ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ଵୈ ହୃତଃ। ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖାର୍ତୋ ନୀଯମାନଃ ସୁଯୋଧନଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ସୁୟୋଧନକୁ ଚିତ୍ରରଥ ଧରି ନେଇଯାଉଥିଲେ; ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାବାହୋ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂଵର। ସପୁତ୍ରାନ୍ସହଦାରାଂଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହୃତାନ୍ବଲାତ୍
ବିଶାଳ ବାହୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାରକ, ପୁଅମାନେ ଓ ଜନାନୀମାନେ ସହିତ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାବାହୋ କୌରଵାଣାଂ ଯଶସ୍କର' ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହୃତଂ ବଲାତ୍। ରକ୍ଷସ୍ଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାଯଶଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ବିଶାଳ ବାହୁ, କୌରବମାନଙ୍କର ମାନ ବଢାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଧାରକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାୟଶସ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହା, ସେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭ୍ରାତରଂ ତେ ମହାବାହୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ନଯତି ମାମଯମ୍। ଦୁଶ୍ଶାସନଂ ଦୁର୍ଵିଷହଂ ଦୁର୍ମୁଖଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ତଥା
ତୁମ ବିଶାଳ ବାହୁ ଭାଇକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଉଛି, ଏହି ମାନେ; ଦୁଶ୍ଶାସନ, ଦୁର୍ବିଷହ, ଦୁର୍ମୁଖ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟକୁ ମଧ୍ୟ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ହରନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵା ଅସ୍ମାନ୍ଦାରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଅନୁଧାଵତ ମାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆମକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ଆମର ଝିଅମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଯମୌ ମାମନୁଧାଵେତାଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମମ ସାଯୁଧୌ। କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ସୁମହଦଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ତମୀଦୃଶମ୍। ଵ୍ଯପୋହଯଧ୍ଵଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଵୀର୍ଯେଣ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଯମର ଦୁଇ ପୁଅ ସସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମୋ ପଛରେ ଆସନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ରକ୍ଷା ହେଉ। କୁରୁବଂଶର ଏପରି ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା ଆସିଛି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରାଇ, ଏହି କ୍ଲେଶକୁ ଦୂର କର, ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ।
ଏଵଂ ଵିଲପମାନସ୍ଯ କୌରଵସ୍ଯାର୍ତଯା ଗିରା। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଲାପଂ ସଂଭ୍ରାନ୍ତୋ ଘୃଣଯାଽଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
କୌରବ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଭାବରେ ଯେପରି ଦୟା ଭରା କଥା କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୀମସେନମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଯୋଧନସ୍ଯ ମୋକ୍ଷାଯ ପ୍ରଯତଧ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇବା ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଚେଷ୍ଟା କର।'
କ ଇଵାର୍ଯୋ ଦଯେତ୍ପ୍ରାଣାନଭିଧାଵେତି ଚୋଦିତଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲଂ ଶରଣାପନ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁମପି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ଶରଣ ନେଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ କିଏ ଦୟା କରିବେ ନାହିଁ? ଏହି ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ।
ଵରପ୍ରଦାନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଶତ୍ରୋଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଣଂ କ୍ଲେଶାସ୍ତ୍ରୀଣି ଚୈକଂ ଚ ତତ୍ସମମ୍
ବଡ଼ ଦାନ ଦେବା, ରାଜ୍ୟ ଦେବା, ପୁଅ ହେବା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଛାଡିବା— ଏହି ତିନିଟି କାମ ଏବଂ ଏକ କାମ ସମାନ ଦୁର୍ଲଭ।
ନ ହ୍ଯସ୍ତ୍ଯଧିକମେତସ୍ମାଦ୍ଯଦାପନ୍ନଃ ସୁଯୋଧନଃ। ତ୍ଵଦ୍ବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜୀଵିତଂ ପରିମାର୍ଗତେ
ଏଠାରେ ଏଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ— ସୁୟୋଧନ ଆପଦରେ ପଡ଼ି ତୁମର ବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଧାଵେଯଂ ଯଦି ନ ସ୍ଯାଦ୍ଵୃକୋଦର। ଵିତତୋ ମେ କ୍ରତୁର୍ଵୀର ନ ହି ମେଽତ୍ର ଵିଚାରଣା
ହେ ବୃକୋଦର, ମୋର ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିନଥାନ୍ତା, ତେବେ ମୁଁ ନିଜେ ଯିଏଁ। ଏଠାରେ ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନାହିଁ।
ସାମ୍ନୈଵ ତୁ ଯଥା ଭୀମ ମୋକ୍ଷଯେଥାଃ ସୁଯୋଧନମ୍। ତଥା ସର୍ଵୈରୁପାଯୈସ୍ତ୍ଵଂ ଯତେଥାଃ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଭୀମ, ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇଦେ। ଯଦି ତାହା ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କର, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
ନ ସାମ୍ନା ପ୍ରତିପଦ୍ଯେତ ଯଦି ଗନ୍ଧର୍ଵରାଡସୌ। ପରାକ୍ରମେଣ ମୃଦୁନା ମୋକ୍ଷଯେଥାଃ ସୁଯୋଧନମ୍
ଯଦି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ମିଳନରେ ମାନିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୃଦୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇଦେ।
ଅଥାସୌ ମୃଦୁଯୁଦ୍ଧେନ ନ ମୁଞ୍ଚେଦ୍ଭୀମ କୌରଵାନ୍। ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ପିମୋଚ୍ଯାସ୍ତେ ନିଗୃହ୍ଯ ପରିପନ୍ଥିନଃ
ଯଦି ମୃଦୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୌରବମାନେକୁ ଛାଡିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦମନ କରି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।
ଏତାଵଦ୍ଧି ମଯା ଶକ୍ଯଂ ସଂଦେଷ୍ଟୁଂ ଵୈ ଵୃକୋଦର। ଵୈତାନେ କର୍ମଣି ତତେ ଵର୍ତମାନେ ଚ ଭାରତ। `ଵରପ୍ରଦାନଂ ସୁମହଦ୍ଯାଚକସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ହେ ବୃକୋଦର, ଏତିକି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିପାରିବି, କାରଣ ମୋର ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି। ବଡ଼ ଦାନ ଦେବାକୁ ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ, ତାହା ଯଜ୍ଞରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଅଜାତସତ୍ରୋର୍ଵଚନଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଧନଂଜଯଃ। ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ କୌରଵାଣାଂ ଵିମୋକ୍ଷଣମ୍
ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧନଞ୍ଜୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଏବଂ କୌରବମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ ବୋଲି କହିଲେ।
ଯଦି କକସାମ୍ନା ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାନ୍। ଅଦ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ଯ ଭୂମିଃ ପାସ୍ଯତି ଶୋଣିତମ୍
ଯଦି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ସମ୍ମିଳନରେ ଛାଡିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜାଙ୍କ ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ପିଇବ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ତୁ ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। କୌରଵାଣାଂ ତଦା ରାଜନ୍ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତଂ ମନଃ
ସତ୍ୟବାଦୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ସମୟରେ କୌରବମାନେର ମନ ଆଶାରେ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀମସେନପୁରୋଗମାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନାଃ ସର୍ଵେ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁର୍ନରର୍ଷଭାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଭେଦ୍ଯାନି ତତଃ ସର୍ଵେ ସମନହ୍ଯନ୍ତ ଭାରତ। ଜାମ୍ବୂନଦଵିଚିତ୍ରାଣି କଵଚାନି ମହାରଥାଃ। ଆଯୁଧାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ସମାଦଧୁଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ମହାବୀରମାନେ ଶକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସୁନାର ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ।
ତେ ଦଂଶିତା ରଥୈଃ ସର୍ଵେ ଧ୍ଵଜିନଃ ସଶରାସନାଃ। ପାଣ୍ଡଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଜ୍ଵଲିତା ଇଵପାଵକାଃ
ସେମାନେ ସଜିଧଜା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଧନୁଷ ହାତରେ ଧରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଗଲେ।
ତାନ୍ରଥାନ୍ସାଧୁସଂପନ୍ନାନ୍ସଂଯୁକ୍ତାଞ୍ଜଵନୈର୍ହଯୈଃ। ଆସ୍ଥାଯ ରଥଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶୀଘ୍ରମେଵ ଯଯୁସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ସଜ୍ଜିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ, ବାଘ ସଦୃଶ ବୀରମାନେ ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ କୌରଵସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାସ୍ଵନଃ। ପ୍ରଯାତାନ୍ସହିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାନ୍ମହାରଥାନ୍
ତାପରେ, କୌରବ ସେନା ମଧ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, କାରଣ ପାଣ୍ଡବ ପୁଅମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ, ସମେତେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଜିତକାଶିନଶ୍ଚ ସ୍ଵଚରାସ୍ତ୍ଵରିତାଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ। କ୍ଷଣେନୈଵ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ସମାଜଗ୍ମୁରଭୀତଵତ୍
ଜିତାଶିନ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱନିଜ ସେନା ଓ ତ୍ୱରିତ ରଥୀମାନେ, ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଏକଠା ହେଲେ।
ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତତଃ ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଜିତକାଶିନଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥଗତାନ୍ଵୀରାନ୍ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚତୁରୋ ରଣେ
ତାପରେ, ଯେଉଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୌରବମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାରିଜଣ ପାଣ୍ଡବ ବୀରଙ୍କୁ ରଥରେ ଦେଖି, ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ଵିଭ୍ରାଜିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକପାଲାନିଵୋଦ୍ଯତାନ୍। ଵ୍ଯୂଢାନୀକା ଵ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ତ ଗନ୍ଧମାଦନଵାସିନଃ
ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଳକମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କଲେ।
ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। କ୍ରମେଣ ମୃଦୁନା ଯୁଦ୍ଧମୁପକ୍ରାନ୍ତଂ ଚ ଭାରତ
ଧୀର ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧ ଶାନ୍ତ ଓ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ହେ ଭାରତ।
ନ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ଯ ସୈନିକା ମନ୍ଦଚେତସଃ। ଶକ୍ଯନ୍ତେ ମୃଦୁନା ଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରତିପାଦଯିତୁଂ ତଦା
କିନ୍ତୁ ସେଇ ସମୟରେ, ଗନ୍ଧର୍ବରାଜଙ୍କ ସେନାମାନେ ମନରେ ଅଲସ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ମୃଦୁ ଉପାୟରେ ଭଲ ପଥରେ ଆଣିହେବାକୁ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ।
ତତସ୍ତାନ୍ଯୁଧି ଦୁର୍ଧର୍ଷାନ୍ସଵ୍ଯସାଚୀ ପରଂତପଃ। ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଖଚରାନ୍ରଣେ
ତାପରେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ, ସେ ଅପରାଜେୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।