ସମସ୍ଥୋ ଵିଷମସ୍ଥାନ୍ହି ଦୁର୍ହୃଦୋ ଯୋଽଭିଵୀକ୍ଷତେ। ଜଗତୀସ୍ଥନିଵାଦ୍ରିସ୍ଥଃ କିମତଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁଜଣ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିପାରିବେ, ସେ ଏହି ଜଗତକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଦେଖିବା ପରି; ଏଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ କ'ଣ ଅଛି?
ନ ପୁତ୍ରଧନଲାଭେନ ନ ରାଜ୍ଯେନାପି ଵିନ୍ଦତି। ପ୍ରୀତିଂ ନୃପତିଶାର୍ଦୂଲ ଯାମମିତ୍ରାଧଦର୍ଶନାତ୍
ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିବାରେ ଯେ ସୁଖ ମିଳେ, ସେ ସୁଖ ପୁତ୍ର, ଧନ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଲାଭରେ ମିଳେନାହିଁ।
କିଂନୁ ତସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ ସ୍ଯାଦାଶ୍ରମେ ଯୋ ଧନଂଜଯମ୍। ଅଭିଵୀକ୍ଷେତ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଵଲ୍କଲାଜିନଵାସସମ୍
ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣେ ଲୋକ ଯଦି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ, ଯେଉଁଠି ସେ ସଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭାଲକ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କ'ଣ ସୁଖ ମିଳିବ ନାହିଁ?
ସୁଵାସସୋ ହି ତେ ଭାର୍ଯା ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୃତାମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଦୁଃଖିତାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ସା ଚ ନିର୍ଵିଦ୍ଯତାଂ ପୁନଃ
ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଶୋଭାମୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଭାଲକ ମୃଗଚର୍ମରେ ଆବୃତ କୃଷ୍ଣାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଏବଂ ସେ ପୁନି ନିରାଶ ହେଉ।
ଵିନିନ୍ଦତାଂ ତଥାଽତ୍ମାନଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ଧନଚ୍ଯୁତମ୍। `ଦାରାଣାଂ ତେ ଶ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ତାମଦ୍ଯ ଜନାଧିପା
ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଏହା ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଓ ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଧନହୀନ ହୋଇ ଦୁଃଖ ପାଉନ୍ତୁ।
ନ ତଥା ହି ସଭାମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହତି। ଵୈମନସ୍ଯଂ ଯଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଵ ଭାର୍ଯାଃ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ
ସଭାମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଏତେ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରି ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେଖିବାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଅଧିକ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କର୍ଣଃ ଶକୁନିନା ସହ। ତୂଷ୍ଣୀଂ ବଭୂଵତୁରୁଭୌ ଵାକ୍ଯାନ୍ତେ ଜନମେଜଯ
ଏପରି କହି କର୍ଣ୍ଣ ଶକୁନି ସହ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଦୁଇଜଣ ଚୁପ ହେଇ ରହିଲେ, ହେ ଜନମେଜୟ।
କର୍ଣସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ। ହୃଷ୍ଟୋ ଭୂତ୍ଵାପୁନର୍ଦୀନୋ ରାଧେଯମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଖୁସି ହେଲେ, ପରେ ପୁନି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରାଧେୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରଵୀଷି ଯଦିଦଂ କର୍ଣ ସର୍ଵଂ ମନସି ମେ ସ୍ଥିତମ୍। ନ ତ୍ଵଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ଲପ୍ସ୍ଯାମି ଗମନେ ଯତ୍ରପାଣ୍ଡଵାଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେ ସବୁ ମୋ ମନରେ ଅଟୁଟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଯିବାକୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ମିଳିବ ନାହିଁ।
