ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଵନଦ୍ଵାରି ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସମଵାରଯନ୍। ତତ୍ର ଗନ୍ଧର଼୍ଵରାଜୋ ଵୈ ପୂର୍ଵମେଵ ଵିଶାଂପତେ। କୁବେରଭଵନାଦ୍ରାଜନ୍ନାଜଗାମ ଗଣାଵୃତଃ
ଜେତେବେଳେ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ; କାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ କୁବେରଙ୍କ ଗୃହରୁ ପୂର୍ବରୁଏ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ହେ ଜନପତି।
ଗଣୈରପ୍ସରସାଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ତଥାଽଽତ୍ମଜୈଃ। ଵିହାରଶୀଲୈଃ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତେନ ତତ୍ସଂଵୃତଂ ସରଃ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ମଜା ଓ ଖେଳରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏହି ସରୋବରକୁ ଦଖଳ କରିଥିଲେ।
ତେନ ତତ୍ସଂଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ରାଜପରିଚାରକାଃ। ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଯତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନୃପଃ
ସେଇ ସରୋବର ଏପରି ଦଖଳ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ପଛକୁ ଫେରି ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜାଠାରେ ଗଲେ।
ସ ତୁ ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୈନିକାନ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାନ୍। ପ୍ରେଷଯାମାସ କୌରଵ୍ଯ ଉତ୍ସାରଯତ ତାନିତି
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜ ସେନାକୁ ପଠାଇଲେ, 'ସେମାନେକୁ ତାଡ଼ିଦିଅ!' ବୋଲି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ। ସରୋ ଦ୍ଵୈନଵନଂ ଗତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାନିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ସେନାପତି ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱୈତବନ ସରୋବରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଠାରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନାମ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋ ବଲୀ। ଚିକ୍ରୀଡିଷୁରିହାଯାତି ତଦର୍ଥମପସର୍ପତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନାମକ ରାଜା ଏଠାକୁ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଠାରୁ ହଟିଯାଆନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ରପ୍ରହସନ୍ତୋ ଵିଶାଂମପତେ। ପ୍ରତ୍ଯବ୍ରୁଵଂସ୍ତାନ୍ପୁରୁଷାନିଦଂ ହି ପରୁଷଂ ଵଚଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ହସିଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନ ଚେତଯତି ଵୋ ରାଜା ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ ସୁଯୋଧନଃ। ଯୋଽସ୍ମାନାଜ୍ଞାପଯତ୍ଯେଵଂ ଵଶ୍ଯାନିଵ ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର ରାଜା, ମୂଢ଼ ମନ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଆମକୁ ନିଜ ପ୍ରଜା ଭାବି ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହା ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି।
ଯୂଯଂ ମୁମୂର୍ଷଵଶ୍ଚାପି ମନ୍ଦପ୍ରଜ୍ଞା ନ ସଂଶଯଃ। ଯେ ତସ୍ ଵଚନାଦେଵମସ୍ମାନ୍ବ୍ରୂଥ ଵିଚେତସଃ
ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୂଢ଼ ଓ ବିବେକହୀନ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମକୁ ଏପରି କହୁଛ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ତ୍ଵରିତାଃ ସର୍ଵେ ଯତ୍ର ରାଜା ସ କୌରଵଃ। ନ ଚେଦଦ୍ଯୈଵ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଧର୍ମରାଜନିଵେଶନମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ହୋଇ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କୌରବ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୈ ରାଜ୍ଞଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ। ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଯତୋ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋଽଭଵତ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେନାପତିମାନେ ଭୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଥିବାଠାରେ ପଳାଇଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯାଧନମୁପାଗମନ୍। ଅବ୍ରୁଵଂଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଯଦୂଚୁଃ କୌରଵଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥିରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କଣ କହିଥିଲେ ତାହା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଵାରିତେ ସୈନ୍ଯେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଅମର୍ଷପୂର୍ଣଃ ସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ଭାରତ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେନାକୁ ରୋକିଦେଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ସେନାକୁ କହିଲେ।
ଶାସତୈନାନଧର୍ମଜ୍ଞାନ୍ମମ ଵିପ୍ରିଯକାରିଣଃ। ଯଦି ପ୍ରକ୍ରୀଡତେ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵୈଃ ସହ ଶଚୀପତିଃ। `ଵଯମତ୍ର ଯଥା ପ୍ରୀତା କ୍ରୀଡିଷ୍ଯାମୋ ନିରଙ୍କୁଶଂ
ଏମାନେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ଏମାନେ ଅଧର୍ମୀ, ଏମାନେକୁ ଶାସନ କର। ଯଦି ଶଚୀପତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଆମେମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏଠାରେ ଖେଳିବୁ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମହାବଲାଃ। ସର୍ଵ ଏଵାଭିସନ୍ନଦ୍ଧା ଯୋଧାଶ୍ଚାପି ସହସ୍ରଶଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁଅ ଓ ହଜାର-ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିନେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରମଥ୍ଯ ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଵିଵିଶୁର୍ବଲାତ୍। ସିଂହନାଦେନ ମହତା ପୂରଯନ୍ତୋ ଦିଶୋ ଦଶ
