ଧନୁର୍ଗ୍ରାହଶ୍ଚାର୍ଜୁନଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଧନୁଶ୍ଚ ତଦ୍ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଭୀମଵେଗମ୍। ଅସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଚ ତାନି ତସ୍ଯ ତ୍ରଯସ୍ଯ ତେଜଃ ପ୍ରସହେତ କୋଽତ୍ର
ଧନୁର୍ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ, ଦୁଇହାତରେ ଧନୁ ଧରିଥିବା, ଭୀମଙ୍କ ବେଗ ସମାନ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରିଛନ୍ତି; ସେହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର। ଏଠାରେ ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ସହିପାରିବ?
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ରହିତେ ସୌବଲୋଽଥ। ଅବୋଧଯତ୍କର୍ଣମୁପେତ୍ଯ ସର୍ଵଂ ସ ଚାପ୍ଯହୃଷ୍ଟୋଽଭଵଦଲ୍ପଚେତାଃ
ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସୌବଳ ଗୁପ୍ତରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଯାଇ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଜଣାଇଲେ; କିନ୍ତୁ କର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖିତ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେନାହିଁ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଶକୁନିସ୍ତଦା। ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ କାଲେ କର୍ଣେନ ସହିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକୁନି ସମୟରେ କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ପ୍ରଵ୍ରାଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵୀରାନ୍ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଭାରତ। ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵେମାଂ ପୃଥିଵୀମେକୋ ଦିଵି ଶମ୍ବରହାଯଥା
ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ବନବାସ କରି, ଓ ଭାରତ, ଦିବରେ ଶମ୍ବରାହା ଯେପରି ଏକା ଭୂମି ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଏକା ଉପଭୋଗ କର।
ତଵାଦ୍ଯପୃଥିଵୀ ରାଜନ୍ନଖିଲା ସାଗରାମ୍ବରା। ସପର୍ଵତଵନାକାରା ସହସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମା
ଆଜି, ରାଜା, ସମୁଦ୍ରରେ ଘିରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ସ୍ଥିର-ଚଳିତ ସବୁ, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ତୁମର।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଶ୍ଚ ପତୀଚ୍ଯୋଦୀଚ୍ଯଵାସିନଃ। କୃତାଃ କରପ୍ରଦାଃ ସର୍ଵେ ରାଜାନସ୍ତେ ନାରାଧିପ
ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତୁମ ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ଅନୁଗତ ହୋଇଛନ୍ତି, ମାନବର ମହାପ୍ରଭୁ।
ଯା ହି ସା ଦୀପ୍ଯମାନେଵ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଭଜତେ ପୁରା। ସାଽଦ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ନଵାପ୍ତା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ଯେ ଶ୍ରୀ ଏକ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା, ରାଜା, ସେ ଆଜି ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଗତେ ଯାଂ ତାଂ ଦୀପ୍ଯମାନାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଅପଶ୍ଯାମ ଶ୍ରିଯଂ ରାଜନ୍ସୁଚିରଂ ଶୋକକର୍ଶିତାଃ
ଯେତେବେଳେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଥିଲେ, ଆମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦିଅଁ ଶୋକରେ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରୀକୁ ଦେଖିଥିଲୁ।
ସା ତୁ ବୁଦ୍ଧିବଲେନେଯଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଥାଵିଧାତ୍। ତ୍ଵଯାକ୍ଷିପ୍ତା ମହାବାହୋ ଦୀପ୍ଯମାନେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ
କିନ୍ତୁ ଏବେ, ରାଜା, ତୁମ ବୁଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ତାହାକୁ ଦଳି, ସେହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରୀ ତୁମ ପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ତଥୈଵ ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ରରାଜାନଃ ପରଵୀରହନ୍। ଶାସନେଽଧିଷ୍ଠିତାଃ ସର୍ଵେକିଂ କୁର୍ମ ଇତି ଵାଦିନଃ
ଏହିପରି, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନୁସୂତ ହୋଇ, 'କଣ କରିବା?' ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।
ତେ ଵଯଂ ପୃଥିଵୀ ରାଜନ୍ନିଖିଲା ସାଗରାମ୍ବରା। ସପର୍ଵତଵନା ଦେଵୀ ସଗ୍ରାମନଗରାକରା
ଏହିପରି, ରାଜା, ଆମେ ସମୁଦ୍ରରେ ଘିରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ଗ୍ରାମ, ନଗର, ଏବଂ ସେହି ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଅଧିକାର କରିଛୁ।
ନାନାଵନୋଦ୍ଦେଶଵତୀ ପତ୍ତନୈରୁପଶୋଭିତା। `ନାନାଜନପଦାକୀର୍ଣା ସ୍ଫୀତରାଷ୍ଟ୍ରା ମହାହଲା
ବିଭିନ୍ନ ଦୁର୍ଗରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭରିଆ, ବିଭିନ୍ନ ଜନପଦରେ ଲୋକମାନେ ଭରିଆ, ଏହି ପୃଥିବୀ ମହା ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଅନେକ ଫସଲରେ ଧନୀ।
ନନ୍ଦ୍ଯମାନୋ ଦ୍ଵିଜୈ ରାଜନ୍ଭାସି ନକ୍ଷତ୍ରରାଡିଵ। ପୌରୁଷାଦ୍ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ଭ୍ରାଜସେ ରଶ୍ମିଵାନିଵ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଦର କରୁଥିବା, ରାଜା, ତୁମେ ନକ୍ଷତ୍ରର ରାଜା ପରି ଚମକୁଛ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ରୁଦ୍ରୈରିଵ ଯମୋ ରାଜା ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵାସଵଃ। କୁରୁଭିସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃତୋ ରାଜନ୍ଭାସି ନକ୍ଷତ୍ରରାଡିଵ
ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ପରି, ମରୁଦ୍ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଏହିପରି କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ତୁମେ ତୁମ ଜନମାନେ ଘିରା ନକ୍ଷତ୍ରର ରାଜା ପରି ଚମକୁଛ।
ଯୈଃ ସ୍ମ ତେ ନାଦ୍ରିଯେତାଜ୍ଞା ନ ଚ ଯେ ଶାସନେ ସ୍ଥିତାଃ। ପଶ୍ଯାମସ୍ତାଞ୍ଶ୍ରିଯା ହୀନାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵନଵାସିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତୁମର ଶାସନରେ ରହିନଥିଲେ, ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବେ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ଦେଖ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ମହାରାଜସରୋ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ପ୍ରତି। ଵସନ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସାର୍ଧଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵନଵାସିଭିଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଛି ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱୈତବନରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି।
ସପ୍ରଯାହି ମହାରାଜ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁତଃ। ତାପଯନ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵଂ ରଶ୍ମିଵାନିଵ ତେଜସା
ହେ ରାଜା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତୁମ ତେଜରେ ଦୁଃଖ ଦିଅ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଜଗତକୁ ତାପି ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ତିତୋରାଜ୍ଯେଽଚ୍ଯୁତାନ୍ରାଜ୍ଯାଚ୍ଛିଯାହୀନାଞ୍ଛ୍ରିଯାଵୃତଃ ଅସମୃଦ୍ଧାନ୍ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଃ ପଶ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ନୃପ
ତୁମେ ରାଜ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହିଛ, ଶ୍ରୀରେ ଆବୃତ ହୋଇଛ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ଅସମୃଦ୍ଧ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଅସମୃଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେକୁ ଦେଖ, ହେ ନୃପ।
ମହାଭିଜନସଂପନ୍ନଂ ଭଦ୍ରେ ମହତି ସଂସ୍ଥିତମ୍। ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତ୍ଵାଽଭିଵୀକ୍ଷନ୍ତୁ ଯଯାତିମିଵ ନାହୁଷାଂ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପଦରେ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବେ ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଯେପରି ନାହୁଷ ବଂଶର ଲୋକମାନେ ଯୟାତିଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଯାଂ ଶ୍ରିଯଂ ସୁହୃଦଶ୍ଚୈଵ ଦୁର୍ହୃଦଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ। ପଶ୍ଯନ୍ତି ପୌରୁଷୈର୍ଦୀପ୍ତାଂ ସା ସମର୍ଥା ଭଵତ୍ଯୁତ
ହେ ଜନପତି, ଯେ ଶ୍ରୀକୁ ତୁମ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯାହା ପୌରୁଷରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେହି ଶ୍ରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାଏ।
ସମସ୍ଥୋ ଵିଷମସ୍ଥାନ୍ହି ଦୁର୍ହୃଦୋ ଯୋଽଭିଵୀକ୍ଷତେ। ଜଗତୀସ୍ଥନିଵାଦ୍ରିସ୍ଥଃ କିମତଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁଜଣ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିପାରିବେ, ସେ ଏହି ଜଗତକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଦେଖିବା ପରି; ଏଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ କ'ଣ ଅଛି?
ନ ପୁତ୍ରଧନଲାଭେନ ନ ରାଜ୍ଯେନାପି ଵିନ୍ଦତି। ପ୍ରୀତିଂ ନୃପତିଶାର୍ଦୂଲ ଯାମମିତ୍ରାଧଦର୍ଶନାତ୍
ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିବାରେ ଯେ ସୁଖ ମିଳେ, ସେ ସୁଖ ପୁତ୍ର, ଧନ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଲାଭରେ ମିଳେନାହିଁ।
କିଂନୁ ତସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ ସ୍ଯାଦାଶ୍ରମେ ଯୋ ଧନଂଜଯମ୍। ଅଭିଵୀକ୍ଷେତ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଵଲ୍କଲାଜିନଵାସସମ୍
ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣେ ଲୋକ ଯଦି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ, ଯେଉଁଠି ସେ ସଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭାଲକ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କ'ଣ ସୁଖ ମିଳିବ ନାହିଁ?
ସୁଵାସସୋ ହି ତେ ଭାର୍ଯା ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୃତାମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଦୁଃଖିତାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ସା ଚ ନିର୍ଵିଦ୍ଯତାଂ ପୁନଃ
ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଶୋଭାମୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଭାଲକ ମୃଗଚର୍ମରେ ଆବୃତ କୃଷ୍ଣାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଏବଂ ସେ ପୁନି ନିରାଶ ହେଉ।
ଵିନିନ୍ଦତାଂ ତଥାଽତ୍ମାନଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ଧନଚ୍ଯୁତମ୍। `ଦାରାଣାଂ ତେ ଶ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ତାମଦ୍ଯ ଜନାଧିପା
ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଏହା ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଓ ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଧନହୀନ ହୋଇ ଦୁଃଖ ପାଉନ୍ତୁ।
ନ ତଥା ହି ସଭାମଧ୍ଯେ ତସ୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହତି। ଵୈମନସ୍ଯଂ ଯଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଵ ଭାର୍ଯାଃ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ
ସଭାମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଏତେ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରି ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେଖିବାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଅଧିକ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କର୍ଣଃ ଶକୁନିନା ସହ। ତୂଷ୍ଣୀଂ ବଭୂଵତୁରୁଭୌ ଵାକ୍ଯାନ୍ତେ ଜନମେଜଯ
ଏପରି କହି କର୍ଣ୍ଣ ଶକୁନି ସହ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଦୁଇଜଣ ଚୁପ ହେଇ ରହିଲେ, ହେ ଜନମେଜୟ।
କର୍ଣସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ। ହୃଷ୍ଟୋ ଭୂତ୍ଵାପୁନର୍ଦୀନୋ ରାଧେଯମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଖୁସି ହେଲେ, ପରେ ପୁନି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରାଧେୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରଵୀଷି ଯଦିଦଂ କର୍ଣ ସର୍ଵଂ ମନସି ମେ ସ୍ଥିତମ୍। ନ ତ୍ଵଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ଲପ୍ସ୍ଯାମି ଗମନେ ଯତ୍ରପାଣ୍ଡଵାଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେ ସବୁ ମୋ ମନରେ ଅଟୁଟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଯିବାକୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ମିଳିବ ନାହିଁ।
ପରିଦେଵତି ତାନ୍ଵୀରାନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ। ମନ୍ଯତେଽଭ୍ଯଧିକାଂଶ୍ଚାପି ତପୋଯୋଗେନ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ସେ ଶୂରମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।