ମିଥୁନଂ ଵୈ ମହାଭାଗ ତତ୍ର ତଦ୍ରୁଦ୍ରସଂଭଵମ୍'। ସଂଭୂତଂ ଲୋହିତୋଦେ ତୁ ଶୁକ୍ରଶେଷମଵାପତତ୍
'ହେ ମହାଭାଗ, ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଏକ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଲୋହିତ ରୂପରେ ଯାହା ଉପଜିଲା, ତାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ଶୁକ୍ର ଆସିଲା।'
ସୂର୍ଯରଶ୍ମିଷୁ ଚାପ୍ଯନଯଦନ୍ଯଚ୍ଚୈଵାପତଦ୍ଭୁଵି। ଆସକ୍ତମନ୍ଯଦ୍ଵୃକ୍ଷେଷୁ ତଦେଵଂ ପ୍ଚଧାଽପତତ୍
'ତାହାର କିଛି ଭାଗ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ନିଏଯାଇଥିଲା, କିଛି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, କିଛି ଗଛରେ ଲାଗିଗଲା—ଏଭଳି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ତାହା ବିସର୍ଜିତ ହେଲା।'
ତତ୍ର ତେ ଵିଵିଧାକାରା ଗଣା ଜ୍ଞେଯା ମନୀଷିଭିଃ। ତଵ ପାରିଷଦା ଘୋରା ଯ ଏତେ ପିଶିତାଶିନଃ
'ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଗଣମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି—ତୁମ ଭୟଙ୍କର ପାର୍ଷ୍ୱଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଚାପ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମହାସେନୋ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ଅପୂଜଯଦମେଯାତ୍ମା ପିତରଂ ପିତୃଵତ୍ସଲଃ
'ଏଭଳି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା ମହାସେନ ନିଜ ପିତା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ସ୍ନେହରେ ପୂଜା କଲେ।
ଅର୍କପୁଷ୍ପୈସ୍ତୁ ତେ ପଞ୍ ଗଣାଃ ପୂଜ୍ଯା ଧନାର୍ଥିଭିଃ। ଵ୍ଯାଦିପ୍ରଶମନାର୍ଥଂ ଚତେଷାଂ ପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚ ଗଣକୁ ଧନ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ଅର୍କ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ; ରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମିଞ୍ଜିକାମିଞ୍ଜିକଂ ଚୈଵ ମିଥୁନଂ ରୁଦ୍ରସଂଭଵମ୍। ନମସ୍କାର୍ଯଂ ସଦୈଵେହ ବାଲାନାଂ ହିତମିଚ୍ଛତା
ମିଞ୍ଜିକା ଓ ମିଞ୍ଜିକା ନାମକ ରୁଦ୍ର ଜନ୍ମ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଶିଶୁମାନେର ଭଲ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମାନୁଷମାଂସାଦା ଵୃକ୍ଷକା ନାମ ନାମତଃ। ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଜାତାସ୍ତା ଦେଵ୍ଯୋ ନମସ୍କାର୍ଯାଃ ପ୍ରଜାର୍ଥିଭିଃ
ମାନବ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ମହିଳାମାନେ 'ବୃକ୍ଷକା' ନାମରେ ପରିଚିତ; ଗଛରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଇ ଦେବୀମାନେ, ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ଏଷାମେଵ ପିଶାଚାନାମସଙ୍ଖ୍ଯେଯଗଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଘଣ୍ଟାଯାଃ ସପତାକାଯାଃ ଶୃଣୁ ମେ ସଂଭଵଂ ନୃପ
ଏହି ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ଗଣ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଘଣ୍ଟା ଓ ପତାକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣ, ରାଜନ।
ଐରାଵତସ୍ଯ ଘଣ୍ଟେ ଦ୍ଵେ ଵୈଜଯନ୍ତ୍ଯାଵିତି ଶ୍ରୁତେ। ଗୁହସ୍ଯ ତେ ସ୍ଵଯଂ ଦତ୍ତେ କ୍ରମେଣାନାଯ୍ଯ ଧୀମତା
ଏଇରାବତଙ୍କ ଦୁଇଟି ଘଣ୍ଟା, ଯାହାକୁ 'ବୈଜୟନ୍ତୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଗୁହା ନିଜେ ତୁମକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଏକା ତତ୍ରଵିଶାଖସ୍ଯ ଘଣ୍ଟା ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଚାପରା। ପତାକା କାର୍ତିକେଯସ୍ ଵିଶାଖସ୍ଯ ଚ ଲୋହିତା
ସେଠାରେ ଏକ ଘଣ୍ଟା ବିଶାଖଙ୍କର ଏବଂ ଆଉ ଏକ ଘଣ୍ଟା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର; ପତାକା କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପତାକା ବିଶାଖଙ୍କର।
ଯାନି କ୍ରୀଡନକାନ୍ଯସ୍ଯ ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତାନି ଵୈ ତଦା। ତୈରେଵ ରମତେ ଦେଵୋ ମହାସେନୋ ମହାବଲଃ
