ଚିତ୍ରସେନଃ ପାଣ୍ଡଵେନ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍। କୁଶଲଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ତୈଃ ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚାପ୍ଯନାମଯମ୍
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଏକାପରେକା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏକାପରେକାର ଭଲରହିବା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାପରେକାର ଭଲରହିବା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ।
ତେ ସମେତ୍ଯ ତଥାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସନ୍ନାହାନ୍ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯ ଚ। ଏକୀଭୂତାସ୍ତତୋ ଵୀରା ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଏଭଳି ଏକାପରେକା ମିଳି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଖୋଲି ଦେଲେ; ଏହାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକତାରେ ଏକାଠି ହେଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତୌ'। ଅପୂଜଯେତାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚିତ୍ରସେନଧନଂଜଯୌ
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଏକାପରେକା ସହ ବଡ ଭଲପାଇବାରେ ମିଶି, ଏକାପରେକାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଚିତ୍ରସେନଂ ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରହସନ୍ନର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ଇଦଂ ଵଚନମକ୍ଲୀଵମବ୍ରଵୀତ୍ପରଵୀରହା
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ, ଏବଂ ନିଷ୍କପଟ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳନ କରିଥିବା ମହାବୀର ଭଳି କଥା କହିଲେ।
ଭ୍ରାତୃନର୍ହସି ମେ ଵୀର ମୋକ୍ତୁଂ ଗନ୍ଧର୍ଵସତ୍ତମ। ଅନର୍ହଧର୍ଷଣା ହୀମେ ଜୀଵମାନେଷୁ ପାଣ୍ଡୁଷୁ
ବୀର ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୋର ଭାଇକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁଯାଁ ଜୀବନ୍ତ, ସେମାନେ ଅପମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା। ଉଵାଚ ଯତ୍କର୍ଣ ଵଯଂ ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତୋ ଵିନିର୍ଗତାଃ
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗନ୍ଧର୍ବ କହିଲେ—'କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ବାହାରିଛୁ।'
ସ୍ଥିତୋରାଜ୍ଯେଚ୍ଯୁତାନ୍ସ୍ଥାନାଚ୍ଛ୍ରିଯାହୀନାଂଶ୍ରିଯାଵୃତଃ' ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ମି ନିଃସୁଖାନ୍ଵୀରାନ୍ସଦାରାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନିତି
'ମୁଁ ଦେଖିବି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ଢକି, ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।'
ତସ୍ମିନ୍ନୁଚ୍ଚାର୍ଯମାଣେ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵଚସ୍ତଥା। ଭୂମେର୍ଵିଵରମନ୍ଵୈଚ୍ଛଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ରୀଡଯାଽନ୍ଵିତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଭୂମିରେ ଗଡ଼ି ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ଫାଟ ଖୋଜୁଥିଲି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଥାଗମ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ। ଅସ୍ମଦ୍ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତଂ ତସ୍ମୈ ବଦ୍ଧାଂଶ୍ଚାସ୍ମାନ୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଆମେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି କରି ବାନ୍ଧାଯାଇଛୁ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀସମକ୍ଷମହଂ ଦୀନୋ ବଦ୍ଧଃ ଶତ୍ରୁଵଶଂ ଗତଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯୋପହୃତଃ କିଂନୁ ଦୁଃଖମତଃ ପରମ୍
ମୁଁ ଦୁଃଖୀ, ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ, ଜନାନୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣାଯାଇଛି—ଏଠାରୁ ବଡ ଦୁଃଖ କଣ ଅଛି?
ଯେ ମେ ନିରାକୃତା ନିତ୍ଯଂ ରିପୁର୍ଯେଷାମହଂ ସଦା। ତୈର୍ମୋକ୍ଷିତୋଽହଂ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଦତ୍ତଂ ତୈରେଵ ଜୀଵିତମ୍
ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ସଦା ଅପମାନ କରିଥିଲି, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେ ମୋତେ ଛାଡିଦେଲେ; ମୋ ଅବୁଦ୍ଧି ଜୀବନ ସେମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଯାଂ ଯଦ୍ଯହଂ ଵୀର ଵଧଂ ତସ୍ମିନ୍ମହାରଣେ। ଶ୍ରେଯସ୍ତଦ୍ଭଵିତା ମହ୍ଯଂ ନୈଵଂଭୂତସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଯଦି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥାନ୍ତି, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବନ ରଖିବାଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ଭଲ ହେଇଥାନ୍ତି।
ଭଵେଦ୍ଯଶଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ମେ ଖ୍ଯାତଂ ଗନ୍ଧର୍ଵତୋ ଵଧାତ୍। ପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଲୋକାଃ ସ୍ଯୁର୍ମହେନ୍ଦ୍ରସଦନେଽକ୍ଷଯାଃ
ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ହାତରେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥାନ୍ତି, ମୋର ଯଶ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଲୋକକୁ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି।
ଯତ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ମେ ଵ୍ଯଵସିତଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଧ୍ଵଂ ନରର୍ଷଭାଃ। ଇହ ପ୍ରାଯମୁପାସିଷ୍ଯେ ଯୂଯଂ ଵ୍ରଜତ ଵୈ ଗୃହାନ୍। ଭ୍ରାତରଶ୍ଚୈଵ ମେ ସର୍ଵେ ଯାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତି
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆଜି ମୁଁ ଯାହା ନିଷ୍ପତି କରିଛି, ତାହା ଶୁଣ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରିବି, ତୁମେମାନେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ; ମୋ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଆଜି ନିଜ ସହରକୁ ଯାଅ।
କର୍ଣପ୍ରଭୃତଯଶ୍ଚୈଵ ସୁହୃଦୋ ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ଯେ। ଦୁଃଶାସନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ପୁରଂ ପ୍ରତି
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୋର ଅନ୍ୟ ସହଯୋଗୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆଜି ସହରକୁ ଯାଅ।
ନ ହ୍ଯହଂ ସଂପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ପୁରଂ ଶତ୍ରୁନିରାକୃତଃ। ଶତ୍ରୁମାନାପହୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁହୃଦାଂ ମାନକୃତ୍ତଥା
ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ସହରକୁ ଯିବିନାହିଁ; ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାନ ହରାଇ, ମୋ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମାନ ନଷ୍ଟ କରିଛି।
କାମଂ ରଣଶିରସ୍ଯଦ୍ଯ ଶତ୍ରୁଭିର୍ଵୈ ଵିମାନିତଃ'। ସ ସୁହୃଚ୍ଛୋକଦୋ ଜାତଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ହର୍ଵର୍ଧନଃ। ଵାରଣାହ୍ଵଯମାସାଦ୍ଯ କିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜନାଧିପମ୍
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ, ସହଯୋଗୀମାନେ ଦୁଃଖୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଖୁସି; ମୁଁ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ରାଜାଙ୍କୁ କଣ କହିବି?
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ କୃପଦ୍ରୌଣୀ ଵିଦୁରଃ ସଂଜଯସ୍ତଥା। ବାହ୍ଲୀକଃ ସୌମଦତ୍ତିଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵୃଦ୍ଧସଂମତାଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା, ଦ୍ରୌଣୀ, ବିଦୁର, ସଞ୍ଜୟ, ବାହ୍ଲୀକ, ସୌମଦତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଜେଷ୍ଠ ଗଣ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନିତ—
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶ୍ରେଣିମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥୋଦାସୀନଵୃତ୍ତଯଃ। କିଂ ମାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯଂତି କିଂ ଚାପି ପ୍ରତିଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତାନହଂ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶ୍ରେଣୀର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏବଂ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକମାନେ ମୋତେ କଣ କହିବେ? ଏବଂ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବି?
ରିପୂଣାଂ ଶିରସି ସ୍ଥିତ୍ଵା ତଥା ଵିକ୍ରମ୍ଯ ଚୋରସି। ଆତ୍ମଦୋଷାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କଥଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତାନହମ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦଠି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସିକ ଭାବରେ ଲଢିଥିଲି; ଏବେ ମୋ ଦୋଷରେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଖସିଗଲି, ସେମାନଙ୍କୁ କିପରି କହିବି?
