ସମ୍ଯଗୁକ୍ତଂ ହି କର୍ଣେନ ତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ କୌରଵ ତ୍ଵଯା। ମଯା ହୃତାଂ ଶ୍ରିଯଂ ସ୍ଫୀତାଂ ତାଂ ମୋହାଦପହାସି କିମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଭଲ କଥା କହିଛି, ତୁମେ ଏହା ଶୁଣିଛ, କୌରବ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ବଡ଼ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିଛି, ତୁମେ ମୂଢ଼ତାରେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା?
ତ୍ଵମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନୃପଵର ପ୍ରାଣାନୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛସି। ଅଦ୍ଯ ଵାଽପ୍ଯଵଗନ୍ଛାମି ନ ଵୃଦ୍ଧାଃ ସେଵିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅବିବେକରେ ତୁମେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଏଯାଁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିନାହିଁ।
ଯଃ ସମୁତ୍ପତିତଂ ହର୍ଷଂ ଦୈନ୍ଯଂ ଵା ନ ନିଯଚ୍ଛତି। ସ ନଶ୍ଯତି ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପାତ୍ରମାମମିଵାମ୍ଭସି
ଯେଉଁ ଲୋକ ଉତ୍ସାହ କିମ୍ବା ଦୁଃଖକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିନାହିଁ, ସେ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି, ଅପକ୍ୱ ମାଟିର ଘଡ଼ା ପାଣିରେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି।
ଅତିଭୀରୁଂ ମୃଦୁଂ କ୍ଲୀବଂ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରଂ ପ୍ରମାଦିନମ୍। ଵ୍ଯସନାଦ୍ଵିଷଯାକ୍ରାନ୍ତଂ ନ ଭଜନ୍ତି ନୃପଂ ଶ୍ରିତାଃ
ଅତି ଭୟଭୀତ, ମୃଦୁ, ଦୁର୍ବଳ, ଅଳସ, ଅସାବଧାନ, ବିପଦରେ ଅତିକ୍ରମିତ ରାଜାକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନୁସରଣ କରିନାହିଁ।
ସତ୍କୃତସ୍ଯ ହି ତେ ଶୋକୋ ଵିପରୀତେ କଥଂ ଭଵେତ୍। ମା କୃତଂ ଶୋଭନଂ ପାର୍ଥୈଃ ଶୋକମାଲମ୍ବ୍ଯ ନାଶଯ
ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛ, ଏଠି ଦୁଃଖ କିପରି ଆସିପାରିବ? ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭଲ କାମ କରିଛନ୍ତି, ଦୁଃଖକୁ ଧରି ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିନାହିଁ।
ଯତ୍ର ହର୍ଷସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ସତ୍କର୍ତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ତତ୍ର ଶୋଚସି ରାଜେନ୍ଦ୍ରଵିପରୀତମିଦଂ ତଵ
ରାଜା, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଖୁସି ହେବା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ଦୁଃଖ କରୁଛ। ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ।
ପ୍ରସୀଦମା ତ୍ଯଜାତ୍ମାନଂ ତୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ସୁକୃତଂ ସ୍ମର। କପ୍ରଯଚ୍ଛ ରାଜ୍ଯଂ ପାର୍ଥାନାଂ ଯଶୋ ଧର୍ମମଵାପ୍ନୁହି। କ୍ରିଯାମେତାଂ ସମାଜ୍ଞାଯ କୃତଘ୍ନୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଦୟା କର, ନିଜକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଅ ନାହିଁ, ନିଜର ଭଲ କାମକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଖୁସି ହେଉ। ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଅ, ଯଶ ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ କର। ଏହି କାମକୁ ବୁଝିଲେ, ତୁମେ କୃତଘ୍ନ ହେବାନାହିଁ।
