ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ କୌନ୍ତେଯଂ ଭୀମସେନମପସ୍ଵରମ୍। ନ କାଲଃ ପରୁଷସ୍ଯାଯମିତି ରାଜାଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଭୀମସେନ ଏଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିଥିବାବେଳେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ଏହି ସମୟ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ।'
ଅସ୍ମାନଭିଗତାଂସ୍ତାତ ଭଯାର୍ତାଞ୍ଛରଣୈଷିଣଃ। କୌରଵାନ୍ଵିଷମପ୍ରାପ୍ତାନ୍କଥଂ ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵମୀଦୃଶମ୍
ପୁଅ, ଭୟରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା, ଶରଣ ଚାହିଁଥିବା, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା କୌରବମାନେ ପ୍ରତି ଏଭଳି କିପରି କହିପାରିବା?
ଭଵନ୍ତି ଭେଦା ଜ୍ଞାତୀନାଂ କଲହାଶ୍ଚ ଵୃକୋଦର। ପ୍ରସକ୍ତାନି ଚ ଵୈରାଣି ଜ୍ଞାତିଧର୍ମୋ ନ ନଶ୍ଯତି
ବୃକୋଦର, ଜ୍ଞାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ଓ ଝଗଡ଼ା ହୁଏ, ଶତ୍ରୁତା ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାତିଧର୍ମ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯଦା ତୁ କଶ୍ଚିଜ୍ଜ୍ଞାତୀନାଂ ବାହ୍ଯଃ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ କୁଲମ୍। ନ ମର୍ଷଯନ୍ତି ତତ୍ସନ୍ତୋ ବାହ୍ଯେନାଭିପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କିଏ ଜ୍ଞାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାହାର ଲୋକ କୁଳକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ବାହାର ଅପମାନ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜାନାତ୍ଯେଷ ହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରସ୍ମାନିହ ଚିରୋଷିତାନ୍। ସ ଏଵଂ ପରିଭୂଯାସ୍ମାନକାର୍ଷୀଦିଦମପ୍ରିଯମ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜାଣିଛି ଆମେ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଛୁ; ଏଭଳି ଆମକୁ ଅପମାନ କରି, ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଗ୍ରହଣାଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ବଲାଦ୍ରଣେ। ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବାହ୍ଯାଭିମର୍ଶାଚ୍ଚ ହତଂ ଭଵତି ନଃ କୁଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରି ନେଇଥିବା ଓ ଜନାନୀମାନେ ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଇଥିବାରୁ, ଆମର କୁଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ଶ୍ଚରଣଂ ଚ ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ତ୍ରାଣାର୍ଥଂ ଚ କୁଲସ୍ଯ ଚ। ଉତ୍ତିଷ୍ଠଧ୍ଵଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ସଜ୍ଜୀଭଵତ ମା ଚିରମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହା, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ନିଜ କୁଳର ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ତୁମେମାନେ ଉଠିବା, ତୁରନ୍ତ ସଜା ହେବା, ଦେରି କରିବା ନାହିଁ।
ଅର୍ଜୁନଶ୍ଚ ଯମୌ ଚୈଵ ତ୍ଵଂ ଚ ଭୀମାପରାଜିତଃ। ମୋକ୍ଷଯଧ୍ଵଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ହ୍ରିଯମାଣଂ ସୁଯୋଧନମ୍
ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଏବଂ ତୁମେ, ଅପରାଜିତ ଭୀମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହା, ହେଉଛ, ହେଉଛ, ଚାଲିଯାଉଥିବା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।
ଏତେ ରଥା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତାଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଵିମଲା କାଞ୍ଚନଧ୍ଵଜାଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହା, ଏହି ରଥଗୁଡିକ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ଶୁଭ୍ର ସୁନା ଧ୍ୱଜ ଲାଗିଛି।
ସସ୍ଵନାନଧିରୋହଧ୍ଵଂ ନିତ୍ଯସଜ୍ଜାନିମାନ୍ରଥାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଦିଭିଃ ସୂତୈଃ କୃତଶସ୍ତ୍ରୈରଧିଷ୍ଠିତାନ୍
ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାରଥୀମାନେ ଚଳାଉଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସଜିତ ଏହି ରଥଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚଢ଼ିବା, ସଦା ସଜା ରଥଗୁଡିକୁ ଚଢ଼ିବା।
ଏତାନାସ୍ଥାଯ ଵୈ ଯତ୍ତା ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ଯୋଦ୍ଧୁମାହଵେ। ସୁଯୋଧନସ୍ଯ ମୋକ୍ଷାଯ ପ୍ରଯତଧ୍ଵମତନଦ୍ରିତାଃ
ଏହି ରଥଗୁଡିକୁ ନେଇ, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଦେଇ, ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ପରୈଃ ପରିଭଵେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵଯଂ ପଞ୍ଚୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍। ପରସ୍ପରଵିରୋଧେ ତୁ ଵଯଂ ପଞ୍ଚୈଵ ତେ ଶତମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଅପମାନ କଲେ, ଆମେ ଏକଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ; ଆପସରେ ଦ୍ୱେଷ ହେଲେ, ଆମେ କେବଳ ପାଞ୍ଚ, ତୁମେ ଏକଶ।
ଯ ଏଵ କଶ୍ଚିଦ୍ରାଜନ୍ଯଃ ଶରଣାର୍ଥମିହାଗତମ୍। ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯାଭିରକ୍ଷେତ କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃକୋଦର
ଯେ କୌଣସି ରାଜନ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଆସିଛି, ସେକୁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ, ବୃକୋଦର, ତୁମେ ତ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମଭାଷତ। କୋପସଂରକ୍ତନଯନଃ ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ରାଗରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ପକାଇ, ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ପୁରା ଜତୁଗୃହେଽନେନ ଦଗ୍ଧୁମସ୍ମାନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ହି କୃତା ଵୀର ତଦା ଦୈଵେନ ରକ୍ଷିତାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି କୁଟିଳ ଲୋକଟି ଆଗେ ଆମେମାନେ ଜତୁ ଗୃହରେ ପୋଡି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା; ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ସେତିବେଳେ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲୁ।
କାଲକୂଟଵିଷଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭୋଜନେ ମମ ଭାରତ। ଉପ୍ତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଂ ଲତାପାଶୈର୍ଵୈଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ପ୍ରଭୋ
ଭାରତ, ମୋ ଖାଦ୍ୟରେ ତୀବ୍ର କାଳକୂଟ ବିଷ ମିଶାଇଥିଲା; ଲତା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଗଙ୍ଗାରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲା, ପ୍ରଭୁ।
ରସାତଲଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତଦା ଵାସୁକିମଞ୍ଜସା। ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହୀତଲମ୍
ମୁଁ ତଳଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଭସୁକିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ରାଜା, ସେଠାରୁ ପୁନି ଭୂମିକୁ ଫିରିଆସିଲି।
ଦ୍ଯୂତକାଲେଽପିକୌନ୍ତେଯ ଵୃଜିନାନି କୃତନି ଵୈ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପରାଭର୍ଶଃ କେଶଗ୍ରହଣମେଵ ଚ। ଵସ୍ତ୍ରାପହରଣଂ ଚୈଵ ସଭାମଧ୍ଯେ କୃତାନି ଵୈ
ଯୁଦ୍ଧର ସମୟରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଥିଲା; ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଅପମାନ, କେଶ ଧରିବା, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ଛିନିବା ହୋଇଥିଲା।
ରାଜ୍ଯଂ ଚାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଉକ୍ତଵାନ୍ପରୁଷାଣି ନଃ। ପୁରା କୃତାନାଂ ପାପାନାଂ ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁଯୋଧନଃ
ରାଜା, ଆମର ରାଜ୍ୟ ଛିନି ନେଇ, ସେ ଆମକୁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲା; ସୁୟୋଧନ ଏବେ ପୂର୍ବର ଅପରାଧର ଫଳ ଭୋଗୁଛି।
ଅସ୍ମାବିରେଵକର୍ତଵ୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ନିଗ୍ରହମ୍। ଅନ୍ଯେନ ତୁ କୃତଂ ତଦ୍ଵୈ ମୈତ୍ର୍ଯମସ୍ମାକମିଚ୍ଛତା। ଉପକାରୀ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ମା ରାଜନ୍ଵିମନା ଭଵ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦମନ କରିବା କାମ ଆମର; ଅନ୍ୟ କରିଲେ, ଏହା ଆମେ ମିତ୍ରତା ଚାହିଲା ପାଇଁ। ଗନ୍ଧର୍ବ ମାତ୍ର ଉପକାର କରୁଛନ୍ତି, ରାଜା, ଚିନ୍ତିତ ହେବା ନାହିଁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ଵୈ ହୃତଃ। ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖାର୍ତୋ ନୀଯମାନଃ ସୁଯୋଧନଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା, ସୁୟୋଧନକୁ ଚିତ୍ରରଥ ଧରି ନେଇଯାଉଥିଲେ; ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାବାହୋ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂଵର। ସପୁତ୍ରାନ୍ସହଦାରାଂଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହୃତାନ୍ବଲାତ୍
ବିଶାଳ ବାହୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାରକ, ପୁଅମାନେ ଓ ଜନାନୀମାନେ ସହିତ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାବାହୋ କୌରଵାଣାଂ ଯଶସ୍କର' ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ଵେଣ ହୃତଂ ବଲାତ୍। ରକ୍ଷସ୍ଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାଯଶଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ବିଶାଳ ବାହୁ, କୌରବମାନଙ୍କର ମାନ ବଢାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଧାରକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାୟଶସ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହା, ସେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭ୍ରାତରଂ ତେ ମହାବାହୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ନଯତି ମାମଯମ୍। ଦୁଶ୍ଶାସନଂ ଦୁର୍ଵିଷହଂ ଦୁର୍ମୁଖଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ତଥା
ତୁମ ବିଶାଳ ବାହୁ ଭାଇକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଉଛି, ଏହି ମାନେ; ଦୁଶ୍ଶାସନ, ଦୁର୍ବିଷହ, ଦୁର୍ମୁଖ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟକୁ ମଧ୍ୟ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ହରନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ଵା ଅସ୍ମାନ୍ଦାରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଅନୁଧାଵତ ମାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆମକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ଆମର ଝିଅମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଯମୌ ମାମନୁଧାଵେତାଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମମ ସାଯୁଧୌ। କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ସୁମହଦଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ତମୀଦୃଶମ୍। ଵ୍ଯପୋହଯଧ୍ଵଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଵୀର୍ଯେଣ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଯମର ଦୁଇ ପୁଅ ସସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମୋ ପଛରେ ଆସନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋର ରକ୍ଷା ହେଉ। କୁରୁବଂଶର ଏପରି ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା ଆସିଛି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରାଇ, ଏହି କ୍ଲେଶକୁ ଦୂର କର, ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ।
ଏଵଂ ଵିଲପମାନସ୍ଯ କୌରଵସ୍ଯାର୍ତଯା ଗିରା। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଲାପଂ ସଂଭ୍ରାନ୍ତୋ ଘୃଣଯାଽଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
କୌରବ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଭାବରେ ଯେପରି ଦୟା ଭରା କଥା କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୀମସେନମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଯୋଧନସ୍ଯ ମୋକ୍ଷାଯ ପ୍ରଯତଧ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡାଇବା ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଚେଷ୍ଟା କର।'
କ ଇଵାର୍ଯୋ ଦଯେତ୍ପ୍ରାଣାନଭିଧାଵେତି ଚୋଦିତଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲଂ ଶରଣାପନ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁମପି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ଶରଣ ନେଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ କିଏ ଦୟା କରିବେ ନାହିଁ? ଏହି ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ।
ଵରପ୍ରଦାନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଶତ୍ରୋଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଣଂ କ୍ଲେଶାସ୍ତ୍ରୀଣି ଚୈକଂ ଚ ତତ୍ସମମ୍
ବଡ଼ ଦାନ ଦେବା, ରାଜ୍ୟ ଦେବା, ପୁଅ ହେବା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଛାଡିବା— ଏହି ତିନିଟି କାମ ଏବଂ ଏକ କାମ ସମାନ ଦୁର୍ଲଭ।