ସ ତାଞ୍ଛରୈର୍ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଗଜାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂନ୍ଵନେ। ରମଣୀଯେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଗ୍ରାହଯାମାସ ଵୈ ମୃଗାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଅନେକ ହାତୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ମୃଗମାନେକୁ ଧରାଇଲେ।
ଗୋରସାନୁପଯୁଞ୍ଜାନ ଉପଭୋଗାଂଶଚ୍ ଭାରତ। ପଶ୍ଯନ୍ସ ରମଣୀଯାନି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଗୋ-ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଖସାମଗ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରି, ଓ ଭାରତ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନଗୁଡିକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମତ୍ତଭ୍ରମରଜୁଷ୍ଟାନି ବର୍ହିଣାଭିରୁତାନି ଚ। ଅଗଚ୍ଛଦାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଭରିଥିବା, ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ସେଇ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ସେ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମତ୍ତଭ୍ରମରସଂଜୁଷ୍ଟଂ ନୀଲକଣ୍ଠରଵାକୁଲମ୍। ସପ୍ତଚ୍ଛଦସମାକୀର୍ଣଂ ପୁନ୍ନାଗଵକୁଲୈର୍ଯୁତମ୍
ସେ ସରୋବର ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା, ସପ୍ତଚ୍ଛଦ ଗଛ ଏବଂ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛର ଝୁପ୍ପିରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଋଦ୍ଧ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵଜ୍ରଭୃତ୍। ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଚ ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଥିଲେ।
ଈଜେ ରାଜର୍ଷିଯଜ୍ଞେନ ସାଦ୍ଯସ୍କେନ ଵିଶାଂପତେ। ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଚୈଵ ଵନ୍ଯେନ କୁରୁସତ୍ତମ
ସେ ରାଜା ଋଷିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ହେ ଜନପତି, ଦିବ୍ୟ ଓ ବନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିୟମାନୁସାରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ସହିତୋ ଧୀମାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵନଵାସିଭିଃ'। କୃତ୍ଵା ନିଵେଶମଭିତଃ ସରସସ୍ତସ୍ଯ କୌରଵ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହିତୋ ଧୀମାନ୍ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯା ନରାଧିପଃ
ବନରେ ବସୁଥିବା ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜା ସେଇ ସରୋବର ଚାରିପଟେ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ, ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାନାଦିଦେଶ ସହାନୁଜଃ। ଆକ୍ରୀଡାଵସଥାଞ୍ଶୀଘ୍ରଂ କୁରୁଧ୍ଵଂ ସରସୋଽଭିତଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ନିଜ ସେବକମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ତୁରନ୍ତ ସରୋବର ଚାରିପଟେ ଖେଳଘର ତିଆରି କର।'
ତେ ତଥେତ୍ଯେଵ କୌରଵ୍ଯମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନକାରିଣଃ। ଚିକୀର୍ଷନ୍ତସ୍ତଦାକ୍ରୀଡାଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ସେମାନେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କୌରବଙ୍କୁ କହି, ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଖେଳଘର ତିଆରି କରିବାକୁ ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସେନାଗ୍ର୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାପତି ସେନା ସହିତ ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଵନଦ୍ଵାରି ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସମଵାରଯନ୍। ତତ୍ର ଗନ୍ଧର଼୍ଵରାଜୋ ଵୈ ପୂର୍ଵମେଵ ଵିଶାଂପତେ। କୁବେରଭଵନାଦ୍ରାଜନ୍ନାଜଗାମ ଗଣାଵୃତଃ
ଜେତେବେଳେ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ; କାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ କୁବେରଙ୍କ ଗୃହରୁ ପୂର୍ବରୁଏ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ହେ ଜନପତି।
ଗଣୈରପ୍ସରସାଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ତଥାଽଽତ୍ମଜୈଃ। ଵିହାରଶୀଲୈଃ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତେନ ତତ୍ସଂଵୃତଂ ସରଃ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ମଜା ଓ ଖେଳରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏହି ସରୋବରକୁ ଦଖଳ କରିଥିଲେ।
ତେନ ତତ୍ସଂଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ରାଜପରିଚାରକାଃ। ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଯତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନୃପଃ
ସେଇ ସରୋବର ଏପରି ଦଖଳ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ପଛକୁ ଫେରି ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜାଠାରେ ଗଲେ।
ସ ତୁ ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୈନିକାନ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାନ୍। ପ୍ରେଷଯାମାସ କୌରଵ୍ଯ ଉତ୍ସାରଯତ ତାନିତି
