍ୱରତା ଆଣିଦେବେ।
ତେପି ପଞ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ପ୍ରତିଯୋତ୍ସନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଵଧଂ ଚୈଷାଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦୈଵଯୁକ୍ତା ମହାବଲାଃ
ତଥାପି, ସେହି ପାଞ୍ଚ ମହାନ ଆତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେମାନେକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବେ, ଦୈବ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେମାନେକୁ ବଧ କରିବେ।
ଦୈତ୍ଯରକ୍ଷୋଗଣାଶ୍ଚୈଵ ସଂଭୂତାଃ କ୍ଷତ୍ରଯୋନିଷୁ। ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଯୁଧି ଵିକ୍ରମ୍ଯ ଶତ୍ରୁଭିସ୍ତଵ ପାର୍ଥିଵ
ଦୈତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ହେ ରାଜା।
ଗଦାଭିର୍ମୁସଲୈଃ ଶୂଲୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈସ୍ତଥା। `ପ୍ରହରିଷ୍ଯନତି ତେ ଵୀରାସ୍ତଵାରିଷୁ ମହାବଲାଃ
ଗଦା, ମୁସଳ, ଶୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ତୁମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ଯଚ୍ଚ ତେଽନ୍ତର୍ଗତଂ ଵୀର ଭଯମର୍ଜୁନସଂଭଵମ୍। ତତ୍ରାପି ଵିହିତୋଽସ୍ମାଭିର୍ଵଧୋପାଯୋଽର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵୈ
ହେ ବୀର, ତୁମ ମନରେ ଯେ ଭୟ ଉପଜିଛି, ଅର୍ଜୁନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିଛୁ।
ହତସ୍ଯ ନରକସ୍ଯାତ୍ମା କର୍ଣମୂର୍ତିମୁପାଶ୍ରିତଃ। ତଦ୍ଵୈରଂ ସଂସ୍ମରନ୍ଵୀର ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ କେଶଵାର୍ଜୁନୌ
ମୃତ ନରକଙ୍କ ଆତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି; ସେ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ପକାଇ, ହେ ବୀର, କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ।
ସ ତେ ଵିକ୍ରମଶୌଣ୍ଡୀରୋ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ଵିଜେଷ୍ଯତି। କର୍ଣଃ ପ୍ରହରତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚାରୀନ୍ମହାରଥଃ
ସେ କର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଓ ସାହସୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵୈତଚ୍ଛଦ୍ମନା ଵଜ୍ରୀ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ। କୁଣ୍ଡଲେ କଵଚଂ ଚୈଵ କର୍ଣସ୍ଯାପହରିଷ୍ଯତି
ଏହି ଚଳକୁ ବୁଝି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ ନେଇଯିବେ।
ତସ୍ମାଦସ୍ମାଭିରପ୍ଯତ୍ର ଦୈତ୍ଯାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ନିଯୁକ୍ତା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ତେ ସଂଶପ୍ତକା ଇତି। ପ୍ରଖ୍ଯାତାସ୍ତେଽର୍ଜୁନଂ ଵୀରଂ ଯୁଧି ହିଂସ୍ଯନ୍ତି ମା ଶୁଚଃ
ଏହିପାଇଁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଶତ ହଜାର ଦେତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ସଂଶପ୍ତକ ଭାବେ ପରିଚିତ, ନିଯୁକ୍ତ କରିଛୁ; ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ—ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଅସପତ୍ନା ତ୍ଵଯା ହୀଯଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯା ଵସୁଧା ନୃପ। ମା ଵିଷାଦଂ ଗମସ୍ତସ୍ମାନ୍ନୈତତ୍ତ୍ଵଯ୍ଯୁପପଦ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ଏଇ ପୃଥିବୀକୁ ତୁମେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ବିନା ଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ତେଣୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵିନଷ୍ଟେ ତ୍ଵଯି ଚାସ୍ମାକଂ ପକ୍ଷୋ ହୀଯେତ କୌରଵ। ଗଚ୍ଛ ଵୀର ନ ତେ ବୁଦ୍ଧିରନ୍ଯା କାର୍ଯା କଥଂଚନ। ତ୍ଵମସ୍ମାକଂ ଗତିର୍ନିତ୍ଯଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ହେ କୌରବ, ଯଦି ତୁମେ ନାଷ୍ଟ ହେଉଛ, ଆମର ପକ୍ଷ ଦୁର୍ବଳ ହେବ; ହେ ବୀର, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ ସଦା ଆମର ଆଶ୍ରୟ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାସ୍ତଂ ରାଜକୁଞ୍ଜରମ୍। ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ପୁତ୍ରଵଦ୍ଦାନଵର୍ଷଭାଃ
ଏପରି କହି, ଦେତ୍ୟମାନେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ସ୍ଥିରାଂ କୃତ୍ଵା ବୁଦ୍ଧିମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଣ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଭାରତ। ଗମ୍ଯତାମିତ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ଜଯମାପ୍ନୁହି ଚେତ୍ଯଥ
ତାଙ୍କ ମନକୁ ଦୃଢ କରି, ପ୍ରେମର କଥା କହି, ଅନୁମତି ଦେଇ କହିଲେ, 'ଯାଅ, ବିଜୟ ଲାଭ କର।'
ତୈର୍ଵିସୃଷ୍ଟଂ ମହାବାହୁଂ କୃତ୍ଯା ସୈଵାନଯତ୍ପୁରଃ। ତମେଵ ଦେଶଂ ଯତ୍ରାସୌ ତଦା ପ୍ରାଯମୁପାଵିଶତ୍
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ପରେ, ବଳଶାଳୀ ସେଠାରୁ କୃତ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠି ବସି ଥକିଗଲେ।
ପ୍ରତିନିକ୍ଷିପ୍ଯତଂ ଵୀରଂ କୃତ୍ଯା ସମଭିପୂଜ୍ଯ ଚ। ଅନୁଜ୍ଞାତା ଚ ରାଜ୍ଞା ସା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
କୃତ୍ୟା ନିଜେ ହିଁ ସେ ବୀରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ରଖି, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ ସେଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଗତାଯାମଥ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ସ୍ଵପ୍ନଭୂତମିଦଂ ସର୍ଵମଚିନ୍ତଯତ ଭାରତ
ସେଠାରୁ ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଭାବିଲେ।
ସଂମୃଶ୍ଯ ତାନି ଵାକ୍ଯାନି ଦାନଵୋକ୍ତାନି ଦୁର୍ମତେଃ'। ଵିଜେଷ୍ଯାମି ରଣେ ପାଣ୍ଡୂନିତି ଚାସ୍ଯାଭଵନମତିଃ
ଦାନବମାନେ କହିଥିବା ସେଇ କଥାମାନେ ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଏ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଜିତିବି।'
କର୍ଣଂ ସଂଶପ୍ତକାଂଶ୍ଚୈଵ ପାର୍ଥସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ଅମନ୍ଯତ ଵଧେ ଯୁକ୍ତାନ୍ସମର୍ଥାଂଶ୍ଚ ସୁଯୋଧନଃ
ସୁୟୋଧନ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଂଶପ୍ତକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ସେମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମର୍ଥ ଭାବିଲେ।
ଏଵମାଶା ଦୃଢା ତସ୍ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ଦୁର୍ମତେଃ। ଵିନିର୍ଜଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାମଭଵଦ୍ଭରତର୍ଷଭ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଏ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ହରାଇବାରେ ଦୃଢ ଆଶା ରଖିଥିଲେ।
କର୍ଣୋଽପ୍ଯାଵିଷ୍ଟଚିତ୍ତାତ୍ମା ନରକସ୍ଯାନ୍ତରାତ୍ମନା। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵଧେ କ୍ରୂରାଂ କରୋତି ସ୍ମ ତଦା ମତିମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ନରକଙ୍କ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୂର ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ସଂଶପ୍ତକାଶ୍ଚ ତେ ଵୀରା ରାକ୍ଷସାଵିଷ୍ଟଚେତସଃ। ରଜସ୍ତମୋଭ୍ଯାମାକ୍ରାନ୍ତାଃ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଵଧୈଷିଣଃ
ସେ ସଂଶପ୍ତକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମନକୁ ଅଧିକୃତ କରିଥିଲେ, ରଜସ ଓ ତମସରେ ଆବୃତ, ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ବିନାଶକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାକ୍ରାନ୍ତଚେତସଃ। ନ ତଥା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସ୍ନେହଵନ୍ତୋଽଭଵଂସ୍ତଦା
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନବମାନେ ମନକୁ ଅଧିକୃତ କରିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଏତେ ମମତା ରଖିନଥିଲେ।
ନ ଚାଚଚକ୍ଷେ କସ୍ମୈଚିଦେତଦ୍ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ। `କୃତ୍ଯଯାଽଽନାଯ୍ଯକଥିତଂ ଯଦସ୍ଯ ନିଶି ଦାନଵୈଃ
ସୁୟୋଧନ ରାଜା ରାତିରେ ଦାନବମାନେ କୃତ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥିରେ କାହାକୁ କିଛି କହିଲେନି।
ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ନିଶନ୍ତେ ଚ କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ସ୍ମଯନ୍ନିଵାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵଂ ହେତୁମଦ୍ଵଚଃ
ରାତିବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ, ରାଧାପୁତ୍ର, ହସି ହସି ହାତ ଯୋଡି ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି କହିବି।'
ନ ମୃତୋ ଜଯତେ ଶତ୍ରୂଞ୍ଜୀଵନ୍ଭଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି। ମୃତସ୍ଯ ଭଦ୍ରାଣି କୁତଃ କୌରଵେଯ କୁତୋ ଜଯଃ
ମୃତ ଲୋକେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକେ ମାତ୍ର ଭଲ ଦେଖନ୍ତି। ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ଭଲ, କେଉଁଠି ବିଜୟ, କୌରବ!
ନ କାଲାଽଦ୍ଯ ଵିଷାଦସ୍ଯ ଭଯସ୍ଯ ମରଣସ୍ଯ ଵା। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାବ୍ରଵୀଚ୍ଚୈଵନଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ସ ମହାଭୁଜଃ
ଏହି ସମୟ ଭୟ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ସେ ମହାବଳୀ ତାଙ୍କୁ ବୁକୁ ଦେଇ ଆଉ କହିଲେ।