ଏତାନାସ୍ଥାଯ ଵୈ ଯତ୍ତା ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ଯୋଦ୍ଧୁମାହଵେ। ସୁଯୋଧନସ୍ଯ ମୋକ୍ଷାଯ ପ୍ରଯତଧ୍ଵମତନଦ୍ରିତାଃ
ଏହି ରଥଗୁଡିକୁ ନେଇ, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଦେଇ, ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ପରୈଃ ପରିଭଵେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵଯଂ ପଞ୍ଚୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍। ପରସ୍ପରଵିରୋଧେ ତୁ ଵଯଂ ପଞ୍ଚୈଵ ତେ ଶତମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଅପମାନ କଲେ, ଆମେ ଏକଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ; ଆପସରେ ଦ୍ୱେଷ ହେଲେ, ଆମେ କେବଳ ପାଞ୍ଚ, ତୁମେ ଏକଶ।
ଯ ଏଵ କଶ୍ଚିଦ୍ରାଜନ୍ଯଃ ଶରଣାର୍ଥମିହାଗତମ୍। ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯାଭିରକ୍ଷେତ କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃକୋଦର
ଯେ କୌଣସି ରାଜନ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଆସିଛି, ସେକୁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ, ବୃକୋଦର, ତୁମେ ତ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମଭାଷତ। କୋପସଂରକ୍ତନଯନଃ ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ରାଗରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ପକାଇ, ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ପୁରା ଜତୁଗୃହେଽନେନ ଦଗ୍ଧୁମସ୍ମାନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ହି କୃତା ଵୀର ତଦା ଦୈଵେନ ରକ୍ଷିତାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି କୁଟିଳ ଲୋକଟି ଆଗେ ଆମେମାନେ ଜତୁ ଗୃହରେ ପୋଡି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା; ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ସେତିବେଳେ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲୁ।
କାଲକୂଟଵିଷଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭୋଜନେ ମମ ଭାରତ। ଉପ୍ତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ଲତାପାଶୈର୍ଵୈଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ପ୍ରଭୋ
ଭାରତ, ମୋ ଖାଦ୍ୟରେ ତୀବ୍ର କାଳକୂଟ ବିଷ ମିଶାଇଥିଲା; ଲତା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଗଙ୍ଗାରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲା, ପ୍ରଭୁ।
ରସାତଲଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ଵାସୁକିମଞ୍ଜସା। ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହୀତଲମ୍
ମୁଁ ତଳଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଭସୁକିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ରାଜା, ସେଠାରୁ ପୁନି ଭୂମିକୁ ଫିରିଆସିଲି।
ଦ୍ଯୂତକାଲେଽପିକୌନ୍ତେଯ ଵୃଜିନାନି କୃତନି ଵୈ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପରାଭର୍ଶଃ କେଶଗ୍ରହଣମେଵ ଚ। ଵସ୍ତ୍ରାପହରଣଂ ଚୈଵ ସଭାମଧ୍ଯେ କୃତାନି ଵୈ
ଯୁଦ୍ଧର ସମୟରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଥିଲା; ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଅପମାନ, କେଶ ଧରିବା, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ଛିନିବା ହୋଇଥିଲା।
ରାଜ୍ଯଂ ଚାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଉକ୍ତଵାନ୍ପରୁଷାଣି ନଃ। ପୁରା କୃତାନାଂ ପାପାନାଂ ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁଯୋଧନଃ
ରାଜା, ଆମର ରାଜ୍ୟ ଛିନି ନେଇ, ସେ ଆମକୁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲା; ସୁୟୋଧନ ଏବେ ପୂର୍ବର ଅପରାଧର ଫଳ ଭୋଗୁଛି।
ଅସ୍ମାବିରେଵକର୍ତଵ୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ନିଗ୍ରହମ୍। ଅନ୍ଯେନ ତୁ କୃତଂ ତଦ୍ଵୈ ମୈତ୍ର୍ଯମସ୍ମାକମିଚ୍ଛତା। ଉପକାରୀ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ମା ରାଜନ୍ଵିମନା ଭଵ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦମନ କରିବା କାମ ଆମର; ଅନ୍ୟ କରିଲେ, ଏହା ଆମେ ମିତ୍ରତା ଚାହିଲା ପାଇଁ। ଗନ୍ଧର୍ବ ମାତ୍ର ଉପକାର କରୁଛନ୍ତି, ରାଜା, ଚିନ୍ତିତ ହେବା ନାହିଁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ଵୈ ହୃତଃ। ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖାର୍ତୋ ନୀଯମାନଃ ସୁଯୋଧନଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ସୁୟୋଧନକୁ ଚିତ୍ରରଥ ଧରି ନେଇଯାଉଥିଲେ; ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାବାହୋ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂଵର। ସପୁତ୍ରାନ୍ସହଦାରାଂଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହୃତାନ୍ବଲାତ୍
ବିଶାଳ ବାହୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାରକ, ପୁଅମାନେ ଓ ଜନାନୀମାନେ ସହିତ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାବାହୋ କୌରଵାଣାଂ ଯଶସ୍କର' ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହୃତଂ ବଲାତ୍। ରକ୍ଷସ୍ଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାଯଶଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ବିଶାଳ ବାହୁ, କୌରବମାନଙ୍କର ମାନ ବଢାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଧାରକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାୟଶସ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହା, ସେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭ୍ରାତରଂ ତେ ମହାବାହୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ନଯତି ମାମଯମ୍। ଦୁଶ୍ଶାସନଂ ଦୁର୍ଵିଷହଂ ଦୁର୍ମୁଖଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ତଥା
ତୁମ ବିଶାଳ ବାହୁ ଭାଇକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଉଛି, ଏହି ମାନେ; ଦୁଶ୍ଶାସନ, ଦୁର୍ବିଷହ, ଦୁର୍ମୁଖ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟକୁ ମଧ୍ୟ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ହରନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵା ଅସ୍ମାନ୍ଦାରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଅନୁଧାଵତ ମାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆମକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ଆମର ଝିଅମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଯମୌ ମାମନୁଧାଵେତାଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମମ ସାଯୁଧୌ। କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ସୁମହଦଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ତମୀଦୃଶମ୍। ଵ୍ଯପୋହଯଧ୍ଵଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଵୀର୍ଯେଣ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଯମର ଦୁଇ ପୁଅ ସସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମୋ ପଛରେ ଆସନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ରକ୍ଷା ହେଉ। କୁରୁବଂଶର ଏପରି ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା ଆସିଛି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରାଇ, ଏହି କ୍ଲେଶକୁ ଦୂର କର, ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ।
ଏଵଂ ଵିଲପମାନସ୍ଯ କୌରଵସ୍ଯାର୍ତଯା ଗିରା। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଲାପଂ ସଂଭ୍ରାନ୍ତୋ ଘୃଣଯାଽଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
କୌରବ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଭାବରେ ଯେପରି ଦୟା ଭରା କଥା କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୀମସେନମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଯୋଧନସ୍ଯ ମୋକ୍ଷାଯ ପ୍ରଯତଧ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇବା ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଚେଷ୍ଟା କର।'
କ ଇଵାର୍ଯୋ ଦଯେତ୍ପ୍ରାଣାନଭିଧାଵେତି ଚୋଦିତଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲଂ ଶରଣାପନ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁମପି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ଶରଣ ନେଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ କିଏ ଦୟା କରିବେ ନାହିଁ? ଏହି ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ।
ଵରପ୍ରଦାନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଶତ୍ରୋଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଣଂ କ୍ଲେଶାସ୍ତ୍ରୀଣି ଚୈକଂ ଚ ତତ୍ସମମ୍
ବଡ଼ ଦାନ ଦେବା, ରାଜ୍ୟ ଦେବା, ପୁଅ ହେବା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଛାଡିବା— ଏହି ତିନିଟି କାମ ଏବଂ ଏକ କାମ ସମାନ ଦୁର୍ଲଭ।
ନ ହ୍ଯସ୍ତ୍ଯଧିକମେତସ୍ମାଦ୍ଯଦାପନ୍ନଃ ସୁଯୋଧନଃ। ତ୍ଵଦ୍ବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜୀଵିତଂ ପରିମାର୍ଗତେ
ଏଠାରେ ଏଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ— ସୁୟୋଧନ ଆପଦରେ ପଡ଼ି ତୁମର ବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଧାଵେଯଂ ଯଦି ନ ସ୍ଯାଦ୍ଵୃକୋଦର। ଵିତତୋ ମେ କ୍ରତୁର୍ଵୀର ନ ହି ମେଽତ୍ର ଵିଚାରଣା
ହେ ବୃକୋଦର, ମୋର ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିନଥାନ୍ତା, ତେବେ ମୁଁ ନିଜେ ଯିଏଁ। ଏଠାରେ ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନାହିଁ।
ସାମ୍ନୈଵ ତୁ ଯଥା ଭୀମ ମୋକ୍ଷଯେଥାଃ ସୁଯୋଧନମ୍। ତଥା ସର୍ଵୈରୁପାଯୈସ୍ତ୍ଵଂ ଯତେଥାଃ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଭୀମ, ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇଦେ। ଯଦି ତାହା ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କର, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
ନ ସାମ୍ନା ପ୍ରତିପଦ୍ଯେତ ଯଦି ଗନ୍ଧର୍ଵରାଡସୌ। ପରାକ୍ରମେଣ ମୃଦୁନା ମୋକ୍ଷଯେଥାଃ ସୁଯୋଧନମ୍
ଯଦି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ମିଳନରେ ମାନିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୃଦୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇଦେ।
ଅଥାସୌ ମୃଦୁଯୁଦ୍ଧେନ ନ ମୁଞ୍ଚେଦ୍ଭୀମ କୌରଵାନ୍। ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ପିମୋଚ୍ଯାସ୍ତେ ନିଗୃହ୍ଯ ପରିପନ୍ଥିନଃ
ଯଦି ମୃଦୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୌରବମାନେକୁ ଛାଡିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦମନ କରି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।
ଏତାଵଦ୍ଧି ମଯା ଶକ୍ଯଂ ସଂଦେଷ୍ଟୁଂ ଵୈ ଵୃକୋଦର। ଵୈତାନେ କର୍ମଣି ତତେ ଵର୍ତମାନେ ଚ ଭାରତ। `ଵରପ୍ରଦାନଂ ସୁମହଦ୍ଯାଚକସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ହେ ବୃକୋଦର, ଏତିକି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିପାରିବି, କାରଣ ମୋର ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି। ବଡ଼ ଦାନ ଦେବାକୁ ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ, ତାହା ଯଜ୍ଞରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଅଜାତସତ୍ରୋର୍ଵଚନଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଧନଂଜଯଃ। ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯଂ କୌରଵାଣାଂ ଵିମୋକ୍ଷଣମ୍
ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧନଞ୍ଜୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଏବଂ କୌରବମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ ବୋଲି କହିଲେ।
ଯଦି କକସାମ୍ନା ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାନ୍। ଅଦ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ଯ ଭୂମିଃ ପାସ୍ଯତି ଶୋଣିତମ୍
ଯଦି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ସମ୍ମିଳନରେ ଛାଡିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜାଙ୍କ ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ପିଇବ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ତୁ ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। କୌରଵାଣାଂ ତଦା ରାଜନ୍ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତଂ ମନଃ
ସତ୍ୟବାଦୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ରାଜା, ସେ ସମୟରେ କୌରବମାନେର ମନ ଆଶାରେ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀମସେନପୁରୋଗମାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନାଃ ସର୍ଵେ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁର୍ନରର୍ଷଭାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।