ଯେଉଁ ଖେଳନା ବସ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ସେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଇ ବସ୍ତୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ମହାବଳୀ ମହାସେନ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ସ ସଂଵୃତଃ ପିଶାଚାନାଂ ଗଣୈର୍ଦେଵଗଣୈସ୍ତଥା। ଶୁଶୁଭେ କାଞ୍ଚନେ ଶୈଲେ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ଶ୍ରିଯା ଵୃତ୍ତଃ
ପିଶାଚ ଗଣ ଏବଂ ଦେବତା ଗଣ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସେ ମହାସେନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ତେନ ଵୀରେଣ ଶୁଶୁଭେ ସ ଶୈଲଃ ଶୁଭକାନନଃ। ଆଦିତ୍ଯେନେଵାଂଶୁମତା ମନ୍ଦରଶ୍ଚାରୁକନ୍ଦରଃ
ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ସହିତ ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ ଶୁଭ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଯେପରି ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣରେ ତାର ଅନ୍ତର୍ଗୁହା ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଲାଗେ।
ସଂତାନକଵନୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈଃ କରଵୀରଵନୈରପି। ପାରିଜାତଵନୈଶ୍ଚୈଵ ଜପାଶୋକଵନୈସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ଫୁଲିଥିବା ସଂତାନ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ, କରବୀର ଜଙ୍ଗଲ, ପାରିଜାତ ଅଟ, ଏବଂ ଜପା ଓ ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେଠା ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
କଦମ୍ବତରୁଷଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯୈର୍ମୃଗଗଣୈରପି। ଦିଵ୍ଯୈଃ ପକ୍ଷିଗଣୈଶ୍ଚୈଵ ଶୁଶୁଭେ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତଃ
କଦମ୍ବ ଗଛର ଗଛମାନେ, ଦିବ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ଦଳ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ଅତି ଆଲୋକିତ ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ରଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେସର୍ଵେ ଦେଵର୍ଷଯସ୍ତଥା। ମେଘତୂର୍ଯରଵାଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷୁବ୍ଧୋଦଧିସମସ୍ଵନାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଓ ଦେବ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ମେଘର ତୁରୀ ଧ୍ୱନି ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ରଦେଵାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ନୃତ୍ଯନ୍ତେଽପ୍ସରସସ୍ତଥା। ହୃଷ୍ଟାନାଂ ତତ୍ରଭୂତାନାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ନିନଦୋ ମହାନ୍
ସେଠାରେ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ଏଵଂ ସେନ୍ଦ୍ରଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତସଂସ୍ଥିତମ୍। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ସ୍କନ୍ଦଂ ନ ଚ ଗ୍ଲାଯତି ଦର୍ଶନାତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ରେ ଅନନ୍ଦରେ ଥିବା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାରେ କେହି କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ।
ଯଦାଽଭିଷିକ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ସୈନାପତ୍ଯେ ତୁ ପାଵକିଃ। ତଦା ସଂପ୍ରସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ହୃଷ୍ଟୋ ଭଦ୍ରଵଟଂ ହରଃ
ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ଭଗବାନଙ୍କୁ ସେନାପତି ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଭଦ୍ରବଟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ରଥେନାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେନ ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ। `ଅନୁଯାତଃ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷପୁରୋଗମୈଃ
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ଆଦିତ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଗୁଆ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ସହସ୍ରଂ ତସ୍ଯ ସିଂହାନାଂ ତସ୍ମିନ୍ଯୁକ୍ତଂ ରଥୋତ୍ତମେ। ଉତ୍ପପାତ ଦିଵଂ ଶୁଭ୍ରଂ କାଲେନାଭିପ୍ରଚୋଦିତମ୍
ସେ ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ହଜାରଟି ସିଂହ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ, ଯାହା କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା।
ତେପିବନ୍ତ ଇଵାକାଶଂ ତ୍ରାସଯନ୍ତକ୍ଷରାଚରାନ୍। ସିଂହା ନଭସ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ତ ନଦନ୍ତଶ୍ଚାରୁକେସରାଃ
ସେ ସିଂହମାନେ ଚମତ୍କାର କେଶର ସହିତ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଆକାଶକୁ ପିଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ରଥେ ପଶୁପତିଃ ସ୍ଥିତୋ ଭାତ୍ଯୁମଯା ସହ। ଵିଦ୍ଯୁତା ସହିତଃ ସୂର୍ଯଃ ସେନ୍ଦ୍ରଚାପେ ଘନେ ଯଥା
ସେ ରଥରେ ପଶୁପତି ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଘନ ମେଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଧନେଶୋ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ସହ। ଆସ୍ଥାଯ ରୁଚିରଂ ଯାତି ପୁଷ୍ପକଂ ନରଵାହନଃ
ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଧନର ଦେବତା ଭଗବାନ କୁବେର ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଯାନ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଶକ୍ରଶ୍ଚାପି ସୁରୈଃ ସହ। ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୌ ଯାନ୍ତଂ ଵରଦଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ମହାବଳୀ ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ବସି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଜୃମ୍ଭକୈର୍ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋଭିଃ ସ୍ରଗ୍ଵିଭିଃ ସମଲଂକୃତଃ। ଯାତ୍ଯମୋଘୋ ମହାଯକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ପକ୍ଷମାସ୍ଥିତଃ
ମହାୟକ୍ଷ କୁବେର ଜ୍ରୁମ୍ଭକ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଦକ୍ଷିଣ ପକ୍ଷରେ ଅଚୁକ୍ ଭାବେ ଯାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଦେଵା ବହଵଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧିନଃ। ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵସୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସହ ସଂଗତାଃ
ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଦେବମାନେ, ବସୁ ଓ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଯାଉଥିଲେ।
ଯମଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁନା ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ। ଘୋରୈର୍ଵ୍ଯାଧିଶତୈର୍ଯାତି ଘୋରରୂପଵପୁସ୍ତଥା
ଯମ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଶତଶଃ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।
ଯମସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚୈଵ ରଘୋରସ୍ତ୍ରିଶିଖରଃ ଶିତଃ। ଵିଜଯୋ ନାମ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଯାତି ଶୂଲଃ ସ୍ଵଲଂକୃତଃ
ଯମଙ୍କ ପଛରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ 'ବିଜୟ' ନାମକ, ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଭାବେ ଯାଉଥିଲା।
ତମୁଗ୍ରପାଶୋ ଵରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ସଲିଲେଶ୍ଵରଃ। ପରିଵାର୍ଯ ଶନୈର୍ଯାତି ଯାଦୋଭିର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵୃତଃ
ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଜଳର ଦେବତା ଭଗବାନ ବରୁଣ ଭୟଙ୍କର ପାଶ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।