ମହତା ରଥସଙ୍ଘେନ ରଥଚାରେଣ ଚାପ୍ଯୁତ। ଵୈକର୍ତନଂ ପରୀପ୍ସନ୍ତୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍। ତତଃ ସଂନ୍ଯପତନ୍ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କୌରଵଂ ପ୍ରତି
ବଡ଼ ରଥଦଳ ଓ ରଥ ଚଳାଇବାର କୁଶଳତା ସହିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବୈକର୍ତ୍ତନ କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବ କୌରବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଦା ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ତତସ୍ତେ ମୃଦଵୋଽଭୂଵନଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ଶରପୀଡିତାଃ
ସେଠାରେ ଭୟାନକ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଶରବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁଶ୍ଚ କୌରଵ୍ଯାଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୀଡିତାନ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆହତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି କୌରବମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଜୟଧ୍ୱନି କରିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଂସ୍ତ୍ରାସିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିତ୍ରସେନୋ ହ୍ଯମର୍ଷଣଃ। ଉତ୍ପପାତାସନାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଧେ ତେଷାଂ ସମାହିତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରସେନ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠି, ସେମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତତୋ ମାଯାସ୍ତ୍ରମାସ୍ଥାଯ ଯୁଯୁଧେ ଚିତ୍ରମାର୍ଗଵିତ୍। `ଵିଯତ୍ସଂଛାଦଯାମାସ ନ ଵଵୌ ତତ୍ର ମାରୁତଃ
ତାପରେ ଚିତ୍ରସେନ ମାୟାବି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବାରୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସେ ଆକାଶକୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ ଯେ, ସେଠାରେ ପବନ ମଧ୍ୟ ବହିପାରିଲା ନାହିଁ।
ହସ୍ତ୍ଯାରୋହା ହତାଃ ପେତୁର୍ହସ୍ତିଭିଃ ସହ ଭାରତ। ହଯାରୋହାଃ ସହ ହଯୈ ରଥୈଶ୍ଚ ରଥିନସ୍ତଦା
ହେ ଭାରତ, ହାତୀ ଚାଳକମାନେ ତାଙ୍କ ହାତୀ ସହିତ, ଘୋଡ଼ା ଚାଳକମାନେ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଓ ରଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ରଥ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତ୍ତଯଶ୍ଚ ତଥାପେତୁର୍ଵିଶସ୍ତାଃ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ'। ତଯାଽମୁହ୍ଯନ୍ତ କୌରଵ୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ମାଯଯା
ପଦାଟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ଆହତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା କୌରବମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଏକୈକୋ ହି ତଦା ଯୋଧୋ ଧାର୍ତାରଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ। ପର୍ଯଵାର୍ଯତ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଦଶଭିର୍ଦଶଭିର୍ଯୁଧି
ହେ ଭାରତ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଶଜଣ ଦଶଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ଘେରି ରଖିଥିଲେ।
ତତଃ ସଂପୀଡ୍ଯମାନାସ୍ତେ ବଲେନ ମହତା ତଦା। ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ରଣେ ଭୀତା ଯତ୍ରରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ସେନାର ଚାପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରେ ଗଲେ।
ଭଜ୍ଯମାନେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ସର୍ଵଶଃ। କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନୋ ରାଜଂସ୍ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାଚଲଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ବୈକର୍ତ୍ତନ କର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ଯୋଧଯାମାସୁଃ ସମରେ ଭୃଶଵିକ୍ଷତାଃ
ତେଜସ୍ବୀ ଦୁର୍ଯୋଧନ ଓ ସୌବଳ ଶକୁନି, ଗଭୀର ଆହତ ହେବା ସତ୍ୱେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ସର୍ଵ ଏଵ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଜିଘାଂସମାନାଃ ସଂରବ୍ଧାଃ କର୍ଣମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ରଣେ
ତାପରେ, ସେହି ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଓ ହତ୍ୟା ଇଚ୍ଛାରେ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡିଲେ।
ଅସିଭିଃ ପଟ୍ଟସୈଃ ଶୂଲୈର୍ଗଦାଭିଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ସୂତପୁତ୍ରଂ ଜିଘାଂସନ୍ତଃ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତଳୱାର, ମୁଠିଆ ତଳୱାର, ବାଣ, ଗଦା ନେଇ, ରଥୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ନେଲେ।
ଅନ୍ଯେଽସ୍ଯ ଯୁଗମଚ୍ଛିନ୍ଦନ୍ଧ୍ଵଜମନ୍ଯେ ନ୍ଯପାତଯନ୍। ଈଷାମନ୍ଯେ ହଯାନନ୍ଯେ ସୂତମନ୍ଯେ ନ୍ଯପାତଯନ୍
କେହି ତାଙ୍କର ଯୁଗ ଛେଦିଦେଲେ, କେହି ଧ୍ୱଜ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, କେହି ଇଷା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, କେହି ଘୋଡ଼ା ଓ କେହି ସାରଥିକୁ ମାରି ଫେଲିଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଚ୍ଛତ୍ରଂ ଵରୂଥଂ ଚ ବନ୍ଧୁରଂ ଚ ତଥା ପରେ। `ଅନ୍ଯେ ସଂଚୂର୍ଣଯାମାସୁଶ୍ଛତ୍ରେ ଚାକ୍ଷୌ ତଥା ପରେ
କେହି ଛତ୍ର ଓ ବର୍ଚ୍ଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶୋଭାବନ୍ତି ଗହନା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଆଉ କେହି ଛତ୍ର ଓ ଚକ୍ର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵା ବହୁସାହସ୍ରାସ୍ତିଲଶୋ ଵ୍ଯଧମନ୍ରଥମ୍ ।। ତତୋ ରଥାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ସୂତପୁତ୍ରୋଽସିଚର୍ମଭୃତ୍
ହଜାର-ହଜାର ଗନ୍ଧର୍ବ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥକୁ ତିଳ ଭଳି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ ରଥରୁ ଝାପି ପଡିଲେ।
ଅଂସାଵଲମ୍ବିତଧନୁର୍ଧାଵମାନୋ ମହାବଲଃ'। ଵିକର୍ଣରଥମାସ୍ଥାଯ ମୋକ୍ଷାଯାଶ୍ଵାନଚୋଦଯତ୍
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣ, ଧନୁଷ୍ୟ କାନ୍ଧରେ ରଖି, ଦୌଡ଼ି ଭାଇ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଘୋଡ଼ାକୁ ପଳାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୈସ୍ତୁ ମହାରାଜ ଭଗ୍ନେ କର୍ଣେ ମହାରଥେ। ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵଚ୍ଚମୂଃ ସର୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ହେ ରାଜା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ହରାଇଦେଲେ, ଦୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଳାଇଗଲା।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରଵତଃ ସର୍ଵାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ପରାଙ୍ମୁଖାନ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜୋ ନାସୀତ୍ତତ୍ର ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସମସ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ପଛ ଫେରି ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ମହାରାଜ ଦୁର୍ଯୋଧନ କେବଳ ଏକା ଫେରିଲେ ନାହିଁ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ମହାଚମୂମ୍। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ସୋଽଭ୍ଯଵର୍ଷଦରିଂଦମଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିଥିବା ଦୁର୍ଯୋଧନ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯ ଶରଵର୍ଷଂ ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତସ୍ଯ ତଂ ରଥମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଜିଘାଂସନ୍ତଃ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
କିନ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅପୂର୍ବ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଚାରିପଟେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ରଥକୁ ଘେରି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଯୁଗମୀଷାଂ ଵରୂଥଂ ଚ ତଥୈଵ ଧ୍ଵଜସାରଥୀ। ଅଶ୍ଵାଂସ୍ତ୍ରିଵେଣୁମକ୍ଷଂ ଚ ତିଲଶୋ ଵ୍ଯଧମଞ୍ଛରୈଃ
ସେମାନେ ବାଣ ମାରି ତାଙ୍କ ଯୁଗ, ଇଷା, ବର୍ଚ୍ଛ, ଧ୍ୱଜ, ସାରଥି, ଘୋଡ଼ା, ତିଣି ପଟିଆ ଅକ୍ଷ ଏହି ସବୁକୁ ତିଳ ଭଳି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚିତ୍ରସନୋ ଵିରଥଂ ପତିତଂ ଭୁଵି। ଅଭିଦ୍ରୁସ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଜୀଵଗ୍ରାହମଥାଗ୍ରହୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନ ରଥହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚିତ୍ରରଥ ଦୌଡ଼ି ଆସି ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରିଲେ।
ତସ୍ଯ ବାହୂ ମହାରାଜ ବଦ୍ଧ୍ଵା ରଜ୍ଜ୍ଵା ମହାରଥମ୍। ଆରୋପ୍ଯସ ମହାବାହୁଶ୍ଚିତ୍ରସେନୋ ନନାଦ ହ
ଚିତ୍ରସେନ ତାଙ୍କର ବାହୁକୁ ରସ୍ସୀରେ ବାନ୍ଧି, ଏହି ମହାରଥୀକୁ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ, ଗଜଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଘୋଷଣା କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଗୃହୀତେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥିତଂ ଦୁଃଶାସନଂ ରଥେ। ପର୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପରିଵାର୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ସମୟରେ, ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ଵିଧିଶତିଂ ଚିତ୍ରସେନମାଦାଯାନ୍ଯେ ଵିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵପରେ ରାଜଦାରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
କେତେକ ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ନେଇ ପଳାଇଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବିନ୍ଦ, ଅନୁବିନ୍ଦ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଧରିନେଲେ।
ସେନାସ୍ତୁ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସମଭିଦ୍ରୁତାଃ। ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଭଗ୍ନୈଃ ସହିତାଃ ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯଯୁସ୍ତଦା
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା, ତାପରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲା।
ଶକଟାପଣଵେଶାଶ୍ଚ ଯାନଯୁଗ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଶରଣଂ ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ହିଯମାଣେ ମହୀପତୌ
ସମସ୍ତ ଶିବିରବାସୀ, ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ଯାନ ଓ ଯୁଗ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରିଯଦର୍ଶୀ ମହାବାହୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ହ୍ରିଯତେ ରାଜା ପାର୍ଥାସ୍ତମନୁଧାଵତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ, ମହାବାହୁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି; ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ତମେ ରାଜାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିବା।
ଦୁଃଶାସନୋ ଦୁର୍ଵିଷହୋ ଦୁର୍ମୁଖୋ ଦୁର୍ମୁଖୋ ଦୁର୍ଜଯସ୍ତଥା। ବଦ୍ଧ୍ଵା ହ୍ରିଯନ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵୈ ରାଜଦାରାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଦୁଃଶାସନ, ଦୁର୍ବିଷହ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁର୍ଜୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାନ୍ଧି ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି।