ପାପୋଽଯଂ ନିତ୍ଯସଂଦୁଷ୍ଟୋ ନ ଵିମୋକ୍ଷଣମର୍ହତି। ପ୍ରଲବ୍ଧା ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯାଶ୍ଚ ଧନଂଜଯ
ଏହି ପାପୀ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେଣୁ ଛାଡିଦିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିଁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କୃଷ୍ଣା ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛି।
ନେଦଂ ଚିକୀର୍ଷିତଂ ତସ୍ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଜାନାତି ଧର୍ମରାଜୋ ହି ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁରୁ ଯଥେଚ୍ଛସି
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ଏହି ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ। ଧର୍ମରାଜ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଭଳି କର।
ତେ ସର୍ଵ ଏଵ ରାଜନମଭିଜଗ୍ମୁର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅଭିଗମ୍ଯ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଶଂସୁସ୍ତସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵସ୍ଯ ଵଚସ୍ତଦା। ମୋକ୍ଷଯାମାସ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ପ୍ରଶଶଂସ ଚ
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ଓ ସେମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଚିତ୍ରସେନସ୍ତଦା ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ପ୍ରୌଢଯା ଗିରା। ମୁଞ୍ଚଧ୍ଵଂସାନୁଜାମାତ୍ଯଂ ସଦାରଂ ଚ ସୁଯୋଧନମ୍
ତାପରେ ଚିତ୍ରସେନ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ସୁୟୋଧନ, ତାଙ୍କର ଭାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଜନାନୀମାନେଙ୍କୁ ଛାଡିଦିଅ।'
ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ରୁତମ୍। ରାଜାନଂ ମୋଚଯାମାସୁର୍ବଦ୍ଧଂ ନିଗଡବନ୍ଧନୈଃ
ଚିତ୍ରସେନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଯିଏ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ।
ସଦାରଂ ସାନୁଗାମାତ୍ଯଂ ବାଲଜାଲମଯେନ ଯେ। ଲୁଛନ୍ତଶ୍ଚାପି ତେ ସର୍ଵେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସମୀପତଃ
ସେମାନେ ଜନାନୀ, ଅନୁଚର, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଜାଲରେ ଧରାଯାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ।
ପତିତା ଲଜ୍ଜିତାଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଥୁଶ୍ଚାଧୋମୁଖାସ୍ତଦା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋପି ଦଯଯା ତାନ୍ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଥାଗତାନ୍
ପଡିଯାଇ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ମୁହଁ ନମାଇ ଦଉଡି ଦାଡି ରହିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେମାନେଙ୍କୁ ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭଵଦ୍ଭିର୍ବଲିଭିଃ ଶକ୍ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନ ହିଂସିତଃ। ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଯଂ ସାମାତ୍ଯଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ସହିତ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, ଜ୍ଞାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିନାହ।
ଉପକାରୋ ମସାଂସ୍ତାତ କୃତୋଽଯଂ ମମ ଖେଚର। କୁଲଂ ନ ପରିଭୂତଂ ମେ ମୋକ୍ଷେଣାସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏହି ଉପକାର ମୋ ପାଇଁ କରିଛ, ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ମୋ ପରିବାରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହାରାଇନାହିଁ।
ଆଜ୍ଞାପଯଧ୍ଵମିଷ୍ଟାନି ପ୍ରୀତଂ ମାଂ ଦର୍ଶନେନ ଵଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ସର୍ଵାନଭିପ୍ରାଯାଂସ୍ତତୋ ଵ୍ରଜତ ମା ଚିରମ୍
ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଆଜ୍ଞା ଦିଅ। ତୁମେ ଆସିଥିବାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା ପରେ, ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଯାଅ।
ଅନୁଜ୍ଞାତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ସହାପ୍ସରୋଭିଃ ସଂହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚିତ୍ରସେନମୁଖା ଯଯୁଃ
ପଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେଇ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଦେଵଲୋକଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସହିତସ୍ତଦା। ନ୍ଯଵେଦଯଚ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚିତ୍ରସେନଃ ଶତକ୍ରତୋଃ
ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇ, ଚିତ୍ରସେନ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ଦେଵରାଡପି ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ମୃତାଂସ୍ତାନ୍ସମଜୀଵଯତ୍। ଦିଵ୍ଯେନାମୃତଵର୍ଷେଣ ଯେ ହତାଃ କୌରଵୈର୍ଯୁଧି
ଦେବରାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବମାନେ ଯେଉଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ସେମାନେଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ବର୍ଷା କରି ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ।
ଜ୍ଞାତୀଂସ୍ତାନଵମୁଚ୍ଯାଥ ରାଜଦାରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। କୃତ୍ଵା ଚ ରଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ରାଜମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ । ସେମାନେ ଭଲପାଇବାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ ।
ସସ୍ତ୍ରୀକୁମାରୈଃ କୁରୁଭିଃ ପୂଜ୍ଯମାନା ମହାରଥାଃ। ବଭ୍ରାଜିରେ ମହାତ୍ମାନଃ କ୍ରତୁମଧ୍ଯେ ଯଥାଽଗ୍ନଯଃ
କୁରୁବଂଶୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଜ ଜନାନୀ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ମହାବୀରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଯଜ୍ନର ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ମୁକ୍ତଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତସ୍ତଦା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ପ୍ରଣଯାଦିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଛାଡିଦିଆଯାଇଥିଲେ । ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭଲପାଇବାରୁ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ରମା ସ୍ମ ତାତ ପୁନଃ କାର୍ଷୀରୀଦୃଶଂ ସାହସଂ କ୍ଵଚିତ୍। ନ ହି ସାହସକର୍ତାରଃ ସୁଖମେଘନ୍ତି ଭାରତ
ପ୍ରିୟ, ଆଉ କେଉଁଠି ଏପରି ଅସାବଧାନ କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନାହିଁ । ଯେମାନେ ଅସାବଧାନ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଗୃହାନ୍ଵ୍ରଜ ଯଥାକାମଂ ଵୈମନସ୍ଯଂ ଚ ମା କୃଥାଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମେ ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ । ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ ।
ପାଣ୍ଡଵେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାନୋ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଗତେନ୍ଦ୍ରିଯ ଇଵାତୁରଃ। ଵିଦୀର୍ଯମାଣୋ ଵ୍ରୀଡାଵାଞ୍ଜଗାମ ନଗରଂ ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ଭାଗିବା ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକ ପରି, ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ତସ୍ମିନ୍ଗତେ କୌରଵେଯେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ଵୀରଃ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
କୁରୁବଂଶୀ ଚାଲିଗଲାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ମିଳି ଏଠାରେ ରହିଗଲେ ।
ତପୋଧନୈଶ୍ଚ ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଵୃତଃ ଶକ୍ର ଇଵାମରୈଃ। ତଥା ଦ୍ଵୈତଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଵିଜହାର ମୁଦା ଯୁତଃ
ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର । ଏଭଳି ଦ୍ୱୈତବନରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ ।
ଶତ୍ରୁଭିର୍ଜିତବଦ୍ଧସ୍ ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ। ମୋକ୍ଷିତସ୍ଯ ଯୁଧା ପଶ୍ଚାନ୍ମାନିନଃ ସୁଦୁରାତ୍ମନଃ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାରି, ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇ, ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡିଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ଅହଂକାରୀ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ—
କତ୍ଥନସ୍ଯାଵଲିପ୍ତସ୍ଯ ଗର୍ଵିତସ୍ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ। ସଦା ଚ ପୌରୁଷୌଦାର୍ଯୈଃ ପାଣ୍ଡଵାନଵମନ୍ଯତଃ
ଯେ ସଦା ଗର୍ବିତ ଓ ଅଭିମାନୀ ଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପୁରୁଷତ୍ୱ ଓ ଉଦାରତାକୁ ସଦା ଅପମାନ କରୁଥିଲେ—
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ ପାପସ୍ଯ ନିତ୍ଯାହଂକାରଵାଦିନଃ। ପ୍ରଵେଶୋ ହାସ୍ତିନପୁରେ ଦୁଷ୍କରଃ ପ୍ରତିଭାତି ମେ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସଦା ଅହଂକାରରେ କଥା କରିଥିଲେ, ଏବେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମୋତେ ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଛି ।
ତସ୍ଯ ଲଜ୍ଜାନଵିତସ୍ଯୈଵ ଶୋକଵ୍ଯାକୁଲଚେତସଃ। ପ୍ରଵେଶଂ ଵିସ୍ତରେଣ ରତ୍ଵଂ ଵୈଶଂପାଯନ କୀର୍ତଯ
ଯେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିତ ଓ ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତିତ ଅଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶକୁ ଏବଂ ଅବସ୍ଥାକୁ ଏକାଏକି ଖୁବ ଭଲରେ ବର୍ଣ୍ନନା କର, ବୈଶମ୍ପାୟନ ।
ଧର୍ମରାଜନିସୃଷ୍ସ୍ତୁ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସୁଯୋଧନଃ। ଲଜ୍ଜଯାଽଧୋମୁଖଃ ସୀଦନ୍ନୁପାସର୍ପତ୍ସୁଦୁଃଖିତଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଛାଡିଦେବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସୁୟୋଧନ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦୁଃଖରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରଯଯୌ ରାଜା ଚତୁରଙ୍ଗବଲାନୁଗଃ। ଶୋକୋଦହତଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚିନ୍ତଯାନଃ ପରାଭଵମ୍
ରାଜା ନିଜ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ । ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଯାଇଥିଲା, ହାରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।
ଵିମୁଚ୍ଯ ପଥି ଯାନାନି ଦେଶେ ସୁଯଵସୋଦକେ। ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଃ ଶୁଭେ ରମ୍ଯେ ଭୂମିଭାଗେ ଯଥେପ୍ସିତମ୍। ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତଂ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ପଥରେ ଭଲ ଜମି ଓ ଶୁଭ୍ର ପାଣି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରାଜା ବିଶ୍ରାମ କଲେ । ସେ ହସ୍ତୀ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ପଦାତିମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଦେଲେ ।
ଅଥୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ପର୍ଯଙ୍କେ ଜ୍ଵଲନପ୍ରଭେ। ଉପପ୍ଲୁତଂ ଯଥା ସୋମଂ ରାହୁଣା ରାତ୍ରିସଂକ୍ଷଯେ। ଉପାଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍କର୍ଣୋ ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା ଜ୍ୱାଳା ପରି ଚମକୁଥିବା ବିଛାନାରେ ବସିଥିଲେ । ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକ୍ରମିତ ହେବା ପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ କର୍ଣ୍ଣ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ—