ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଜୀଵସି ଗାନ୍ଧାରେ ଦିଷ୍ଠ୍ଯା ନଃ ସଂଗମଃ ପୁନଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ଜିତାଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କାମରୂପିଣଃ
ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ବଞ୍ଚିଛ, ଗାନ୍ଧାରୀପୁତ୍ର । ଭାଗ୍ୟରେ ଆମେ ପୁନି ମିଶିଛୁ । ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଯେମାନେ ଚାହିଁଲେ ଯେମିତି ରୂପ ଧରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଜିତିଛ ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସମଗ୍ରାନ୍ପଶ୍ଯାମି ଭ୍ରାତୄସ୍ତେ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଵିଜିଗୀଷୂନ୍ରଣେ ଯୁକ୍ତାନ୍ନିର୍ଜିତାରୀନ୍ମହାରଥାନ୍
ଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେକୁ ଦେଖୁଛି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ । ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ, ମହାବୀରମାନେ, ଜିତିଛନ୍ତି ।
ଅହଂ ତ୍ଵଭିଦ୍ରୁତଃ ସର୍ଵୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପଶ୍ଯତସ୍ଵ। ନାଶକ୍ନୁଵଂ ସ୍ଥାପଯିତୁଂ ଦୀର୍ଯମାଣାଂ ଚ ଵାହିନୀମ୍। ଶରକ୍ଷତାଙ୍ଗଶ୍ଚ ଭୃଶଂ ଵ୍ଯପଯାତୋଽଭିପୀଡିତଃ
ମୁଁ ତୁମେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ; ଭାଗିଯାଉଥିବା ମୋ ସେନାକୁ ରଖିପାରିଲିନି, ଏବଂ ବାଣରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲି।
ଇଦଂ ତ୍ଵତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମନ୍ଯେ ଯଦ୍ଯୁଷ୍ମାନିହ ଭାରତ। ଅରିଷ୍ଟାନକ୍ଷସାଂଶ୍ଚାପି ସଦାରବଲଵାହନାନ୍। ଵିମୁକ୍ତାନ୍ସଂପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଯୁଦ୍ଧାତ୍ତସ୍ମାଦମାନୁଷାତ୍
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଭାବୁଛି — ଏହି ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧରୁ ତୁମେ, ତୁମ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସମେତ, ସମସ୍ତେ ଅକ୍ଷତ ଏଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ନୈତସ୍ଯ କର୍ତା ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ପୁମାନ୍ଵିଦ୍ଯତି ଭାରତ। ଯତ୍କୃତଂ ତେ ମହାରାଜ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରାହଵେ
ହେ ଭାରତ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଏପରି କାମ କରିପାରିବେନି, ଯାହା ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ କରିଛ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କର୍ଣେନ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ଉଵାଚାଵାକ୍ଶିରା ରାଜନ୍ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ।। ରାଜାନଂ ମୋଚଯାମାସୁର୍ବଦ୍ଧଂ ନିଗଡବନ୍ଧନୈଃ
କର୍ଣ୍ଣ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ; ତାପରେ ଲୋକମାନେ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଅଜାନତସ୍ତେ ରାଧେଯ ନାଭ୍ଯସୂଯାମ୍ଯହଂ ଵଚଃ। ଜାନାସି ତ୍ଵଂ ଜିତାଞ୍ଶତ୍ରୂନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵାଂ ସ୍ତେଜସା ମଯା
ହେ ରାଧାପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମ କଥାରେ ରୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ଜାଣିନଥିଲି; ତୁମେ ଜାଣୁଛ, ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜିତିଥିଲେ, ତଥାପି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲି।
ଆଯୋଧିତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସୁଚିରଂ ସୋଦରୈର୍ମମ। ମଯା ସହ ମହାବାହୋ କୃତଶ୍ଚୋଭଯତଃ କ୍ଷଯଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମୋ ଭାଇମାନେ ଓ ମୋ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଦୁଇପଟେ ଭୟଙ୍କର ହାନି ହୋଇଥିଲା।
ମାଯାଧିକାସ୍ତ୍ଵଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ଯଦା ଶୂରା ଵିଯଦ୍ଗତାଃ। ତଦା ନୋ ନ ସମଂ ଯୁଦ୍ଧମଭଵତ୍ଖେଚରୈଃ ସହ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୂର ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମାୟା ଦେଖାଇ ଆକାଶରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ତେବେ ଆମର ଯୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ରହିଲା ନାହିଁ।
ପରାଜଯଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ମୋ ରଣେ ବନ୍ଧନମେଵ ଚ। ସଭୃତ୍ଯାମାତ୍ଯପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସଦାରବଲଵାହନାଃ। ଉଚ୍ଚୈରାକାଶମାର୍ଗେଣ ହ୍ରିଯମାଣାଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ
ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ବନ୍ଧି ନିଆଯାଇଥିଲୁ, ଆମର ଦାସ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ପତ୍ନୀ ଓ ସେନା ସମେତ, ଆମେ ଆକାଶରେ ଉଠାଇ ନିଆଯାଉଥିଲୁ, ଅତି ଦୁଃଖରେ।
ଅଥ ନଃ ସୈନିକାଃ କେଚିଦମାତ୍ଯାଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ। ଉପଗମ୍ଯାବ୍ରୁଵନ୍ଦୀନାଃ ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶରଣପ୍ରଦାନ୍
ତାପରେ ଆମର କିଛି ସେନା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ, ଦୁଃଖରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ।
ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସହାନୁଜଃ। ସାମାତ୍ଯଦାରୋ ହ୍ରିଯତେ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଦିଵମାଶ୍ରିତୈଃ
“ଏହା ହେଉଛି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନ, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଠାଇ ନିଅଛନ୍ତି।”
ତଂ ମୋକ୍ଷଯତ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ସହଦାରଂ ନରାଧିପମ୍। ପରାମର୍ଶୋ ମା ଭଵିଷ୍ଯତ୍କୁରୁଦାରେଷୁ ସର୍ଵଶଃ। `ଇତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ରଣଆନ୍ମୁକ୍ତା ଧର୍ମରାଜମୁପାଗତାଃ
“ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଭଲ ହେବ; କୁରୁ ଘରର ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ।” — ଏପରି ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତସ୍ତଦା। ପ୍ରସାଦ୍ଯ ସୋଦରାନ୍ସର୍ଵାନାଜ୍ଞାପଯତ ମୋକ୍ଷଣେ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅତି, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେକୁ ଅନୁରୋଧ କରି ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ଅଥାଗମ୍ଯ ତମୁଦ୍ଦେଶଂ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵମଯାଚନ୍ତ ଶକ୍ତାଃ ସନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଥମେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଲେ ଓ ବିନୟରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ।
ଯଦା ଚାସ୍ମାନ୍ନ ମୁମୁଚୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସାନ୍ତ୍ଵିତା ଅପି। `ଆକାଶଚାରିଣୋ ଵୀରା ନଦନ୍ତୋ ଜଲଦା ଇଵ
କିନ୍ତୁ ଆମେ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ — ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଶୂରମାନେ — ମୁକ୍ତି ଦେଲେ ନାହିଁ, ବଦଳ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଶ୍ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ଯମଜୌ ଚ ବଲୋତ୍କଟୌ। ମୁମୁଚୁଃ ଶରଵର୍ଷାଣି ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯନେକଶଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ଭୀମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯମଜ ଭାଇମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ଅଥ ସର୍ଵେ ରଣଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯାତାଃ ଖେଚରା ଦିଵମ୍। ଅସ୍ମାନେଵାଭିକର୍ଷନ୍ତୋ ଦୀନାନ୍ମୁଦିତମାନସାଃ
ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡି ଆକାଶରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଆମକୁ ଉଠାଇ ନିଅଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତତଃ ସମନ୍ତାତ୍ପଶ୍ଯାମଃ ଶରଜାଲେନ ଵେଷ୍ଟିତମ୍। ଅମାନୁଷାଣି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନଂ ଘନଂଜଯମ୍
ତାପରେ ଆମେ ଚାରିପଟେ ଦେଖିଲୁ — ଅର୍ଜୁନ ବାଣର ଜାଲରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଅମାନବୀୟ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।
ସମାଵୃତା ଦିଶୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵେନ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଧନଂଜଯସଖାଽଽତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଵୈ ତଦା
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆବୃତ ହେଇଥିବା ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସଖା ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଚିତ୍ରସେନଃ ପାଣ୍ଡଵେନ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍। କୁଶଲଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ତୈଃ ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚାପ୍ଯନାମଯମ୍
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଏକାପରେକା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏକାପରେକାର ଭଲରହିବା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାପରେକାର ଭଲରହିବା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ।
ତେ ସମେତ୍ଯ ତଥାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସନ୍ନାହାନ୍ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯ ଚ। ଏକୀଭୂତାସ୍ତତୋ ଵୀରା ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଏଭଳି ଏକାପରେକା ମିଳି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଖୋଲି ଦେଲେ; ଏହାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକତାରେ ଏକାଠି ହେଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତୌ'। ଅପୂଜଯେତାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚିତ୍ରସେନଧନଂଜଯୌ
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଏକାପରେକା ସହ ବଡ ଭଲପାଇବାରେ ମିଶି, ଏକାପରେକାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଚିତ୍ରସେନଂ ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରହସନ୍ନର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ଇଦଂ ଵଚନମକ୍ଲୀଵମବ୍ରଵୀତ୍ପରଵୀରହା
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ, ଏବଂ ନିଷ୍କପଟ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳନ କରିଥିବା ମହାବୀର ଭଳି କଥା କହିଲେ।
ଭ୍ରାତୃନର୍ହସି ମେ ଵୀର ମୋକ୍ତୁଂ ଗନ୍ଧର୍ଵସତ୍ତମ। ଅନର୍ହଧର୍ଷଣା ହୀମେ ଜୀଵମାନେଷୁ ପାଣ୍ଡୁଷୁ
ବୀର ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୋର ଭାଇକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁଯାଁ ଜୀବନ୍ତ, ସେମାନେ ଅପମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା। ଉଵାଚ ଯତ୍କର୍ଣ ଵଯଂ ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତୋ ଵିନିର୍ଗତାଃ
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗନ୍ଧର୍ବ କହିଲେ—'କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ବାହାରିଛୁ।'
ସ୍ଥିତୋରାଜ୍ଯେଚ୍ଯୁତାନ୍ସ୍ଥାନାଚ୍ଛ୍ରିଯାହୀନାଂଶ୍ରିଯାଵୃତଃ' ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ମି ନିଃସୁଖାନ୍ଵୀରାନ୍ସଦାରାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନିତି
'ମୁଁ ଦେଖିବି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ଢକି, ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।'
ତସ୍ମିନ୍ନୁଚ୍ଚାର୍ଯମାଣେ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵଚସ୍ତଥା। ଭୂମେର୍ଵିଵରମନ୍ଵୈଚ୍ଛଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ରୀଡଯାଽନ୍ଵିତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଭୂମିରେ ଗଡ଼ି ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ଫାଟ ଖୋଜୁଥିଲି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଥାଗମ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ। ଅସ୍ମଦ୍ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତଂ ତସ୍ମୈ ବଦ୍ଧାଂଶ୍ଚାସ୍ମାନ୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଆମେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି କରି ବାନ୍ଧାଯାଇଛୁ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀସମକ୍ଷମହଂ ଦୀନୋ ବଦ୍ଧଃ ଶତ୍ରୁଵଶଂ ଗତଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯୋପହୃତଃ କିଂନୁ ଦୁଃଖମତଃ ପରମ୍
ମୁଁ ଦୁଃଖୀ, ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ, ଜନାନୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣାଯାଇଛି—ଏଠାରୁ ବଡ ଦୁଃଖ କଣ ଅଛି?