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଳିଦେଇ, ଶକ୍ତିବଳେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସିଂହ ଦହାଡ଼ରେ ଦଶଦିଗନ୍ତକୁ ଗଞ୍ଜାଇଦେଲେ।
ତତୋଽପରୈରଵାର୍ଯନ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କୁରୁସୈନିକାଃ। `ସାମ୍ନୈଵ ରତତ୍ର ଵିକ୍ରାନ୍ତା ମା ସାହସମିତି ପ୍ରଭୋ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୁରୁସେନାକୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ଅତି ଦୃଢ଼ କାମ କରିବେନାହିଁ, ରାଜନ।'
ତେ ଵାର୍ଯମାଣା ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସାମ୍ନୈଵ ଵସୁଧାଯିପ। ତାନନାଦୃତ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଵିଵିଶୁର୍ମହତ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନମ୍ର ଭାବରେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ସେମାନେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯଦି ଵାତା ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ସରାଜକାଃ। ତତସ୍ତେ ଖେଚରାଃ ସର୍ଵେ ଚିତ୍ରସେନେ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ରୁକିଲେନାହିଁ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଘଟଣା ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନବ୍ରଵୀତ୍କୌରଵାନ୍ପ୍ରତି। ଅନାର୍ଯାଞ୍ଶାସତେତ୍ଯେତାଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜା ଚିତ୍ରରଥ କୌରବମାନେ ବିଷୟରେ କହିଲେ, 'ଏହି ଅନାର୍ୟମାନେକୁ ଶାସନ କର।' ଚିତ୍ରରଥ ଏହାକୁ ଦେଖି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାତାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚିତ୍ରସେନେନ ଭାରତ। ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧାଃ ସର୍ଵେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନଭିଦ୍ରଵନ୍
ଚିତ୍ରରଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽପତତଃ ଶୀଘ୍ରାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵାନୁଦ୍ଯତାଯୁଧାନ୍। ପ୍ରାଦ୍ରଵଂସ୍ତେ ଦିଶଃ ସର୍ଵେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଉଠା ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ସବୁଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରଵତଃ ସର୍ଵାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ପରାଙ୍ମୁଖାନ୍। ରାଧେଯସ୍ତୁ ତଦା ଵୀରୋ ନାସୀତ୍ତତ୍ରପରାଙ୍ମୁଖଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସମୟରେ କେବଳ ରାଧେୟ ନିଜ ପିଠି ଦେଇ ପଳାଇନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୃଢ଼ ଓ ସାହସୀ ଥିଲେ।
ଆପତନ୍ତୀଂ ତୁ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ମହାଚମୂମ୍। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ରାଧେଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଧେୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ବର୍ଷା କରି ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
କ୍ଷୁରପ୍ରୈର୍ଵିଶିଖୈର୍ଭଲ୍ଲୈର୍ଵତ୍ସଦନ୍ତୈସ୍ତଥାଽଽଯସୈଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵାଞ୍ଶତଶୋଽଭିଘ୍ନଁଲ୍ଲଘୁତ୍ଵାତ୍ସୂତନନ୍ଦନଃ
ରଥିର ପୁଅ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର, ଧାର ତୀର, ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବାଣ ଓ ଲୋହାର ଶଳା ଦ୍ୱାରା ଶତେ ଶତେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ସେ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଥିଲେ।
ପାତଯନ୍ନୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ମହାରଥଃ। କ୍ଷଣଏନ ଵ୍ଯଧମତ୍ସର୍ଵାଂ ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ଵାହିନୀମ୍
ସେ ବଡ଼ ରଥୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ ଏବଂ ଖଣ୍ଡେ ମାତ୍ରେ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସୂତପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ଭୂଯ ଏଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଶତତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସୁତପୁତ୍ର ରାଧେୟଙ୍କ ହାତରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ପୁଣି ଆସୁଥିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵଭୂତା ପୃଥିଵୀ କ୍ଷଣେନ ସମପଦ୍ଯତ। ଆପତଦ୍ଭିର୍ମହାଵେଗୈଶ୍ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ସୈନିକୈଃ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୂମି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ସେନା ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସୁଥିଲେ।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ। ଦୁଃଶାସନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାଃ। ନ୍ଯହନଂସ୍ତତ୍ତଦା ସୈନ୍ଯଂ ରଥୈର୍ଗରୁଡନିଃଖନୈଃ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ସୌବଳ ଶକୁନି, ଦୁଃଶାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ରଥ ଚଳାଇ ସେ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୈନ୍ଯମାଯୋଧିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାକର୍ଣୋ ରାଜନ୍ନ ମୃଷ୍ଯତ
ହେ ରାଜା, ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି କର୍ଣ୍ଣ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।