ଦୁର୍ଵିନୀତାଃ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାମୈଶ୍ଵର୍ଯମେଵ ଚ। ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନ ଚିରଂ ଭଦ୍ରେ ଯଥାଽହଂ ମଦଗର୍ଵିତଃ
ଅନିୟମିତ ଲୋକମାନେ ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଲେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ସୁଭ୍ରା, ମୁଁ ମଦରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇଥିଲି, ତେଣୁ ମୋ ଅବସ୍ଥା ଏହିପରି ହେଲା।
ଅହୋ ଵତ ଯଥେଦଂ ମେ କଷ୍ଟଂ ଦୁଶ୍ଚରିତଂ କୃତମ୍। ସ୍ଵଯଂ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିନା ମୋହାଦ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତୋସ୍ମି ସଂଶଯମ୍
ହାଁ, ମୋତେ କେତେ ଦୁଃଖଦ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି! ନିଜ ମନର ଅବିବେକ ଓ ମୋହରେ, ମୁଁ ନିଜକୁ ଏହି ବିପଦରେ ପକାଇ ଦେଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଯମୁପାସିଷ୍ଯେ ନ ହିଶକ୍ଷ୍ଯାମି ଜୀଵିତୁମ୍। ଚେତଯାନୋ ହି କୋ ଜୀଵେତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରାଚ୍ଛତ୍ରୁଭିରୁଦ୍ଧୃତଃ
ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ, ମୁଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି; ଜୀବନ ଚାଲାଇପାରିବି ନାହିଁ। ଜଣେ ସଚେତନ ଲୋକ ଏପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାରିଗଲା ପରେ କିପରି ଜୀବନ ରଖିପାରିବ?
ଶତ୍ରୁଭିଶ୍ଚାଵହସିତୋ ମାନୀ ପୌରୁଷଵର୍ଜିତଃ। ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଵିକ୍ରମାଢ୍ଯୈଶଚ୍ ସାଵମାନମଵେକ୍ଷିତଃ
ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ ଉପହାସ କରିଛନ୍ତି, ମୋ ଗର୍ବ ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଖୋଇଯାଇଛି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ମୋତେ ଅବମାନ କରିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଚିନ୍ତାପରିଗତୋ ଦୁଃଶାସନମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଦୁଃଶାସନ ନିବୋଧେଦଂ ଵଚନଂ ମମ ଭାରତ
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦୁଃଶାସନ, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ହେ ଭାରତ।'
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମଯା ଦତ୍ତମଭିଷେକଂ ନୃପୋ ଭଵ। ପ୍ରଶାଧି ପୃଥିଵୀଂ ସ୍ଫୀତାଂକର୍ଣସୌବଲପାଲିତାମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଦେଉଛି, ରାଜା ହେଉ। କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ସମୃଦ୍ଧ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କର।
ଭ୍ରାତୄନ୍ପାଲଯ ଵିସ୍ରବ୍ଧଂ ମରୁତୋ ଵୃତ୍ରହା ଯଥା। ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚୋପଜୀଵନ୍ତୁ ଦେଵା ଇଵ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ଭାଇମାନେ ଉପରେ ଭୟ ନ ରଖି ସୁରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମାରୁତମାନେ ଉପରେ କରିଥିଲେ; ତୁମ ବାନ୍ଧବମାନେ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଦେବମାନେ ଶତକ୍ରତୁ ଉପରେ ଭଳି ରହନ୍ତୁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ସଦା ଵୃତ୍ତିଂ କୁର୍ଵୀଥାଶ୍ଚାପ୍ରମାଦତଃ। ବନ୍ଧୂନାଂ ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ଭଵେଥାସ୍ତ୍ଵଂ ଗତିଃ ସଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ସଦା ଉଚିତ ଆଚରଣ କର, ଅଲସ୍ୟ ନ କର; ବାନ୍ଧବ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ସଦା ଆଶ୍ରୟ ହେଇ ରହ।
ଜ୍ଞାତୀଂଶ୍ଚାପ୍ଯନୁପଶ୍ଯେଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଗଣାନ୍ଯଥା। ଗୁରଵଃ ପାଲନୀଯାସ୍ତେ ଗଚ୍ଛ ପାଲଯ ମେଦିନୀମ୍
ଜ୍ଞାତିମାନେ ପ୍ରତି ଏପରି ଦୃଷ୍ଟି ରଖ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଦେବମାନେ ପ୍ରତି ରଖନ୍ତି; ବଡମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷା କର; ଯାଉ, ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କର।
ନନ୍ଦଯନ୍ସୁହୃଦଃ ସର୍ଵାଞ୍ଶାତ୍ରଵାଂଶ୍ଚାଵଭର୍ତ୍ସଯନ୍। କଣ୍ଠେ ଚୈନଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯଗମ୍ଯତାମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ତିରସ୍କାର କର; ଗଳାରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, 'ଯାଉ' ବୋଲି କହିଲେ।