ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯାଗଣାଃ ସର୍ଵେଯେ କେଚିତ୍କଵିଭିଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତସ୍ଯ କୁର୍ଵନ୍ତି ଵଚନଂ ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵାଶ୍ଚମୂମୁଖେ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କବିମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ମାନନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ସେନାର ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ପତାକାଂ ଵୈ ଯାତ୍ଯଗ୍ରେ ରାକ୍ଷସୋ ଗ୍ରହଃ। ଵ୍ଯାପୃତସ୍ତୁ ଶ୍ମଶାନେ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରସ୍ ଵୈ ସଖା। ପିଙ୍ଗଲୋ ନାମ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରୋ ଲୋକସ୍ଯାନନ୍ଦଦାଯକଃ
ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ମଶାନସ୍ଥଳର ନିତ୍ୟ ସଙ୍ଗୀ, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିଙ୍ଗଳ ନାମକ ମହାପ୍ରଭୁ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ସେ ପତାକା ଧରି ଆଗରେ ଯାଉଛି।
ଏବିଶ୍ଚ ସହିତୋ ଦେଵସ୍ତତ୍ରଯାତି ଯଥାସୁଖମ୍। ଅଗ୍ରତଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ଚୈଵଂ ନ ହି ତସ୍ଯ ଗତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ଏମାନେ ସହିତ ଦେବତା ଇଚ୍ଛାମତେ ଆଗରେ କିମ୍ବା ପଛରେ ଯାଉଛନ୍ତି; କାରଣ ତାଙ୍କ ଗତି କେବେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
ରୁଦ୍ରଂ ସତ୍କର୍ମଭିର୍ମର୍ତ୍ଯାଃ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ଦୈଵତମ୍। ଶିଵମିତ୍ଯେଵ ଯଂ ପ୍ରାହୁରୀଶଂ ରୁଦ୍ରଂ ପିନାକିନମ୍
ଏଠି ମଣିଷମାନେ ନିଜ ନିଜ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଶିବ, ଈଶ, ରୁଦ୍ର, ପିନାକଧାରୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଏଵଂ ସର୍ଵେ ସୁରଗଣାସ୍ତଦା ଵୈ ପ୍ରୀତମାନସାଃ'। ଭାଵୈସ୍ତୁ ଵିଵିଧାକାରୈଃ ପୂଜଯନ୍ତି ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
କଦେଵସେନାପତିସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵସେନାଭିରାଵୃତଃ। ଅନୁଦଚ୍ଛତି ଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ କୃତ୍ତିକାସୁତଃ
ତୁମେ ଦେବସେନାପତି, ଦେବମାନଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ କୃତ୍ତିକାପୁତ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାସେନଂ ମହାଦେଵୋ ବୃହଦ୍ଵଚଃ। ସପ୍ତମଂ ମାରୁତସ୍କନ୍ଧଂ ରକ୍ଷ ନିତ୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ତାପରେ ମହାଦେବ ମହାସେନଙ୍କୁ ବଡ଼ କଥା କହିଲେ— 'ସପ୍ତମ ମାରୁତ ସେନାକୁ ସଦା ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରହି ରକ୍ଷା କର।'
ସପ୍ତମଂ ମାରୁତସ୍କନ୍ଧଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଭୋ। ଯଦନ୍ଯଦପି ମେ କାର୍ଯଂ ଦେଵ ତଦ୍ଵଦ ମାଚିରମ୍
'ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସପ୍ତମ ମାରୁତ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଦେବ, ଆଉ ଯେଉଁ କାମ ଅଛି, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।'
କାର୍ଯେଷ୍ଵହଂ ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ର ସଂଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ସଦୈଵ ହି। ଦର୍ଶନାନ୍ମମ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଶ୍ରେଯଃ ପରମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିବ, ସବୁବେଳେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ମୋତେ ଦେଖିବା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁରଗ ରଖିଲେ, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିସସର୍ଜୈନଂ ପରିଷ୍ଯଜ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଃ। `ସ୍କନ୍ଦଂ ସହୋମଯା ପ୍ରୀତୋ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା
ଏଭଳି କହି, ମହାଦେବ ଖୁସି ହୋଇ, ଉମାଙ୍କ ସହିତ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଵିସର୍ଜିତେ ତତଃ ସ୍କନ୍ଦେ ବଭୂଵୌତ୍ପାତିକଂ ମହତ୍। ସହସୈଵ ମହାରାଜଦେଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରମୋହଯତ୍
