କର୍ଣସୌବଲଯୋଶ୍ଚାପି ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଵଚନାନ୍ଯସୌ। ନିର୍ଵେଦଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ଵ୍ରୀଡଯାଽଭିପରୀତାତ୍ମା ନୈରାଶ୍ଯମଗମତ୍ପରମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା ସେ ସମୟରେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରି, ଗଭୀର ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସମନ୍ଯୁରିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ନ ଧର୍ମଧନସୌଖ୍ଯେନ ନୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ନ ଚାଜ୍ଞଯା
ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ଧର୍ମ, ଧନ, ସୁଖ, ଶାସନ କିମ୍ବା ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ—'
ନୈଵ ଭୋଗୈଶ୍ଚ ମେ କାର୍ଯଂ ମା ଵିହନ୍ଯତ ଗଚ୍ଛତ। ନିଶ୍ଚିତେଯଂ ମମ ମତିଃ ସ୍ଥିତା ପ୍ରାଯୋପଵେଶନେ
ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗର କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ତମେ ଯାଉଛ, ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାକୁ ବାଧା ଦିଅନି। ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିବାକୁ ଠିକ୍ ହୋଇଛି।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ନଗରଂ ସର୍ଵେ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୁରଵୋ ମମ। ତ ଏଵମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯୂଚ୍ ରାଜାନମରିମର୍ଦନମ୍
ତମେ ସମସ୍ତେ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଉ, ଏବଂ ମୋର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କର। ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯା ଗତିସ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସାଽସ୍ମାକମପି ଭାରତ। କଥଂ ଵା ସଂପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନାଃ ପୁରଂ ଵଯମ୍
ଭାରତର ରାଜା, ତୁମର ଯାତ୍ରା ଆମର ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। ତୁମେ ନଥିଲେ, ଆମେ କିପରି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା?
ସ ସୁହୃଦ୍ଭିରମାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭାତୃଭିଃ ସ୍ଵଜନେନ ଚ। ବହୁପ୍ରକାରମପ୍ଯୁକ୍ତୋ ନିଶ୍ଚଯାନ୍ନ ଵ୍ଯଚାଲ୍ଯତ
ସେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମିତ୍ର, ଭାଇ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପ୍ରକାରରେ କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ନିଷ୍ଠାରୁ କେବେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଦର୍ଭାସ୍ତରଣମାସ୍ତୀର୍ଯ ନିଶ୍ଚଯାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯାପଃ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଭୂତଲେ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଦର୍ଭା ଶୟ୍ୟା ପିଛି, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଚି ହୋଇ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।
କୁଶଚୀରାମ୍ବରଧରଃ ପରଂ ନିଯମମାସ୍ଥିତଃ। ଵାଗ୍ଯତୋ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଃ ସ ସ୍ଵର୍ଗଗତିକାମ୍ଯଯା
କୁଶ ଓ ଚୀର ଜାମା ପିନ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ଵର୍ଗ ଯାତ୍ରାର ଆଶାରେ ସେ ନିଜ କଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ମନସୋପଚିତିଂ କୃତ୍ଵା ନିରସ୍ ଚ ବହିଃକ୍ରିଯାଃ। `ତସ୍ଥୌପ୍ରାଯୋପଵେଶେଽଥମତିଂ କୃତ୍ଵା ସୁନିଶ୍ଚଯାମ୍
ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଅଥ ତଂ ନିଶ୍ଚଯଂ ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦୈତେଯଦାନଵାଃ। ପାତାଲଵାସିନୋ ରୌଦ୍ରାଃ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵୈର୍ଵିନିର୍ଜିତାଃ
ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ବୁଝି, ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ, ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଜାଣିଗଲେ।
ତେ ସ୍ଵପକ୍ଷକ୍ଷଯଂ ତଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଵୈ। ଆହ୍ଵାନାଯ ତଦା ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମ ଵୈତାନସଂଭଵମ୍
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପକ୍ଷର ନାଶ ଜାଣି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ବୈତାନ ରୀତି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ବୃହସ୍ପତ୍ଯୁଶନୋକ୍ତୈଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ମନ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ। ଅଥର୍ଵଵେଦପ୍ରୋକ୍ତୈଶ୍ଚ ଯାଶ୍ଚୌପନିଷଦାଃ କ୍ରିଯାଃ। ମନ୍ତ୍ରଜପ୍ଯସମାଯୁକ୍ତାସ୍ତାସ୍ତଦା ସମଵର୍ତଯନ୍
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଉଶନାଙ୍କ ଶିଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅଥର୍ବବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର କ୍ରିୟା ଜଣା, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।
ଜୁହ୍ଵତ୍ଯଗ୍ନୌ ହଵିଃ କ୍ଷୀରଂ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ସୁସମାହିତାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାଃ ସୁଦୃଢଵ୍ରତାଃ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଧ ଆହୁତି ଦେଲେ।
ଅଧ୍ଵର୍ଯଵୋ ଦାନଵାନାଂ କର୍ମ ପ୍ରାଵର୍ତଯଂସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପୁଜାରୀମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କର୍ମସିଦ୍ଧୌ ତଦା ତତ୍ର ଜୃମ୍ଭମାଣା ମହାଦ୍ଭୁତା। କୃତ୍ଯା ସମୁତ୍ଥିତା ରାଜନ୍କିଂ କରୋମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ରାଜା, ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯିଏ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା—'ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ଆହୁର୍ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ତାଂ ତତ୍ର ସୁପ୍ରୀତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ପ୍ରାଯୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମିହାନଯ
ସେଠି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅନ୍ତର ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଉପବାସ କରୁଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ତଥେତି ଚ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ସା କୃତ୍ଯା ପ୍ରଯଯୌ ତଦା। ନିମେଷାଦଗମଚ୍ଚାପି ଯତ୍ର ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ
‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି ଦେଇ, ସେ କୃତ୍ୟା ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ସୁଯୋଧନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ସମାଦାଯ ଚ ରାଜାନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍। ଦାନଵାନାଂ ମୁହୂର୍ତାଚ୍ଚ ପୁରତସ୍ତଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ରାଜାକୁ ନେଇ, ସେ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ କିଛି ସମୟ ପରେ ଦାନବମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲା।
ତମାନୀତଂ ନୃପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ସଂଗତ୍ଯ ଦାନଵାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ କିଂଚିଦୁତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ରାଜାକୁ ରାତିରେ ଆଣିଦେଖି, ଦାନବମାନେ ସମେତ ହୋଇ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅଳ୍ପ ଫୁଲିଗଲା।
ଦୃଢମେନଂ ପରିଷ୍ଯଜ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୁଶଲଂ ତଦା'। ସାଭିମାନମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ସେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ଦାନବମାନେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭୋଃ ସୁଯୋଧନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭରତାନାଂ କୁଲୋଦ୍ଵହ। ଶୂରୈଃ ପରିଵୃତୋ ନିତ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ
ହେ ସୁୟୋଧନ, ରାଜା ଓ ଭାରତବଂଶର ଗୌରବ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଧୁ ଓ ମହାନ୍ ମନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରିଥିବା।
ଅକାର୍ଷୀଃ ସାହସମିଦଂ କସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଯୋପଵେଶନମ୍। ଆତ୍ମତ୍ଯାଗୀ ହ୍ଯଧୋ ଯାତି ଵାଚ୍ଯତାଂ ଚାଯଶସ୍କରୀମ୍
ତୁମେ ଏହି ଅତି ଅନ୍ୟାୟ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛ, କାହିଁକି? ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିମ୍ନକୁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘକାଳ ଅପମାନ ପାଆନ୍ତି।
ନ ହି କାର୍ଯଵିରୁଦ୍ଧେଷୁ ବହୁପାପେଷୁ କର୍ମସୁ। ମୂଲଘାତିଷୁ ସଜ୍ଜନ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତୋ ଭଵଦ୍ଵିଧାଃ
ତୁମ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କ୍ରିୟାରେ ଲାଗି ନାହାନ୍ତି, ଯାହା ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ, ପାପମୟ ଓ ମୂଳରୁ ଧ୍ଵଂସକାରୀ।
ନିଯଚ୍ଛୈନାଂ ମତିଂ ରାଜନ୍ଧର୍ମାର୍ଥସୁଖନାଶିନୀମ୍। ଯଶଃପ୍ରତାପଵୀର୍ଯଘ୍ନୀଂ ଶତ୍ରୂଣାଂ ହର୍ଷଵର୍ଧନୀମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଭାବନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଯାହା ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ସୁଖକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଯଶ, ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ହରାଏ, ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଖୁସି ପାଆନ୍ତି।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ତୁ ପ୍ରଭୋ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯତାଂ ଚାତ୍ମନୋ ନୃପ। ନିର୍ମାଣଂ ଚ ରଶରୀରସ୍ଯ ତତୋ ଧୈର୍ଯମଵାପ୍ନୁହି
ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟତା, ଏହି ଅସାଧାରଣ ଦେହର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣ, ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର।
ପୁରା ତ୍ଵ ତପସାଽସ୍ମାଭିର୍ଲବ୍ଧୋ ରାଜନ୍ମହେଶ୍ଵରାତ୍। ପୂର୍ଵକାଯଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵୋ ନିର୍ମିତୋ ଵଜ୍ରସଂଚଯୈଃ
ପୂର୍ବେ ଆମେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ। ତୁମ ପୂର୍ବ ଦେହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଜ୍ରର ଗଠନ ଥିଲା।
ଅସ୍ତ୍ରୈରଭେଦ୍ଯଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚାପ୍ଯଧଃକାଯଶ୍ଚ ତେଽନଘ। କୃତଃ ପୁଷ୍ପମଯୋ ଦେଵ୍ଯା ରୂପତସ୍ତ୍ରୀମନୋହରଃ
ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମ ତଳ ଦେହ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭେଦ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ଓ ଦେବୀ ତୁମ ପାଇଁ ଫୁଲରେ ଗଠିତ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ ଏମିତି ରୂପ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଏଵମୀଶ୍ଵରସଂଯୁକ୍ତସ୍ତଵ ଦେହୋ ନୃପୋତ୍ତମ। ଦେଵ୍ଯା ଚ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ହି ନ ମାନୁଷଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦେହ ଦେବତାଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ; ତୁମେ ଦିବ୍ୟ, ମାନବ ନୁହଁ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯା ଭଗଦତ୍ତପୁରୋଗମାଃ। ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷଃ ଶୂରାଃ କ୍ଷପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ରିପୂନ୍
ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ଆଗୁଆଇ ଅନେକ ପ୍ରବଳ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଧୁ, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ତଦଲଂ ତେ ଵିଷାଦେନ ଭଯଂ ତଵ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ସହାଯାର୍ଥଂ ଚ ତେ ଵୀରାଃ ସଂଭୂତା ବୁଵି ଦାନଵାଃ
ଏହିଭଳି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, ତୁମ ପାଖରେ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ। ତୁମ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ବିର ଦାନବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।