ସୌଭ୍ରାତ୍ରଂ ପାଣ୍ଡଵୈଃ କୃତ୍ଵା ସମଵସ୍ତାପ୍ଯ ଚୈଵ ତାନ୍। ପିତ୍ର୍ଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛୈଷାଂ ତତଃ ସୁଖମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରି, ସେମାନେଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କର, ପିତୃପାରମ୍ପରା ରାଜ୍ୟ ଦେଅ, ତାପରେ ତୁମେ ସୁଖ ପାଇବ।
ଶକୁନେସ୍ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଃଶାସନମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ପାଦଯୋଃ ପତିତଂ ଵୀରଂ ଵିକୃତଂ ଭ୍ରାତୃସୌହୃଦାତ୍
ଶକୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଓ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ଭାଇପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥିଲେ—
ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସାଧୁଜାତାଭ୍ଯାଂ ଦୁଃଶାସନମରିଂଦମମ୍। ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପ୍ରୀତ୍ଯାଽଜିଘ୍ରତ ମୂର୍ଧନି
ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମନ କରିଥିବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ବାହୁରେ ଉଠାଇ, ଭଲ ପ୍ରେମରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ।
କର୍ଣସୌବଲଯୋଶ୍ଚାପି ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଵଚନାନ୍ଯସୌ। ନିର୍ଵେଦଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ଵ୍ରୀଡଯାଽଭିପରୀତାତ୍ମା ନୈରାଶ୍ଯମଗମତ୍ପରମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା ସେ ସମୟରେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରି, ଗଭୀର ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସମନ୍ଯୁରିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ନ ଧର୍ମଧନସୌଖ୍ଯେନ ନୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ନ ଚାଜ୍ଞଯା
ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ଧର୍ମ, ଧନ, ସୁଖ, ଶାସନ କିମ୍ବା ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ—'
ନୈଵ ଭୋଗୈଶ୍ଚ ମେ କାର୍ଯଂ ମା ଵିହନ୍ଯତ ଗଚ୍ଛତ। ନିଶ୍ଚିତେଯଂ ମମ ମତିଃ ସ୍ଥିତା ପ୍ରାଯୋପଵେଶନେ
ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗର କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ତମେ ଯାଉଛ, ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାକୁ ବାଧା ଦିଅନି। ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିବାକୁ ଠିକ୍ ହୋଇଛି।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ନଗରଂ ସର୍ଵେ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୁରଵୋ ମମ। ତ ଏଵମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯୂଚ୍ ରାଜାନମରିମର୍ଦନମ୍
ତମେ ସମସ୍ତେ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଉ, ଏବଂ ମୋର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କର। ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯା ଗତିସ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସାଽସ୍ମାକମପି ଭାରତ। କଥଂ ଵା ସଂପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନାଃ ପୁରଂ ଵଯମ୍
ଭାରତର ରାଜା, ତୁମର ଯାତ୍ରା ଆମର ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। ତୁମେ ନଥିଲେ, ଆମେ କିପରି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା?
ସ ସୁହୃଦ୍ଭିରମାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭାତୃଭିଃ ସ୍ଵଜନେନ ଚ। ବହୁପ୍ରକାରମପ୍ଯୁକ୍ତୋ ନିଶ୍ଚଯାନ୍ନ ଵ୍ଯଚାଲ୍ଯତ
ସେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମିତ୍ର, ଭାଇ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପ୍ରକାରରେ କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ନିଷ୍ଠାରୁ କେବେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଦର୍ଭାସ୍ତରଣମାସ୍ତୀର୍ଯ ନିଶ୍ଚଯାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯାପଃ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଭୂତଲେ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଦର୍ଭା ଶୟ୍ୟା ପିଛି, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଚି ହୋଇ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।
କୁଶଚୀରାମ୍ବରଧରଃ ପରଂ ନିଯମମାସ୍ଥିତଃ। ଵାଗ୍ଯତୋ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଃ ସ ସ୍ଵର୍ଗଗତିକାମ୍ଯଯା
କୁଶ ଓ ଚୀର ଜାମା ପିନ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ଵର୍ଗ ଯାତ୍ରାର ଆଶାରେ ସେ ନିଜ କଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ମନସୋପଚିତିଂ କୃତ୍ଵା ନିରସ୍ ଚ ବହିଃକ୍ରିଯାଃ। `ତସ୍ଥୌପ୍ରାଯୋପଵେଶେଽଥମତିଂ କୃତ୍ଵା ସୁନିଶ୍ଚଯାମ୍
ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଅଥ ତଂ ନିଶ୍ଚଯଂ ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦୈତେଯଦାନଵାଃ। ପାତାଲଵାସିନୋ ରୌଦ୍ରାଃ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵୈର୍ଵିନିର୍ଜିତାଃ
ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ବୁଝି, ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ, ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଜାଣିଗଲେ।
ତେ ସ୍ଵପକ୍ଷକ୍ଷଯଂ ତଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଵୈ। ଆହ୍ଵାନାଯ ତଦା ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମ ଵୈତାନସଂଭଵମ୍
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପକ୍ଷର ନାଶ ଜାଣି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ବୈତାନ ରୀତି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ବୃହସ୍ପତ୍ଯୁଶନୋକ୍ତୈଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ମନ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ। ଅଥର୍ଵଵେଦପ୍ରୋକ୍ତୈଶ୍ଚ ଯାଶ୍ଚୌପନିଷଦାଃ କ୍ରିଯାଃ। ମନ୍ତ୍ରଜପ୍ଯସମାଯୁକ୍ତାସ୍ତାସ୍ତଦା ସମଵର୍ତଯନ୍
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଉଶନାଙ୍କ ଶିଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅଥର୍ବବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର କ୍ରିୟା ଜଣା, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।
ଜୁହ୍ଵତ୍ଯଗ୍ନୌ ହଵିଃ କ୍ଷୀରଂ ମନ୍ତ୍ରଵତ୍ସୁସମାହିତାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାଃ ସୁଦୃଢଵ୍ରତାଃ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଧ ଆହୁତି ଦେଲେ।
ଅଧ୍ଵର୍ଯଵୋ ଦାନଵାନାଂ କର୍ମ ପ୍ରାଵର୍ତଯଂସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପୁଜାରୀମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କର୍ମସିଦ୍ଧୌ ତଦା ତତ୍ର ଜୃମ୍ଭମାଣା ମହାଦ୍ଭୁତା। କୃତ୍ଯା ସମୁତ୍ଥିତା ରାଜନ୍କିଂ କରୋମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ରାଜା, ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯିଏ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା—'ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ଆହୁର୍ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ତାଂ ତତ୍ର ସୁପ୍ରୀତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ପ୍ରାଯୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମିହାନଯ
ସେଠି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅନ୍ତର ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଉପବାସ କରୁଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ତଥେତି ଚ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ସା କୃତ୍ଯା ପ୍ରଯଯୌ ତଦା। ନିମେଷାଦଗମଚ୍ଚାପି ଯତ୍ର ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ
‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି ଦେଇ, ସେ କୃତ୍ୟା ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ସୁଯୋଧନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ସମାଦାଯ ଚ ରାଜାନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍। ଦାନଵାନାଂ ମୁହୂର୍ତାଚ୍ଚ ପୁରତସ୍ତଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ରାଜାକୁ ନେଇ, ସେ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ କିଛି ସମୟ ପରେ ଦାନବମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲା।
ତମାନୀତଂ ନୃପଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ସଂଗତ୍ଯ ଦାନଵାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ କିଂଚିଦୁତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ରାଜାକୁ ରାତିରେ ଆଣିଦେଖି, ଦାନବମାନେ ସମେତ ହୋଇ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅଳ୍ପ ଫୁଲିଗଲା।
ଦୃଢମେନଂ ପରିଷ୍ଯଜ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୁଶଲଂ ତଦା'। ସାଭିମାନମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ସେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ଦାନବମାନେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।