ପରିଦେଵତି ତାନ୍ଵୀରାନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ। ମନ୍ଯତେଽଭ୍ଯଧିକାଂଶ୍ଚାପି ତପୋଯୋଗେନ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ସେ ଶୂରମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ଅଥଵାଽପ୍ଯନୁବୁଧ୍ଯେତ ନୃପୋଽସ୍ମାକଂ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ଏତାମପ୍ଯାଯତିଂ ରକ୍ଷନ୍ନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହତି
କିମ୍ବା ରାଜା ଆମ ଇଚ୍ଛାକୁ ବୁଝିପାରିବେ, ଏବଂ ଏହି ସଂଯୋଗକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଆମକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବେନାହିଁ।
ନ ହି ଦ୍ଵୈତଵନେ କିଂଚିଦ୍ଵିଦ୍ଯତେଽନ୍ଯତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍। ଉନ୍ମାଥନମୃତେ ତେଷାଂ ଵନସ୍ଥାନାମପି ଦ୍ଵିଷାମ୍
ଦ୍ୱୈତବନରେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।
ଜାନାସିହି ଯଥା କ୍ଷତ୍ତା ଦ୍ଯୂତକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଯଚ୍ଚ ମାଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ସୌବଲଂ ଵଚନଂ ତଦା
ତୁମେ ଜାଣିଛ, ଯେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ, ରଥଚାଳକ ମୋତେ, ତୁମକୁ ଏବଂ ସୌବଳକୁ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ସେ କଥା ମୁଁ ମନେ ପକାଇଛି।
ତାନିସର୍ଵାଣି ଵାକ୍ଯାନି ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ପରିଦେଵିତମ୍। ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯ ଗଚ୍ଛେ ଗମନାଯେତରାଯ ଵା
ସେସବୁ କଥା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କଣ ଦୁଃଖ ଜଣାଇଥିଲେ, ସେଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ଯିବା କି ନଯିବା ନିଷ୍ପତି କର।
ମମାପି ହିମହାନ୍ହର୍ଷୋ ଯଦହଂ ଭୀମଫଲ୍ଗୁନୌ। କ୍ଲିଷ୍ଟାଵରଣ୍ଯେ ପଶ୍ଯେଯଂ କୃଷ୍ଣଯା ସହିତାଵିତି
ମୁଁ ହିମପର୍ବତରେ ଯେତେ ଖୁସି ହେବି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଖୁସି ମୁଁ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କ୍ରୁଷ୍ଣା ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖିଲେ ହେବି।
ନ ତଥା ହ୍ଯାପ୍ନୁଯାଂ ପ୍ରୀତିମଵାପ୍ଯ ଵସୁଧାମିମାମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଥା ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ଵଲ୍କଲାଜିନଵାସସଃ
ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଇଲେ ମୁଁ ଯେତେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଭାଲକ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିଲେ ଅନୁଭବ କରିବି।
କିଂନୁ ସ୍ଯାଦଧିକଂ ତସ୍ମାଦ୍ଯଦହଂ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀଂ କର୍ଣ ପଶ୍ଯେଯଂ କାଷାଯଵସନାଂ ଵନେ
କର୍ଣ୍ଣ, ମୁଁ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଝିଅ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଅରଣ୍ୟରେ କାଷାୟବସନ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିଲେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ହେବି କି?
ଯଦି ମାଂ ଦର୍ମରାଜଶ୍ଚ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଯୁକ୍ତଂ ରପରମଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପଶ୍ଯେତାଂ ଜୀଵିତଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଧର୍ମରାଜ ଓ ଭୀମସେନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଜୀବନ ମୂଲ୍ୟବାନ ହେବ।
ଉପାଯଂ ନ ତୁ ପଶ୍ଯାମି ଯେନ ଗଚ୍ଛେମ ତଦ୍ଵନମ୍। ଯଥାଚାଭ୍ଯନୁଜାନୀଯାଦ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ମାଂ ମହୀପତିଃ
ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ସମୟରେ ରାଜା ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇପାରିବେ।
ସ ସୌବଲେନ ସହିତସ୍ତଥା ଦୁଃଶାସନେନ ଚ। ଉପାଯଂ ପଶ୍ଯ ରନିପୁଣଂ ଯେନ ଗଚ୍ଛେମ ତଦ୍ଵନମ୍
ସୌବଳ ଓ ଦୁଃଶାସନ ସହିତ ଏକଠି, ଏମିତି ଉପାୟ ଖୋଜ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ।
ଅହମପ୍ଯନୁଗଚ୍ଛାମି ଗମନାଯେତରାଯ ଚ। କଲ୍ଯମେଵ ଗମିଷ୍ଯାମି ସମୀପଂ ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ହ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯିବି, ଯିବା କି ନଯିବା ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ; ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବି।
ମଯି ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେ ତୁ ଭୀଷ୍ମେ ଚ କୁରୁସତ୍ତମେ। ଉପାଯୋ ଯୋ ଭଵେଦ୍ଦୃଷ୍ଟସ୍ତଂ ବ୍ରୂଯାଃ ସହସୌବଲଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଏବଂ କୁରୁମାନ୍ୟ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ବସିଥିବାବେଳେ, ଯଦି କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖାଯାଏ, ସୌବଳ ସହିତ ସେଥିରେ କଥା କହ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ନିଶମ୍ଯ ରଗମନଂ ପ୍ରତି। ଵ୍ଯଵସାଯଂ କରିଷ୍ଯେଽହମନୁନୀଯ ପିତାମହମ୍
ଭୀଷ୍ମ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା ପରେ, ପିତାମହଙ୍କୁ ମନାଇ ମୁଁ ନିଷ୍ପତି କରିବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତେ ସର୍ଵେଗ୍ମୁରାଵସଥାନ୍ପ୍ରତି। ଵ୍ଯୁଷିତାଯାଂ ରଜନ୍ଯାଂ ତୁ କର୍ଣୋ ରାଜାନମଭ୍ଯଯାତ୍
‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ଭାବେ କହି ସେମାନେ ସବୁ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ; ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ କର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ କର୍ଣଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଉପାଯଃ ପରିଦୃଷ୍ଟୋଽଯଂ ତଂ ନିବୋଧଜନେଶ୍ଵର
ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣ ହସି କହିଲେ, ‘ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଏକ ଉପାୟ ମିଳିଛି; ଏହାକୁ ଶୁଣ, ନରପତି।’
ଘୋଷା ଦ୍ଵୈତଵନେ ସର୍ଵେତ୍ଵତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷା ନରାଧିପ। ଘୋଷଯାତ୍ରାପଦେଶେନ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଦ୍ୱୈତ ଅରଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ରାଜା; ଗୋସଂଗ୍ରହ ଯାତ୍ରା ନାମରେ ଆମେ ଯିବା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଉଚିତଂ ହି ସଦା ଗନ୍ତୁଂ ଘୋଷଯାତ୍ରାଂ ଵିଶାଂପତେ। ଏଵଂ ଚେତ୍ତ୍ଵାଂ ପିତା ରାଜନ୍ସମନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହତି
ଗୋସଂଗ୍ରହ ଯାତ୍ରାକୁ ଯିବା ସଦା ଉଚିତ, ଜନମାନ୍ୟ; ଏମିତି କରିଲେ, ରାଜା, ତୁମର ପିତା ନିଶ୍ଚିତ ଅନୁମତି ଦେଇବେ।
ତଥା କଥଯମାନୌ ତୁ ଘୋଷଯାତ୍ରାଵିନିଶ୍ଚଯମ୍। ଗାନ୍ଧାରରାଜଃ ଶକୁନିରିତ୍ଯୁଵାଚ ହସନ୍ନିଵ
ସେମାନେ ଗୋସଂଗ୍ରହ ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବାବେଳେ, ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ଶକୁନି ହସିବା ପରି କହିଲେ।
ଉପାଯୋଽଯଂମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଗମନାଯ ନିରାମଯଃ। ଅନୁଜ୍ଞାସ୍ଯତିନୋ ରାଜା ଚୋଦଯିଷ୍ଯତି ଚାପ୍ଯୁତ
‘ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ଉପାୟ ଦେଖିଛି; ରାଜା ଅନୁମତି ଦେବେ ଓ ଉତ୍ସାହିତ କରିବେ।’
ଘୋଷା ଦ୍ଵୈତଵ୍ରନେ ସର୍ଵେତ୍ଵତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷା ନରାଧିପ। ଘୋଷଯାତ୍ରାପଦେଶେନ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ସରଃ ପ୍ରତି
ଦ୍ୱୈତ ଅରଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ରାଜା; ଗୋସଂଗ୍ରହ ଯାତ୍ରା ନାମରେ ଆମେ ଝିଅ ଦିଗରେ ଯିବା।