ଏଵମନ୍ଯୋନ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ସୁଦାରୁଣମ୍। ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମମ୍
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମିଶ୍ରିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମାଟି ଗଢ଼ିଯାଇଥିଲା।
ଅନଯୋ ଦେଵଲୋକସ୍ଯ ସହସୈଵାଭ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ତଥହି ଦାନଵା ଘୋରା ଵିନିଘ୍ନନ୍ତି ଦିଵୌକସଃ
ଏହିପରି ଅଚାନକ ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ବିପଦ ଆସିଗଲା, କାରଣ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୂର୍ଯପ୍ରଣାଦାଶ୍ଚ ଭେରୀଣାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନାଃ। ବଭୂଵୁର୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସିଂହନାଦାଶ୍ଚ ଦାରୁଣାଃ
ତାପରେ ଦାନବନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁରୀ ଓ ଢୋଳର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଉଠିଲା, ସେମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ସିଂହ ଦହାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଗଲା।
ଅଥ ଦୈତ୍ଯବଲାଦ୍ଘୋରାନ୍ନିଷ୍ପପାତ ମହାବଲଃ। ଦାନଵୋ ମହିଷୋ ନାମ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଗିରିମ୍
ତାପରେ ଦେୟତ୍ୟ ସେନା ମଧ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ମହିଷ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଧରି ବାହାରିଆସିଲା।
ତେ ତଂ ଧନୈରିଵାଦିତ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସଂପରିଵାରିତମ୍। ତମୁଦ୍ଯତଗିରିଂ ରାଜନ୍ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ଦିଵୌକସଃ
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ସେ ମହିଷ ଏପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଧନରେ ଘିରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଚାରିପଟେ ପଳାଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ମହିଷୋ ଦେଵାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ତଂ ଗିରିମ୍। `ମହାକାଯଂ ମହାରାଜ ସତୋଯମିଵ ତୋଯଦମ୍
ତାପରେ ମହିଷ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ଟି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯେପରି ବଡ଼ ମେଘ ଜଳ ଝରାଏ।
ପତତା ତେନ ଗିରିଣା ଦେଵସୈନ୍ଯସ୍ ପାର୍ଥିଵ। ଭୀମରୂପେଣ ନିହତମଯୁତଂ ପ୍ରାପତଦ୍ଭୁଵି
ହେ ରାଜା, ସେଇ ପାହାଡ଼ ଖସିପଡ଼ିବା ସମୟରେ ଦେବସେନା ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ନେଇ ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ଦେବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିକୁ ଖସିପଡ଼ିଲେ।
ଅଥ ତୈର୍ଦାନଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହିଷସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ସୁରାନ୍। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ ତୂର୍ଣଂ ସିଂହଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗାନିଵ
ତାପରେ ସେଇ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ମହିଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ଛୋଟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଭଗାଇଦିଏ।
ତମାପତନ୍ତଂ ମହିଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନ୍ଦ୍ରା ଦିଵୌକସଃ। ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତରଣେ ବୀତା ଵିକୀର୍ଣାଯୁଧକେତନାଃ
ମହିଷ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପତାକା ଛିଟିଯାଇ ପଳାଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତଃସ ମହିଷଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୂର୍ଣଂ ରୁଦ୍ରରଥଂ ଯଯୌ। ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ଚ ଜଗ୍ରାହ ରୁଦ୍ରସ୍ ରଥକୂଵରମ୍
ତାପରେ ରାଗରେ ଭରିଥିବା ମହିଷ ତୁରନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରଥର ଦଣ୍ଡ ଧରିଦେଲେ।
ଯଦା ରୁଦ୍ରରଥଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହିଷଃ ସହସା ଗତଃ। ରେସତୂ ରୋଦସୀ ଗାଢଂ ମୁମୁହୁଶ୍ ମହର୍ଷଯଃ
ଯେତେବେଳେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ମହିଷ ହଠାତ୍ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଠିଲା, ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ଅନଦଂଶ୍ଚମହାକାଯା ଦୈତ୍ଯା ଜଲଧରୋପମାଃ। ଆସୀଚ୍ଚନିଶ୍ଚିତଂ ତେଷାଂ ଜିତମସ୍ମାଭିରିତ୍ଯୁତ
ବଡ଼ ଶରୀର ଥିବା ଦେୟତ୍ୟମାନେ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ପାରିବେ କି ନାହିଁ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ ହେଉଥିଲା।
ତଥାଭୂତେ ତୁ ଭଗଵାନାହୂଯ ଗୁହମାତ୍ମଜମ୍। `ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ ପଶ୍ଯ ପୁତର୍ ତ୍ଵଂ ଦାନଵସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଜହି ଶୀଘ୍ରଂ ଦୁରାଚାରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ତେ ବଲମ୍
ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭଗବାନ ଗୁହଙ୍କ ପୁଅକୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ପୁଅ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବର ଦୁର୍ବୃତ୍ତି ଦେଖ। ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଏହି ଦୁର୍ଚରିତ୍ରକୁ ମାର, ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାଵ ଭଗଵାନ୍ସ୍କନ୍ଦଂ ପରିପୂଜ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଅଯୋଜଯନ୍ନିଗ୍ରହାର୍ଥଂ ମହିଷସ୍ ଗତାଯୁଷଃ'। ସସ୍ମାର ଚ ତଦା ସ୍କନ୍ଦଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯିଥିବା ମହିଷଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଭଗବାନ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ମହିଷୋଽପି ରଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୌଦ୍ରଂ ରୁଦ୍ରସ୍ ଚାନଦତ୍। ଦେଵାନ୍ସଂତ୍ରାସଯଂଶ୍ଚାପି ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ଚାପିପ୍ରହର୍ଷଯତ୍
ମହିଷଟିଏ ରୌଦ୍ର ରଥ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା; ଏହା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା।
ତତସ୍ତସ୍ମିନଭଯେ ଘୋରେ ଦେଵାନାଂ ସମୁପସ୍ଥିତେ। ଆଜଗାମ ମହାସେନଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସୂର୍ଯ ଇଵ ଜ୍ଵଲନ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଆପଦାସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମହାସେନ କ୍ରୋଧରେ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଲୋହିତାମ୍ବରସଂଵୀତୋ ଲୋହିତସ୍ରଗ୍ଵିଭୂଷଣଃ। ଲୋହିତାଶ୍ଵୋ ମହାବାହୁର୍ହିରଣ୍ଯକଵଚଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଲାଲ ଜମା ପିନ୍ଧି, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ଲାଲ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧି, ସେ ପ୍ରଭୁ ଦେଖାଦେଲେ।
ରଥମାଦିତ୍ଯସଂକାଶମାସ୍ଥିତଃ କନକପ୍ରଭମ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯସେନା ସା ଵ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସହସା ରଣେ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ସୁନା ଝଲମଲ କରୁଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦାନବ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁତ ଭାଗିଗଲା।
ସ ଚାପି ତାଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତାଂ ମହିଷସ୍ ଵିଦାରିଣୀମ୍। ମୁମୋଚ ଶକ୍ତିଂ ରାଜେନଦ୍ର ମହାସେନୋ ମହାବଲଃ
ମହାବଳୀ ମହାସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ତପ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ମହିଷ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସା ମୁକ୍ତାଽଭ୍ଯହରତ୍ତସ୍ଯ ମହିଷସ୍ଯ ଶିରୋ ମହତ୍। ପପାତ ଭିନ୍ନେ ଶିରସି ମହିଷସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତଃ
ସେଇ ଶକ୍ତି ମହିଷର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲା; ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ମହିଷ ପଡ଼ିଗଲା, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଗଲା।
ପତତା ଶିରସା ତେନ ଦ୍ଵାରଂ ଷୋଡଶଯୋଜନମ୍। ପର୍ଵତାଭେନ ପିହିତଂ ତଦାଽଗମ୍ଯଂ ତତୋଽଭଵତ୍। ଉତ୍ତରାଃ କୁରଵସ୍ତେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯ ଯଥାସୁମ୍
