ମୃଗଯାଂ ଚୈଵ ନୋ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛା ସଂଵର୍ଧତେ ଭୃଶମ୍। ସ୍ମାରଣଂ ତୁ ଚିକୀର୍ଷାମୋ ନ ତୁ ପାଣ୍ଡଵଦର୍ସନମ୍
ଆମେ ଶିକାରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଭଲ ଭାବରେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ଆମେ କେବଳ ସେମାନେ ମନେପକାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନୁହେଁ।
ନ ଚାନାର୍ଯସମାଚାରଃ କଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି। ନ ଚ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଯତ୍ର ତେଷାଂ ପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ
ସେଠାରେ କେହି ଅଧର୍ମ କାମ କରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଆମେ ଯିବୁ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶକୁନିନା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସହାମାତ୍ଯମନୁଜଜ୍ଞେ ନ କାମତଃ
ଶକୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା, ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତୁ ଗାନ୍ଧାରିଃ କର୍ଣେନ ସହିତସ୍ତଦା। ନିର୍ଯଯୌ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ
ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ବାହାରିଲେ।
ଦୁଃଶାସନେନ ଚ ତଥା ସୌବଲେନ ଚ ଧୀମତା। ସଂଵୃତୋ ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଶ୍ଚାପି ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ଦୁଃଶାସନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁବଳପୁତ୍ର ସହିତ, ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ଓ ହଜାର-ହଜାର ଜଣେ ମହିଳା ସହିତ ଘିରିଥିଲେ।
ତଂ ନିର୍ଯାନ୍ତଂ ମହାବାହୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ। ପୌରାଶ୍ଚାନୁଯଯୁଃ ସର୍ଵେସହଦାରା ଵନଂ ଚ ତତ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱୈତବନ ସରୋବର ଦେଖିବାକୁ ବାହାରିଲେ, ସମସ୍ତ ପୌରଜନ ତାଙ୍କର ଘରବାଳୀମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅଷ୍ଟୌ ରଥସହସ୍ରାଣି ତ୍ରୀଣି ନାଗାଯୁତାନି ଚ। ପତ୍ତଯୋ ବହୁସାହସ୍ରା ହଯାଶ୍ଚ ନଵତିଃ ଶତାଃ
ସେଠାରେ ଆଠ ହଜାର ରଥ, ତିନି ଦଳ ହାତୀ, ଅଗଣନୀୟ ସେନା ଓ ନବଶଏ ଘୋଡ଼ା ଦଳ ଥିଲେ।
ଶକଟାପଣଵେଶାଶ୍ଚ ଵଣିଜୋ ଵନ୍ଦିନସ୍ତଥା। ନରାଶ୍ଚ ମୃଗଯାଶୀଲାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠି ଗଡ଼ି, ବଜାର ଦୋକାନ, ବ୍ୟବସାୟୀ, ଗାୟକ ଓ ଶତଶଏ ହଜାରେ ଶିକାରକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଯାଣେ ନୃପତେଃ ସୁମହାନଭଵତ୍ସ୍ଵନଃ। ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ମହାଵାଯୋରୁତ୍ଥିତସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ ରାଜା ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଏମିତି ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯେଉଁପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ତୀବ୍ର ପବନର ଗର୍ଜନ।
ଗଵ୍ଯୂତିମାତ୍ରେନ୍ଯଵସଦ୍ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ପ୍ରଯାତୋ ଵାହନୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତତୋ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ସମସ୍ତ ଯାନ ସହିତ ଦ୍ୱୈତବନ ସରୋବରରୁ ଗାଈ ଚାଲିବା ଦୂରରେ ଶିବିର କଲେ।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ତତ୍ରତତ୍ର ଵନେ ଵସନ୍। ଜଗାମ ଘୋଷାନଭିତସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରେ ନିଵେଶନମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ଏଠା ସେଠା ରହିଥିଲେ, ଗୋଉଁଠାରୁ ଗୋଉଁଠାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ।
ରମଣୀଯେ ସମାଜ୍ଞାତେ ସୋଦକେ ସମହୀରୁହେ। ଦେଶେ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତେ ଚକ୍ରୁରାଵସଥାନ୍ନରାଃ
ସେଠାରେ ଜଳ ଓ ଗଛପାଳା ଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରି ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଲୋକମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ଘରବାଡ଼ି ତିଆରି କଲେ।
ତଥୈଵ ତତ୍ସମୀପସ୍ଥାନ୍ପୃଥଗାଵସଥାନ୍ବହୂନ୍। କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଶ୍ଚୈଵ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ଏହିପରି, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେଠା ପାଖରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଘରବାଡ଼ି ବହୁତ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା।
ପଶ୍ଯନ୍ତସ୍ତେ ତଦା ଗାଵଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅଙ୍କର୍ଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ତାଃ ସର୍ଵା ଲକ୍ଷଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଗାଈ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ରାଜା ସେ ସମସ୍ତ ଗାଈଁକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷର ଦଳରେ ଗଣନା କଲେ।
ଅଙ୍କଯାମାସ ଵତ୍ସାଂଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞେ ଚୋପସୃତାଂସ୍ତ୍ଵପି। ବାଲଵତ୍ସାଶ୍ଚ ଯାଂ ଗାଵଃ କାଲଯାମାସ ତା ଅପି
ସେ ଛୁଆଁଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗଣିଲେ। ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ ଛୋଟ ଛୁଆଁ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯିଲେ।
ଅଥ ସ ସ୍ମାରଣଂ କୃତ୍ଵା ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତ୍ରିହାଯନାନ୍। ଵୃତୋ ଗୋପାଲକୈଃ ପ୍ରୀତୋ ଵ୍ଯାହରତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ
ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଗାଈ ଓ ଛୁଆଁମାନେ ଗଣି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଗୋପାଳମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, କୁରୁବଂଶୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି କଥା କହିଲେ।
ସ ଚ ପୌରଜନଃ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଃ ସୈନିକାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ଯଥୋପଜୋଷଂ ଚିକ୍ରୀଡୁର୍ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଯଥାଽମରାଃ
ସମସ୍ତ ସହରବାସୀ ଏବଂ ହଜାର-ହଜାର ସେନା ମନମତାବେଳେ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଖେଳନ୍ତି।
ତତୋଽଧ୍ଵଗମନାଚ୍ଛ୍ରାନ୍ତଂ କୁଶଲା ନୃତ୍ଯଵାଦିତୈଃ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମୁପାତିଷ୍ଠନ୍କନ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ
ତାପରେ, ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ଓ ବାଦକମାନେ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ କନ୍ୟାମାନେ ସେବା କଲେ।
ସ ସ୍ତ୍ରୀଗଣଵୃତୋ ରାଜା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵସୁ। ତେଭ୍ଯୋ ଯଥାର୍ହମନ୍ନାନି ପାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ରାଜା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ତରକ୍ଷୂନ୍ମହିଷାନ୍ମୃଗାନ୍। ଗଵଯର୍କ୍ଷଵରାହାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଚାରିପଟେ ଜଙ୍ଗଲ ମୃଗ, ମହିଷ, ହରିଣ, ଗବୟ, ଭାଲୁ ଓ ବନଶୁଆଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
ସ ତାଞ୍ଛରୈର୍ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଗଜାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂନ୍ଵନେ। ରମଣୀଯେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଗ୍ରାହଯାମାସ ଵୈ ମୃଗାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଅନେକ ହାତୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ମୃଗମାନେକୁ ଧରାଇଲେ।
ଗୋରସାନୁପଯୁଞ୍ଜାନ ଉପଭୋଗାଂଶଚ୍ ଭାରତ। ପଶ୍ଯନ୍ସ ରମଣୀଯାନି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଗୋ-ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଖସାମଗ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରି, ଓ ଭାରତ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନଗୁଡିକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମତ୍ତଭ୍ରମରଜୁଷ୍ଟାନି ବର୍ହିଣାଭିରୁତାନି ଚ। ଅଗଚ୍ଛଦାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଭରିଥିବା, ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ସେଇ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ସେ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମତ୍ତଭ୍ରମରସଂଜୁଷ୍ଟଂ ନୀଲକଣ୍ଠରଵାକୁଲମ୍। ସପ୍ତଚ୍ଛଦସମାକୀର୍ଣଂ ପୁନ୍ନାଗଵକୁଲୈର୍ଯୁତମ୍
ସେ ସରୋବର ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଭରିଥିଲା, ସପ୍ତଚ୍ଛଦ ଗଛ ଏବଂ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛର ଝୁପ୍ପିରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଋଦ୍ଧ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵଜ୍ରଭୃତ୍। ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଚ ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଥିଲେ।
ଈଜେ ରାଜର୍ଷିଯଜ୍ଞେନ ସାଦ୍ଯସ୍କେନ ଵିଶାଂପତେ। ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଚୈଵ ଵନ୍ଯେନ କୁରୁସତ୍ତମ
ସେ ରାଜା ଋଷିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ହେ ଜନପତି, ଦିବ୍ୟ ଓ ବନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିୟମାନୁସାରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ସହିତୋ ଧୀମାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵନଵାସିଭିଃ'। କୃତ୍ଵା ନିଵେଶମଭିତଃ ସରସସ୍ତସ୍ଯ କୌରଵ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହିତୋ ଧୀମାନ୍ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯା ନରାଧିପଃ
ବନରେ ବସୁଥିବା ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜା ସେଇ ସରୋବର ଚାରିପଟେ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ, ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାନାଦିଦେଶ ସହାନୁଜଃ। ଆକ୍ରୀଡାଵସଥାଞ୍ଶୀଘ୍ରଂ କୁରୁଧ୍ଵଂ ସରସୋଽଭିତଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ନିଜ ସେବକମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ତୁରନ୍ତ ସରୋବର ଚାରିପଟେ ଖେଳଘର ତିଆରି କର।'
ତେ ତଥେତ୍ଯେଵ କୌରଵ୍ଯମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନକାରିଣଃ। ଚିକୀର୍ଷନ୍ତସ୍ତଦାକ୍ରୀଡାଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ସେମାନେ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କୌରବଙ୍କୁ କହି, ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଖେଳଘର ତିଆରି କରିବାକୁ ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସେନାଗ୍ର୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ସରଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାପତି ସେନା ସହିତ ଦ୍ୱୈତ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।