ତାପରେ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ସହିତ, ବଡ଼ ଅପଶକୁନ ଘଟିଲା, ହେ ରାଜା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲା।
ଜଜ୍ଵାଲ ସ୍ଵଂ ସନକ୍ଷତ୍ରଂ ପ୍ରମୂଢଂ ଭୁଵନଂ ଭୃଶମ୍। ଚଚାଲ ଵ୍ଯନଦଚ୍ଚୋର୍ଵୀ ତମୋଭୂତଂ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ
ତାଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ର ତୀବ୍ର ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ସମଗ୍ର ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହେଲା; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା ଓ ଗର୍ଜନ କଲା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ତତସ୍ତଦ୍ଦାରୁଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷୁଭିତଃ ଶଂକରସ୍ତଦା। ଉମା ଚୈଵମହାଭାଗ ଦେଵାଶ୍ଚ ସମହର୍ଷଯଃ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶଙ୍କର ଭୟଭିତ ହେଲେ, ଉମା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ତତସ୍ତେଷୁ ପ୍ରମୂଢେଷୁ ପର୍ଵତାମ୍ବୁଦସନ୍ନିଭମ୍। ନାନାପ୍ରହରଣଂ ଘୋରମଦୃଶ୍ଯତ ମହଦ୍ବଲମ୍
ସମସ୍ତେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ପାହାଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯିବା, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ତଦ୍ଵୈ ଘୋରମସଙ୍ଖ୍ଯେଯଂ ଗର୍ଜଚ୍ଚ ଵିଵିଧା ଗିରଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣଏ ଦେଵାନ୍ଭଗଵନ୍ତଂ ଚ ଶଂକରମ୍
ସେଇ ଅସଂଖ୍ୟ ବିକଟ ଶକ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ତୈର୍ଵିସୃଷ୍ଟାନ୍ଯନୀକେଷୁ ବାଣଜାଲାନ୍ଯନେକଶଃ। ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ଶତଘ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରାସାସିପରିଘା ଗଦାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଦଳରୁ ଅନେକ ତୀର ବର୍ଷା ହେଲା, ପାହାଡ଼, ଶତଘ୍ନୀ, ବଣ, ତଳୱାର, ଗଦା, ପ୍ରାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ାଯିଲା।
ନିପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ତୈର୍ଘୋରୈର୍ଦେଵାନୀକଂ ମହାଯୁଧୈଃ। କ୍ଷଣେନ ଵ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସର୍ଵଂ ଵିମୁଖଂ ଚାପ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେବସେନାକୁ ଆଘାତ କରିଲା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତେ ଭାଗିଗଲେ ଓ ପଛକୁ ହଟିଯିବା ପରି ଦେଖାଯିଲା।
ନିକୃତ୍ତଯୋଧନାଗାଶ୍ଵଂ କୃତ୍ତାଯୁଧମହାରଥମ୍। ଦାନଵୈରର୍ଦିତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ଵିମୁଖଂ ବଭୌ
ଯୋଦ୍ଧା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା କଟାଯିବା, ରଥ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ ହେବା, ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେବସେନା ବଡ଼ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା ଓ ପଛକୁ ହଟିଯିବା ପରି ଦେଖାଯିଲା।
ଅସୁରୈର୍ଵଧ୍ଯମାନଂ ତତ୍ପାଵକୈରିଵ କାନନମ୍। ଅପତଦ୍ଦଗ୍ଧଭୂଯିଷ୍ଠଂ ମହାଦ୍ରୁମଵନଂ ତଥା
ଅସୁରମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଉଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ପରି, ବଡ଼ ବନ ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଜଳିଯାଇ ଭସ୍ମ ହେଉଥିଲା।
ତେ ଵିଭିନ୍ନଶିରୋଦେହାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତୋ ଦିଵୌକସଃ। ନ ନାଥମଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵଧ୍ଯମାନା ମହାରଣେ
ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସହିତ, ଦେବମାନେ ଭାଗିଗଲେ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରହାର ଖାଇ ରକ୍ଷାକାରୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥ ତଦ୍ଵିଦ୍ରୁତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଃ ପୁରଂଦରଃ। ଆଶ୍ଵାସଯନ୍ନୁଵାଚେଦଂ ବଲଭିଦ୍ଦାନଵାର୍ଦିତମ୍
ତାପରେ, ସେଇ ଭୟଭୀତ ଦେବସେନାକୁ ଦେଖି, ପୁରନ୍ଦର ଦେବତା ସେମାନେ ଭଲ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଉତ୍ସାହ ଦେଲେ ଓ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସେନାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଭଯଂ ତ୍ଯଜତ ଭଦ୍ରଂ ଵ ଶୂରାଃ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଗୃହ୍ଣତ। କୁରୁଧ୍ଵଂଵିକ୍ରମେ ବୁଦ୍ଧିଂ ମା ଵଃ କାଚିଦ୍ଵ୍ଯଥା ଭଵେତ୍
ଭୟ ଛାଡ଼, ଭଲ ରୁହ, ହେ ଶୂରମାନେ; ଅସ୍ତ୍ର ଧର, ସାହସ ରଖ, ମନ ଦୃଢ଼ କର, କୌଣସି ଭୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତା ଆସିବା ଦିଅନାହିଁ।
ଜଯତୈନାମ୍ସୁଦୁର୍ଵୃତ୍ତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଘୋରଦର୍ଶନାନ୍। ଅଭିଦ୍ରଵତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ମଯା ସହ ମହାସୁରାନ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯିବା ଦାନବମାନେକୁ ଜିତ, ମୋ ସହିତ ମିଶି ବଡ଼ ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କର, ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
ଶକ୍ରସ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମାଶ୍ଵସ୍ତା ଦିଵୌକସଃ। ଦାନଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ଶକ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ପୁନି ଆତ୍ମବଳ ଫେରାଇଲେ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତତସ୍ତେ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେମରୁତଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୁର୍ମହାଭାଗାଃ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵସୁଭିଃ ସହ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବଳଶାଳୀ ମାରୁତ, ମହାଭାଗ ସାଧ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ଏକାଠି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତୈର୍ଵିସୃଷ୍ଟାନ୍ଯନୀକେଷୁ କ୍ରୁଦ୍ଧୈଃ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଯୁଗେ। ଶରାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯକାଯେଷୁ ପିବନ୍ତି ରୁଧିରଂ ବହୁ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, କ୍ରୋଧିତ ଦେବମାନେ ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ; ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଭେଦି ଅନେକ ରକ୍ତ ପିଇଲା।
ତେଷାଂ ଦେହାନ୍ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଶରାସ୍ତେ ନିଶିତାସ୍ତଦା। ନିପତନ୍ତୋଽଭ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ନଗେଭ୍ଯ ଇଵ ପନ୍ନଗାଃ
ସେଇ ସମୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଦେୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଭେଦିଦେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଯେପରି ଗିରିରୁ ସର୍ପ ଖସିଯାଏ, ସେପରି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖାଗଲା।
ତାନି ଦୈତ୍ଯଶରୀରାଣି ନିର୍ଭିନ୍ନାନିସ୍ମ ସାଯକୈଃ। ଅପତନ୍ଭୂତଲେରାଜଂଶ୍ଛିନ୍ନାଭ୍ରାଣୀଵ ସର୍ଵଶଃ
ବାଣରେ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦେୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହ ଏ ରାଜା, ମେଘ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ଖସିଯାଏ ଯେପରି, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିରେ ଖସିପଡ଼ିଲା।
ତତସ୍ତଦ୍ଦାନଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁଧି। ତ୍ରାସିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ବାଣୈଃ କୃତଂଚୈଵ ପରାଙ୍ଯୁଖମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଣ ମାରି ଦାନବ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଥୋତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟଂ ତଦା ହୃଷ୍ଟୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵୈରୁଦାଯୁଧୈଃ। ସଂହତାନି ଚ ତୂର୍ଯାଣି ପ୍ରାଵାଦ୍ଯନ୍ତ ହ୍ଯନେକଶଃ
ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଲେ, ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରକାର ତୁରୀ, ବାଁଶୀ, ଢୋଳ ଏକାସାଥିରେ ବଜିଉଠିଲା।