ମହିଷର ମୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିବା ସହିତ, ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇଥିବା ଷୋଳ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ଦ୍ୱାର ଅପରିଚଳିତ ହେଲା; ସେଠାରୁ ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ଆଜିଯାଏଁ ସେଇପରି ଯାଉଛନ୍ତି।
କ୍ଷିପ୍ତାକ୍ଷିପ୍ତା ତୁ ସା ଶକ୍ତିର୍ହତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ସ୍କନ୍ଦହସ୍ତମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦେଵଦାନଵୈଃ
ସେଇ ଶକ୍ତି, ପୁନିପୁନି ଛାଡ଼ାଯାଇ, ହଜାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରି, ପରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ହାତକୁ ଫେରିଆସିଲା; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହା ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାଯଃ ଶରୈର୍ଵିନିହତା ମହାସେନେନ ଧୀମତା। ଶେଷା ଦୈତ୍ଯଗଣା ଘୋରା ଭୀତାସ୍ତ୍ରସ୍ତା ଦୁରାସଦୈଃ। ସ୍କନ୍ଦପାରିଷଦୈର୍ହତ୍ଵା ଭକ୍ଷିତାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ମହାସେନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ ତୀରରେ ଅଧିକାଂଶ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଦାନବ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ମାରି ଓ ଖାଇଦେଲେ, ହଜାରେ ହଜାର ଦାନବ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଦନଵାନ୍ଭକ୍ଷଯନ୍ତସ୍ତେ ପ୍ରପିବନ୍ତଶ୍ଚ ଶୋଣିତମ୍। କ୍ଷଣାନ୍ନିର୍ଦାନଵଂ ସର୍ଵମକାର୍ଷୁର୍ଭୃଶହର୍ଷିତାଃ
ସେମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଖାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଲେ; କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ର ଦାନବଶୂନ୍ୟ ହେଇଗଲା, ସେମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ତମାଂସୀଵଯଥା ସୂର୍ଯୋ ଵୃକ୍ଷାନଗ୍ନିର୍ଘନାନ୍ଖଗଃ। ତଥାସ୍କନ୍ଦୋଽଜଯଚ୍ଛତ୍ରୂନ୍ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ କୀର୍ତିମାନ୍
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାରକୁ ହଟାଏ, ଅଗ୍ନି ଗଛକୁ ଜଳାଏ, ପକ୍ଷୀ ମେଘକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଏ, ସେପରି ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତ୍ରିଦଶୈରଭିଵାଦ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ଶୁଶୁଭେ କୃତିକାପୁତ୍ରଃ ପ୍ରକୀରଣାଂଶୁରିଵାଂଶୁମାନ୍
ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; କୃତିକାର ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତେଜମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନଷ୍ଟଶତ୍ରୁର୍ଯଦା ସ୍କନ୍ଦଃ ପ୍ରଯାତସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ତଦାଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାସେନଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପୁରଂଦରଃ
ସ୍କନ୍ଦ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାବେଳେ, ପୁରନ୍ଦର ମହାସେନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଵରଃ ସ୍କନ୍ଦ ତ୍ଵଯାଽଯଂ ମହିଷୋ ହତଃ। `ହଜଯ୍ଯୋ ଯୁଧି ଦେଵାନାଂ ଦାନଵଃ ସ ମହାବଲଃ
ସ୍କନ୍ଦ, ଏହି ମହିଷଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲା; ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ୍ୟ ଥିଲା, ତୁମେ ତାକୁ ବଧ କରିଛ।
ଦେଵାସ୍ତୃଣସମା ଯସ୍ଯ ଵବୂଵୁର୍ଜଯତାଂଵର। ସୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା ମହାବାହୋ ଶମିତୋ ଦେଵକଣ୍ଟକଃ
ଯାହା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ଆଗରେ ଘାସ ଟୁକୁର ପରି ଲାଗୁଥିଲେ, ସେଇ ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଡ଼ ଅପଦାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଶତଂ ମହିଷତୁଲ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ତ୍ଵଯ ରଣେ। ନିହତଂଦେଵଶତ୍ରୂଣାଂ ଯୈର୍ଵଯଂ ପୂର୍ଵତାପିତାଃ
ମହିଷ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକଶଏ ଦାନବ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଛ।