ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ତତ୍ରତତ୍ର ଵନେ ଵସନ୍। ଜଗାମ ଘୋଷାନଭିତସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରେ ନିଵେଶନମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ଏଠା ସେଠା ରହିଥିଲେ, ଗୋଉଁଠାରୁ ଗୋଉଁଠାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ।
ରମଣୀଯେ ସମାଜ୍ଞାତେ ସୋଦକେ ସମହୀରୁହେ। ଦେଶେ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତେ ଚକ୍ରୁରାଵସଥାନ୍ନରାଃ
ସେଠାରେ ଜଳ ଓ ଗଛପାଳା ଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରି ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଲୋକମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ଘରବାଡ଼ି ତିଆରି କଲେ।
ତଥୈଵ ତତ୍ସମୀପସ୍ଥାନ୍ପୃଥଗାଵସଥାନ୍ବହୂନ୍। କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଶ୍ଚୈଵ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ଏହିପରି, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେଠା ପାଖରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଘରବାଡ଼ି ବହୁତ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା।
ପଶ୍ଯନ୍ତସ୍ତେ ତଦା ଗାଵଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅଙ୍କର୍ଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ତାଃ ସର୍ଵା ଲକ୍ଷଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଗାଈ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ରାଜା ସେ ସମସ୍ତ ଗାଈଁକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷର ଦଳରେ ଗଣନା କଲେ।
ଅଙ୍କଯାମାସ ଵତ୍ସାଂଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞେ ଚୋପସୃତାଂସ୍ତ୍ଵପି। ବାଲଵତ୍ସାଶ୍ଚ ଯାଂ ଗାଵଃ କାଲଯାମାସ ତା ଅପି
ସେ ଛୁଆଁଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗଣିଲେ। ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ ଛୋଟ ଛୁଆଁ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯିଲେ।
ଅଥ ସ ସ୍ମାରଣଂ କୃତ୍ଵା ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତ୍ରିହାଯନାନ୍। ଵୃତୋ ଗୋପାଲକୈଃ ପ୍ରୀତୋ ଵ୍ଯାହରତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ
ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଗାଈ ଓ ଛୁଆଁମାନେ ଗଣି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଗୋପାଳମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, କୁରୁବଂଶୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି କଥା କହିଲେ।
ସ ଚ ପୌରଜନଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଃ ସୈନିକାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ଯଥୋପଜୋଷଂ ଚିକ୍ରୀଡୁର୍ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଯଥାଽମରାଃ
ସମସ୍ତ ସହରବାସୀ ଏବଂ ହଜାର-ହଜାର ସେନା ମନମତାବେଳେ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଖେଳନ୍ତି।
ତତୋଽଧ୍ଵଗମନାଚ୍ଛ୍ରାନ୍ତଂ କୁଶଲା ନୃତ୍ଯଵାଦିତୈଃ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମୁପାତିଷ୍ଠନ୍କନ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ
ତାପରେ, ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ଓ ବାଦକମାନେ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ କନ୍ୟାମାନେ ସେବା କଲେ।
ସ ସ୍ତ୍ରୀଗଣଵୃତୋ ରାଜା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵସୁ। ତେଭ୍ଯୋ ଯଥାର୍ହମନ୍ନାନି ପାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ରାଜା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ତରକ୍ଷୂନ୍ମହିଷାନ୍ମୃଗାନ୍। ଗଵଯର୍କ୍ଷଵରାହାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଚାରିପଟେ ଜଙ୍ଗଲ ମୃଗ, ମହିଷ, ହରିଣ, ଗବୟ, ଭାଲୁ ଓ ବନଶୁଆଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
ସ ତାଞ୍ଛରୈର୍ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଗଜାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂନ୍ଵନେ। ରମଣୀଯେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଗ୍ରାହଯାମାସ ଵୈ ମୃଗାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଅନେକ ହାତୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ମୃଗମାନେକୁ ଧରାଇଲେ।
ଗୋରସାନୁପଯୁଞ୍ଜାନ ଉପଭୋଗାଂଶଚ୍ ଭାରତ। ପଶ୍ଯନ୍ସ ରମଣୀଯାନି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଗୋ-ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଖସାମଗ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରି, ଓ ଭାରତ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନଗୁଡିକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମତ୍ତଭ୍ରମରଜୁଷ୍ଟାନି ବର୍ହିଣାଭିରୁତାନି ଚ। ଅଗଚ୍ଛଦାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଭରିଥିବା, ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ସେଇ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ସେ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମତ୍ତଭ୍ରମରସଂଜୁଷ୍ଟଂ ନୀଲକଣ୍ଠରଵାକୁଲମ୍। ସପ୍ତଚ୍ଛଦସମାକୀର୍ଣଂ ପୁନ୍ନାଗଵକୁଲୈର୍ଯୁତମ୍
ସେ ସରୋବର ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା, ସପ୍ତଚ୍ଛଦ ଗଛ ଏବଂ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛର ଝୁପ୍ପିରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଋଦ୍ଧ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵଜ୍ରଭୃତ୍। ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଚ ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଥିଲେ।
ଈଜେ ରାଜର୍ଷିଯଜ୍ଞେନ ସାଦ୍ଯସ୍କେନ ଵିଶାଂପତେ। ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଚୈଵ ଵନ୍ଯେନ କୁରୁସତ୍ତମ
ସେ ରାଜା ଋଷିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ହେ ଜନପତି, ଦିବ୍ୟ ଓ ବନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିୟମାନୁସାରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ସହିତୋ ଧୀମାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵନଵାସିଭିଃ'। କୃତ୍ଵା ନିଵେଶମଭିତଃ ସରସସ୍ତସ୍ଯ କୌରଵ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହିତୋ ଧୀମାନ୍ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯା ନରାଧିପଃ
ବନରେ ବସୁଥିବା ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜା ସେଇ ସରୋବର ଚାରିପଟେ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ, ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାନାଦିଦେଶ ସହାନୁଜଃ। ଆକ୍ରୀଡାଵସଥାଞ୍ଶୀଘ୍ରଂ କୁରୁଧ୍ଵଂ ସରସୋଽଭିତଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ନିଜ ସେବକମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ତୁରନ୍ତ ସରୋବର ଚାରିପଟେ ଖେଳଘର ତିଆରି କର।'
ତେ ତଥେତ୍ଯେଵ କୌରଵ୍ଯମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନକାରିଣଃ। ଚିକୀର୍ଷନ୍ତସ୍ତଦାକ୍ରୀଡାଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ସେମାନେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କୌରବଙ୍କୁ କହି, ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଖେଳଘର ତିଆରି କରିବାକୁ ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସେନାଗ୍ର୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାପତି ସେନା ସହିତ ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଵନଦ୍ଵାରି ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସମଵାରଯନ୍। ତତ୍ର ଗନ୍ଧର଼୍ଵରାଜୋ ଵୈ ପୂର୍ଵମେଵ ଵିଶାଂପତେ। କୁବେରଭଵନାଦ୍ରାଜନ୍ନାଜଗାମ ଗଣାଵୃତଃ
ଜେତେବେଳେ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ; କାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ କୁବେରଙ୍କ ଗୃହରୁ ପୂର୍ବରୁଏ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ହେ ଜନପତି।
ଗଣୈରପ୍ସରସାଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ତଥାଽଽତ୍ମଜୈଃ। ଵିହାରଶୀଲୈଃ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତେନ ତତ୍ସଂଵୃତଂ ସରଃ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ମଜା ଓ ଖେଳରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏହି ସରୋବରକୁ ଦଖଳ କରିଥିଲେ।
ତେନ ତତ୍ସଂଵୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ରାଜପରିଚାରକାଃ। ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ଯତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନୃପଃ
ସେଇ ସରୋବର ଏପରି ଦଖଳ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ପଛକୁ ଫେରି ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜାଠାରେ ଗଲେ।
ସ ତୁ ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୈନିକାନ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାନ୍। ପ୍ରେଷଯାମାସ କୌରଵ୍ଯ ଉତ୍ସାରଯତ ତାନିତି
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜ ସେନାକୁ ପଠାଇଲେ, 'ସେମାନେକୁ ତାଡ଼ିଦିଅ!' ବୋଲି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ। ସରୋ ଦ୍ଵୈନଵନଂ ଗତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାନିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ସେନାପତି ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱୈତବନ ସରୋବରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଠାରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନାମ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋ ବଲୀ। ଚିକ୍ରୀଡିଷୁରିହାଯାତି ତଦର୍ଥମପସର୍ପତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନାମକ ରାଜା ଏଠାକୁ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଠାରୁ ହଟିଯାଆନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ରପ୍ରହସନ୍ତୋ ଵିଶାଂମପତେ। ପ୍ରତ୍ଯବ୍ରୁଵଂସ୍ତାନ୍ପୁରୁଷାନିଦଂ ହି ପରୁଷଂ ଵଚଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ହସିଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନ ଚେତଯତି ଵୋ ରାଜା ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ ସୁଯୋଧନଃ। ଯୋଽସ୍ମାନାଜ୍ଞାପଯତ୍ଯେଵଂ ଵଶ୍ଯାନିଵ ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର ରାଜା, ମୂଢ଼ ମନ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଆମକୁ ନିଜ ପ୍ରଜା ଭାବି ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହା ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି।
ଯୂଯଂ ମୁମୂର୍ଷଵଶ୍ଚାପି ମନ୍ଦପ୍ରଜ୍ଞା ନ ସଂଶଯଃ। ଯେ ତସ୍ ଵଚନାଦେଵମସ୍ମାନ୍ବ୍ରୂଥ ଵିଚେତସଃ
ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୂଢ଼ ଓ ବିବେକହୀନ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମକୁ ଏପରି କହୁଛ।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ତ୍ଵରିତାଃ ସର୍ଵେ ଯତ୍ର ରାଜା ସ କୌରଵଃ। ନ ଚେଦଦ୍ଯୈଵ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଧର୍ମରାଜନିଵେଶନମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ହୋଇ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କୌରବ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ।