ସହସ୍ରଂ ତସ୍ଯ ସିଂହାନାଂ ତସ୍ମିନ୍ଯୁକ୍ତଂ ରଥୋତ୍ତମେ। ଉତ୍ପପାତ ଦିଵଂ ଶୁଭ୍ରଂ କାଲେନାଭିପ୍ରଚୋଦିତମ୍
ସେ ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ହଜାରଟି ସିଂହ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ, ଯାହା କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା।
ତେପିବନ୍ତ ଇଵାକାଶଂ ତ୍ରାସଯନ୍ତକ୍ଷରାଚରାନ୍। ସିଂହା ନଭସ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ନଦନ୍ତଶ୍ଚାରୁକେସରାଃ
ସେ ସିଂହମାନେ ଚମତ୍କାର କେଶର ସହିତ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଆକାଶକୁ ପିଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ରଥେ ପଶୁପତିଃ ସ୍ଥିତୋ ଭାତ୍ଯୁମଯା ସହ। ଵିଦ୍ଯୁତା ସହିତଃ ସୂର୍ଯଃ ସେନ୍ଦ୍ରଚାପେ ଘନେ ଯଥା
ସେ ରଥରେ ପଶୁପତି ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଘନ ମେଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଧନେଶୋ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ସହ। ଆସ୍ଥାଯ ରୁଚିରଂ ଯାତି ପୁଷ୍ପକଂ ନରଵାହନଃ
ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଧନର ଦେବତା ଭଗବାନ କୁବେର ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଯାନ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଶକ୍ରଶ୍ଚାପି ସୁରୈଃ ସହ। ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୌ ଯାନ୍ତଂ ଵରଦଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ମହାବଳୀ ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ବସି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଜୃମ୍ଭକୈର୍ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋଭିଃ ସ୍ରଗ୍ଵିଭିଃ ସମଲଂକୃତଃ। ଯାତ୍ଯମୋଘୋ ମହାଯକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ପକ୍ଷମାସ୍ଥିତଃ
ମହାୟକ୍ଷ କୁବେର ଜ୍ରୁମ୍ଭକ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଦକ୍ଷିଣ ପକ୍ଷରେ ଅଚୁକ୍ ଭାବେ ଯାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଦେଵା ବହଵଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧିନଃ। ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵସୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସହ ସଂଗତାଃ
ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଦେବମାନେ, ବସୁ ଓ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଯାଉଥିଲେ।
ଯମଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁନା ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ। ଘୋରୈର୍ଵ୍ଯାଧିଶତୈର୍ଯାତି ଘୋରରୂପଵପୁସ୍ତଥା
ଯମ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଶତଶଃ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।
ଯମସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚୈଵ ରଘୋରସ୍ତ୍ରିଶିଖରଃ ଶିତଃ। ଵିଜଯୋ ନାମ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଯାତି ଶୂଲଃ ସ୍ଵଲଂକୃତଃ
ଯମଙ୍କ ପଛରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ 'ବିଜୟ' ନାମକ, ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଭାବେ ଯାଉଥିଲା।
ତମୁଗ୍ରପାଶୋ ଵରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ସଲିଲେଶ୍ଵରଃ। ପରିଵାର୍ଯ ଶନୈର୍ଯାତି ଯାଦୋଭିର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵୃତଃ
ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଜଳର ଦେବତା ଭଗବାନ ବରୁଣ ଭୟଙ୍କର ପାଶ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।
ପୃଷ୍ଠତୋଵିଜଯସ୍ଯାପି ଯାତି ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପଟ୍ଟସଃ। ଗଦାମୁସଲଶକ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ଵୃତଃ ପ୍ରହରଣୋତ୍ତମୈଃ
ବିଜୟାଙ୍କ ପଛରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତଳୱାର ଯାଉଛି, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦା, ମୁସଳ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରହିଛି।
ପଟ୍ଟସଂ ତ୍ଵନ୍ଵଗାଦ୍ରାଜଂଶ୍ଛତ୍ରଂ ରୌଦ୍ରଂ ମହାପ୍ରଭମ୍। କମଣ୍ଡଲୁଶ୍ଚାପ୍ଯନୁ ତଂ ମହର୍ଷିଗଣସେଵିତଃ
ହେ ରାଜା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରାଜଚତ୍ର ପଛରେ ତଳୱାର ଚାଲିଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହା ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ପୂଜିତ କମଣ୍ଡଳୁ ଯାଉଛି।
ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଭାତି ଦଣ୍ଡୋ ଗଚ୍ଛଞ୍ଶ୍ରିଯା ଵୃତଃ। ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରୋଭିଃ ସହିତୋ ଦୈଧତୈଶ୍ଚାନୁପୂଜିତଃ
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଶୋଭାମୟ ଦଣ୍ଡ ଚାଲିଛି, ଯାହା ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରାମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
ଏଷାଂ ତୁ ପୃଷ୍ଠତୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵିମଲେ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତଃ। ଯାତି ସଂହର୍ଷଯନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତେଜସା ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ
ଏହାମାନଙ୍କ ପଛରେ ନିର୍ମଳ ରଥ ଉପରେ ରୁଦ୍ର ନିଜେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଋଷଯଶ୍ଚାପି ଦେଵାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଭୁଜଗାସ୍ତଥା। ନଦ୍ଯୋ ହ୍ରଦାଃସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚତଥୈଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ଋଷିମାନେ, ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହାଶ୍ଚୈଵଦେଵାନାଂ ଶିଶଵଶ୍ଚ ଯେ। ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରା ଯାନ୍ତି ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଃ
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ଦେବମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉଛନ୍ତି।
ସୃଜନ୍ତ୍ଯଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଚାରୁରୂପା ଵରାଙ୍ଗନାଃ। ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚାପ୍ଯନୁଯଯୌ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପିନାକିନମ୍
ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି; ପର୍ଜନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଛତ୍ରଂ ଚ ପାଣ୍ଡୁରଂ ସୋମସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧନ୍ଯଧାରଯତ୍। ଚାମରେ ଚାପି ଵାଯୁଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵାଽଗ୍ନିଶ୍ଚ ଧିଷ୍ଠିତୌ
ସୋମ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଧଳା ଛତା ଧରିଛନ୍ତି; ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଚାମର ଧରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ଶକ୍ରଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ଯାତି ରାଜଞ୍ଛ୍ରିଯା ଵୃତଃ। ସହରାଜର୍ଷିଭିଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ତୁଵାନୋ ଵୃଷକେତନମ୍
ହେ ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପଛରେ ଶୋଭାମୟ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ସମସ୍ତ ରାଜର୍ଷିମାନେ ସହିତ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି।
ଗୌରୀ ଵିଦ୍ଯାଽଥ ଗାନ୍ଧାରୀ କେଶିନୀ ମିତ୍ରସାହ୍ଵଯା। ସାଵିତ୍ର୍ଯା ସହ ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଯାନ୍ତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଗୌରୀ, ବିଦ୍ୟା, ଗାନ୍ଧାରୀ, କେଶିନୀ, ମିତ୍ରସାହ୍ୱୟା, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ପାର୍ବତୀ ସହ ସମସ୍ତେ ପଛରେ ଯାଉଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯାଗଣାଃ ସର୍ଵେଯେ କେଚିତ୍କଵିଭିଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତସ୍ଯ କୁର୍ଵନ୍ତି ଵଚନଂ ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵାଶ୍ଚମୂମୁଖେ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କବିମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ମାନନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ସେନାର ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ପତାକାଂ ଵୈ ଯାତ୍ଯଗ୍ରେ ରାକ୍ଷସୋ ଗ୍ରହଃ। ଵ୍ଯାପୃତସ୍ତୁ ଶ୍ମଶାନେ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରସ୍ ଵୈ ସଖା। ପିଙ୍ଗଲୋ ନାମ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରୋ ଲୋକସ୍ଯାନନ୍ଦଦାଯକଃ
ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ମଶାନସ୍ଥଳର ନିତ୍ୟ ସଙ୍ଗୀ, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିଙ୍ଗଳ ନାମକ ମହାପ୍ରଭୁ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ସେ ପତାକା ଧରି ଆଗରେ ଯାଉଛି।
ଏବିଶ୍ଚ ସହିତୋ ଦେଵସ୍ତତ୍ରଯାତି ଯଥାସୁଖମ୍। ଅଗ୍ରତଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ଚୈଵଂ ନ ହି ତସ୍ଯ ଗତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ଏମାନେ ସହିତ ଦେବତା ଇଚ୍ଛାମତେ ଆଗରେ କିମ୍ବା ପଛରେ ଯାଉଛନ୍ତି; କାରଣ ତାଙ୍କ ଗତି କେବେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
ରୁଦ୍ରଂ ସତ୍କର୍ମଭିର୍ମର୍ତ୍ଯାଃ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ଦୈଵତମ୍। ଶିଵମିତ୍ଯେଵ ଯଂ ପ୍ରାହୁରୀଶଂ ରୁଦ୍ରଂ ପିନାକିନମ୍
ଏଠି ମଣିଷମାନେ ନିଜ ନିଜ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଶିବ, ଈଶ, ରୁଦ୍ର, ପିନାକଧାରୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଏଵଂ ସର୍ଵେ ସୁରଗଣାସ୍ତଦା ଵୈ ପ୍ରୀତମାନସାଃ'। ଭାଵୈସ୍ତୁ ଵିଵିଧାକାରୈଃ ପୂଜଯନ୍ତି ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
କଦେଵସେନାପତିସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵସେନାଭିରାଵୃତଃ। ଅନୁଦଚ୍ଛତି ଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ କୃତ୍ତିକାସୁତଃ
ତୁମେ ଦେବସେନାପତି, ଦେବମାନଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ କୃତ୍ତିକାପୁତ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାସେନଂ ମହାଦେଵୋ ବୃହଦ୍ଵଚଃ। ସପ୍ତମଂ ମାରୁତସ୍କନ୍ଧଂ ରକ୍ଷ ନିତ୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ତାପରେ ମହାଦେବ ମହାସେନଙ୍କୁ ବଡ଼ କଥା କହିଲେ— 'ସପ୍ତମ ମାରୁତ ସେନାକୁ ସଦା ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରହି ରକ୍ଷା କର।'
ସପ୍ତମଂ ମାରୁତସ୍କନ୍ଧଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଭୋ। ଯଦନ୍ଯଦପି ମେ କାର୍ଯଂ ଦେଵ ତଦ୍ଵଦ ମାଚିରମ୍
'ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସପ୍ତମ ମାରୁତ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଦେବ, ଆଉ ଯେଉଁ କାମ ଅଛି, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।'
କାର୍ଯେଷ୍ଵହଂ ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ର ସଂଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ସଦୈଵ ହି। ଦର୍ଶନାନ୍ମମ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଶ୍ରେଯଃ ପରମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିବ, ସବୁବେଳେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ମୋତେ ଦେଖିବା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁରଗ ରଖିଲେ, ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିସସର୍ଜୈନଂ ପରିଷ୍ଯଜ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଃ। `ସ୍କନ୍ଦଂ ସହୋମଯା ପ୍ରୀତୋ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା
ଏଭଳି କହି, ମହାଦେବ ଖୁସି ହୋଇ, ଉମାଙ୍କ ସହିତ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।