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜ ସେନାକୁ ପଠାଇଲେ, 'ସେମାନେକୁ ତାଡ଼ିଦିଅ!' ବୋଲି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ। ସରୋ ଦ୍ଵୈନଵନଂ ଗତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାନିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ସେନାପତି ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱୈତବନ ସରୋବରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଠାରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନାମ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋ ବଲୀ। ଚିକ୍ରୀଡିଷୁରିହାଯାତି ତଦର୍ଥମପସର୍ପତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନାମକ ରାଜା ଏଠାକୁ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଠାରୁ ହଟିଯାଆନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ରପ୍ରହସନ୍ତୋ ଵିଶାଂମପତେ। ପ୍ରତ୍ଯବ୍ରୁଵଂସ୍ତାନ୍ପୁରୁଷାନିଦଂ ହି ପରୁଷଂ ଵଚଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ହସିଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନ ଚେତଯତି ଵୋ ରାଜା ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ ସୁଯୋଧନଃ। ଯୋଽସ୍ମାନାଜ୍ଞାପଯତ୍ଯେଵଂ ଵଶ୍ଯାନିଵ ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର ରାଜା, ମୂଢ଼ ମନ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଆମକୁ ନିଜ ପ୍ରଜା ଭାବି ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହା ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି।
ଯୂଯଂ ମୁମୂର୍ଷଵଶ୍ଚାପି ମନ୍ଦପ୍ରଜ୍ଞା ନ ସଂଶଯଃ। ଯେ ତସ୍ ଵଚନାଦେଵମସ୍ମାନ୍ବ୍ରୂଥ ଵିଚେତସଃ
ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୂଢ଼ ଓ ବିବେକହୀନ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମକୁ ଏପରି କହୁଛ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ତ୍ଵରିତାଃ ସର୍ଵେ ଯତ୍ର ରାଜା ସ କୌରଵଃ। ନ ଚେଦଦ୍ଯୈଵ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଧର୍ମରାଜନିଵେଶନମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ହୋଇ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କୌରବ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୈ ରାଜ୍ଞଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ। ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଯତୋ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋଽଭଵତ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେନାପତିମାନେ ଭୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଥିବାଠାରେ ପଳାଇଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯାଧନମୁପାଗମନ୍। ଅବ୍ରୁଵଂଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଯଦୂଚୁଃ କୌରଵଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥିରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କଣ କହିଥିଲେ ତାହା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଵାରିତେ ସୈନ୍ଯେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଅମର୍ଷପୂର୍ଣଃ ସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ଭାରତ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେନାକୁ ରୋକିଦେଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ସେନାକୁ କହିଲେ।
ଶାସତୈନାନଧର୍ମଜ୍ଞାନ୍ମମ ଵିପ୍ରିଯକାରିଣଃ। ଯଦି ପ୍ରକ୍ରୀଡତେ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵୈଃ ସହ ଶଚୀପତିଃ। `ଵଯମତ୍ର ଯଥା ପ୍ରୀତା କ୍ରୀଡିଷ୍ଯାମୋ ନିରଙ୍କୁଶଂ
ଏମାନେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ଏମାନେ ଅଧର୍ମୀ, ଏମାନେକୁ ଶାସନ କର। ଯଦି ଶଚୀପତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଆମେମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏଠାରେ ଖେଳିବୁ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମହାବଲାଃ। ସର୍ଵ ଏଵାଭିସନ୍ନଦ୍ଧା ଯୋଧାଶ୍ଚାପି ସହସ୍ରଶଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁଅ ଓ ହଜାର-ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିନେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରମଥ୍ଯ ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଵିଵିଶୁର୍ବଲାତ୍। ସିଂହନାଦେନ ମହତା ପୂରଯନ୍ତୋ ଦିଶୋ ଦଶ
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଳିଦେଇ, ଶକ୍ତିବଳେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସିଂହ ଦହାଡ଼ରେ ଦଶଦିଗନ୍ତକୁ ଗଞ୍ଜାଇଦେଲେ।
ତତୋଽପରୈରଵାର୍ଯନ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କୁରୁସୈନିକାଃ। `ସାମ୍ନୈଵ ରତତ୍ର ଵିକ୍ରାନ୍ତା ମା ସାହସମିତି ପ୍ରଭୋ
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କୁରୁସେନାକୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ଅତି ଦୃଢ଼ କାମ କରିବେନାହିଁ, ରାଜନ।'
ତେ ଵାର୍ଯମାଣା ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସାମ୍ନୈଵ ଵସୁଧାଯିପ। ତାନନାଦୃତ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଵିଵିଶୁର୍ମହତ୍
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନମ୍ର ଭାବରେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ସେମାନେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯଦି ଵାତା ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ସରାଜକାଃ। ତତସ୍ତେ ଖେଚରାଃ ସର୍ଵେ ଚିତ୍ରସେନେ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ରୁକିଲେନାହିଁ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଘଟଣା ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନବ୍ରଵୀତ୍କୌରଵାନ୍ପ୍ରତି। ଅନାର୍ଯାଞ୍ଶାସତେତ୍ଯେତାଂଶ୍ଚିତ୍ରସେନୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜା ଚିତ୍ରରଥ କୌରବମାନେ ବିଷୟରେ କହିଲେ, 'ଏହି ଅନାର୍ୟମାନେକୁ ଶାସନ କର।' ଚିତ୍ରରଥ ଏହାକୁ ଦେଖି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।