ପ୍ରଜା ଵୋ ଦଦ୍ମି କଷ୍ଟଂ ତୁ ଭଵତୀଭିରୁଦାହୃତମ୍। ପରିରକ୍ଷତ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ପ୍ରଜା ସାଧୁନମସ୍କୃତାଃ
"ମୁଁ ଆପଣମାନେକୁ ପିଲା ଦେଉଛି, ଯଦିଓ ଏହା ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ। ସେମାନେ ଯେଉଁ ପିଲାମାନେ ଭଲ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ଆପଣମାନଙ୍କର ଭଲ ହେଉ।"
ପରିରକ୍ଷାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଜାଃ ସ୍କନ୍ଦ ଯଥେଚ୍ଛସି। ତ୍ଵଯା ନୋ ରୋଚତେ ସ୍କନ୍ଦ ସହଵାସଶ୍ଚିରଂପ୍ରଭୋ
"ସ୍କନ୍ଦ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହ, ଆମେ ତୁମର ପିଲାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବୁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତୁମ ସହିତ ବସିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।"
ଯାଵତ୍ଷୋଡଶ ଵର୍ଷାଣି ଭଵନ୍ତି ତରୁଣାଃ ପ୍ରଜାଃ। ପ୍ରବାଧତ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ତାଵଦ୍ରୂପୈଃ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ
"ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଲାମାନେ ଛୋଟ—ଷୋଳ ଡ଼ିଅ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ରହିଥାଏ—ସେ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ବିପଦ ଦିଅ।"
ଅହଂ ଚ ଵଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ରୌଦ୍ରମାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍। ପରମଂ ତେନ ସହିତାଃ ସୁଖଂ ଵତ୍ସ୍ଯଥ ପୂଜିତାଃ
"ମୁଁ ଆପଣମାନେକୁ ମୋର ଭୟଙ୍କର, ଅବିନାଶୀ ରୂପ ଦେଇଦେବି। ଏହା ସହିତ ଆପଣମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସୁଖରେ ବସିବେ।"
ତତଃ ଶରୀରାତ୍ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ପରୁଷଃ ପାଵକପ୍ରଭଃ। ଭୋକ୍ତୁଂ ପ୍ରଜାଃ ସ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ନିଷ୍ପପାତ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ କଠୋର, ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ମହାଶକ୍ତି ଥିଲା, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେର ପିଲାମାନେକୁ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଲା।
ଅପତତ୍ସହସା ଭୂମୌ ଵିସଂଜ୍ଞୋଽଥ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତଃ। ସ୍କନ୍ଦେନ ସୋଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ରୌଦ୍ରରୂପୋଽଭଵଦ୍ଗ୍ରହଃ
ସେ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଅଚେତନ ଓ ଭୋକରେ କ୍ଷୁଦ୍ରିତ। ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୂତ ହେଲା।
ସ୍କନ୍ଦାପସ୍ମାର ଇତ୍ଯାହୁର୍ଗୃହଂ ତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ଵିନତା ତୁ ମହାରୌଦ୍ରା କଥ୍ଯତେ ଶକୁନିଗ୍ରହଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି, ସେକୁ ସ୍କନ୍ଦ-ଅପସ୍ମାର ବୋଲି ଡାକାଯାଏ। ବିନତାକୁ ମହାଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀ-ଦୂତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମାତୄଣାଂ ରାକ୍ଷସଂପ୍ରାହୁସ୍ତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପୂତନାଗ୍ରହମ୍। କଷ୍ଟା ଦାରୁଣରୂପେଣ ଘୋରରୂପା ନିଶାଚରୀ
ମାତୃମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପୁତନା-ଗ୍ରହ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୟଙ୍କରୀ।
ପଶାଚୀ ରଦାରୁଣାକାରା କଥ୍ଯତେ ଶୀତପୂତନା। ଗର୍ଭାନ୍ସା ମାନୁଷୀଣାଂ ତୁ ହରତେ ଘୋରଦର୍ଶନା
ପଶାଚୀ ନାମକ ଏହି ଦାନବୀ, ଲାଲ୍ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ଶୀତପୂତନା ବୋଲି ଡାକାଯାଏ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ମାନବ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ହରିନେଇଯାଏ।
ଅଦିତିଂ ରେଵତୀଂ ପ୍ରାହୁର୍ଗ୍ରହସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରୈଵତଃ। ସୋଽପି ବାଲାନ୍ମହାଗୋରୋ ବାଧତେ ଵୈ ମହାଗ୍ରହଃ
ଅଦିତିଙ୍କୁ ରେବତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଗ୍ରହ ହେଉଛି ରେବତ। ସେ ମହାଭୟଙ୍କର ଗ୍ରହ ଛୁଆମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଯା ଦିତିର୍ମାତା ତାମାହୁର୍ମୁଖମଣ୍ଡିକାମ୍। ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଶିଶୁମାଂସେନ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଦୁରାସଦା
ଦିତି, ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ମାଆ, ମୁଖମଣ୍ଡିକା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁମାଂସ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ।
କୁମାରାଶ୍ଚ କୁମାର୍ଯଶ୍ ଯେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସ୍କନ୍ଦସଂଭଵାଃ। ତେଽପି ଗର୍ଭଭୁଜଃ ସର୍ଵେ କୌରଵ୍ଯସୁମହାଗ୍ରହାଃ
ଯେଉଁ ପୁଅମାନେ ଓ ଝିଅମାନେ ସ୍କନ୍ଦରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗର୍ଭ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ହେ କୌରବ୍ୟ, ଏବଂ ଏମାନେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗ୍ରହ।
ତାସାମେଵ ତୁ ପତ୍ନୀନାଂ ପତଯସ୍ତେ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ। ଆଜାଯମାନାନ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ବାଲକାନ୍ରୌଦ୍ରକର୍ମଣଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସେମାନେ ନବଜାତ ଶିଶୁମାନେକୁ ଧରିନେଇ ଭୟଙ୍କର କାମ କରନ୍ତି।
ଗଵାଂ ମାତା ତୁ ଯା ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ କଥ୍ଯତେ ସୁରଭିର୍ନୃପ। ଶକୁନିସ୍ତାମଥାରୁହ୍ଯସହ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶିଶୂନ୍ଭୁଵି
ଗାଈମାନଙ୍କର ମାଆ, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସୁରଭି ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ଏକ ପକ୍ଷୀ ଉପରେ ବସି ଏହି ସୁରଭି ପୃଥିବୀରେ ଛୁଆମାନେକୁ ଖାଏ।
ସରମା ନାମ ଯା ମାତା ଶୁନାଂ ଦେଵୀ ଜନାଧିପ। ସାଽପିଗର୍ଭାନ୍ସମାଦତ୍ତେ ମାନୁଷୀଣାଂ ସଦୈଵ ହି
ସରମା ନାମକ ଦେବୀ, ଯିଏ କୁକୁରମାନଙ୍କର ମାଆ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ, ସେ ମଧ୍ୟ ସଦା ମାନବ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ନେଇଯାଏ।
ପାଦପାନାଂ ଚ ଯା ମାତା କରଞ୍ଜନିଲଯା ହି ସା। ଵରଦା ସା ହି ସୌମ୍ଯା ଚ ନିତ୍ଯଂ ଭୂତାନୁକମ୍ପିନୀ
ଗଛମାନଙ୍କର ମାଆ, ଯିଏ କରଞ୍ଜ ଗଛରେ ବସନ୍ତି, ସେ ଦୟାଳୁ, ମୃଦୁ ଓ ସବୁବେଳେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତ୍ରୀ।
କରଞ୍ଜେ ତାଂ ନମସ୍ଯନ୍ତି ତସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୋ ନରାଃ। ଇମେ ତ୍ଵଷ୍ଟାଦଶାନ୍ଯେ ଵୈ ଗ୍ରହା ମାଂସମଧୁପ୍ରିଯାଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ କରଞ୍ଜ ଗଛରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଏହିଠାରେ ଅଠାରୋଟି ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମାଂସ ଓ ମଧୁରେ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଦ୍ଵିପଞ୍ଚରାତ୍ରଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସତତଂ ସୂତିକାଗୃହେ। କଦ୍ରୂଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵା ଗର୍ଭିଣୀଂ ପ୍ରଵିଶତ୍ଯଥ
ସେମାନେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ରାତି ସଦା ସୂତିକା ଘରେ ରହନ୍ତି। କଦ୍ରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସା ତତ୍ର ତଂ ଗର୍ଭଂ ସା ତୁ ନାଗଂ ପ୍ରସୂଯତେ। ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ତୁ ଯା ମାତା ସା ଗର୍ଭଂ ଗୃହ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠାରେ ସେ ଗର୍ଭକୁ ଖାଇଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ପରେ ସେ ନାଗକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ମାଆ ଗର୍ଭକୁ ନେଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ତତୋ ଵିଲୀନଗର୍ଭା ସା ମାନୁଷୀ ଭୁଵି ଦୃଶ୍ଯତେ। ଯା ଜନିତ୍ରୀ ତ୍ଵପ୍ସରସାଂ ଗର୍ଭମାସ୍ତେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସା
ପରେ ଗର୍ଭ ଗଳିଯିବା ପରେ ସେ ମାନବୀ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ମାଆ ଗର୍ଭକୁ ଧରି ରଖନ୍ତି।
ଉପଵିଷ୍ଟଂ ତତୋ ଗର୍ଭଂ କଥଯନତି ମନୀଷିଣଃ। ଲୋହିତସ୍ଯୋଦଧେଃ କନ୍ଯା ଧାତ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ସା ସ୍ମୃତା
ପରେ ସେ ଗର୍ଭ ସହ ବସିଥିବା କଥା ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। ଲାଲ୍ ସମୁଦ୍ରର କନ୍ୟା, ସେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଧାତ୍ରୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଲୋହିତାଯନିରିତ୍ଯେଵଂ କଦମ୍ବେ ସା ହି ପୂଜ୍ଯତେ। ପୁରୁଷେ ତୁ ଯଥା ରୁଦ୍ରସ୍ତଥାଽଽର୍ଯା ପ୍ରମଦାସ୍ଵପି
ସେ ଲୋହିତାୟନୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ଏବଂ କଦମ୍ବ ଗଛରେ ପୂଜାଯାନ୍ତି। ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ରୁଦ୍ର, ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେପରି ଆର୍ୟା।
ଆର୍ଯା ମାତା କୁମାରସ୍ଯ ପୃଥକ୍କାମାର୍ଥମିଜ୍ଯତେ। ଏଵମେତେ କୁମାରାଣାଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ମହାଗ୍ରହାଃ
ଆର୍ୟା କୁମାରଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ଅଲଗା ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ପୂଜାଯାନ୍ତି। ଏଭଳି କୁମାରଙ୍କର ଏହି ମହାଗ୍ରହମାନେ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିଲି।
ଯାଵତ୍ଷୋଡଶ ଵର୍ଷାଣି ଶିଶୂନାଂ ହ୍ଯଶିଵାସ୍ତତଃ। ଯେ ଚ ମାତୃଗଣାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପୁରୁଷାଶ୍ଚୈଵଯେ ଗ୍ରହାଃ
ଏହି ଗ୍ରହମାନେ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ଷୋଳ ଅବଧି ଅଶୁଭ। ଏହି ମାଆମାନେ ଓ ପୁରୁଷ ଗ୍ରହମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ସର୍ଵେ ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହା ନାମ ଜ୍ଞେଯା ନିତ୍ଯଂ ଶରୀରିଭିଃ। ତେଷାଂ ପ୍ରଶମନଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ଧୂପମଥାଞ୍ଜନମ୍। ବଲିକାର୍ଗେପହାରାଶ୍ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯେଜ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତେ ସ୍କନ୍ଦଗ୍ରହ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ସ୍ନାନ, ଧୂପ, ଅଞ୍ଜନ, ବଳି ଓ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଶୁଭଂ ନୃଣାମ୍। ଆଯୁର୍ଦୀର୍ଘଂ ଚ ରାଜେନଦ୍ରସମ୍ଯକ୍ପୂଜାନମସ୍କୃତାଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ପୂଜା କଲେ, ସେମାନେ ଲୋକମାନେକୁ ଶୁଭ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ଯଦି ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ଷୋଡଶାଦ୍ଵର୍ଷାଦ୍ଯେ ଭଵନ୍ତି ଗ୍ରହା ନୃଣାମ୍। ତାନହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଷୋଳ ଦିନ ପରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ କିଛି ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ; ଏହି ସବୁ କଥାକୁ ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିବି।
ଯଃ ପଶ୍ଯତି ନରୋ ଦେଵାଞ୍ଜାଗ୍ରଦ୍ଵା ଶଯିତୋପି ଵା। ଉନ୍ମାଦ୍ଯତି ସ ତୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତଂ ତୁ ଦେଵଗ୍ରହଂ ଵିଦୁଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଜାଗିଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ସୁତିଥିବା ବେଳେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ମନୋବିକ୍ରମିତ ହୁଏ; ଏହାକୁ ଦେବଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆସୀନଶ୍ଚ ଶଯାନଶ୍ଚ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ନରଃ ପିତୄନ୍। ଉନ୍ମାଦ୍ଯତିସ ତୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସ ଜ୍ଞେଯସ୍ତୁ ପିତୃଗ୍ରହଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ବସିଥିବା କିମ୍ବା ସୁଇଥିବା ବେଳେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ମନୋବିକ୍ରମିତ ହୁଏ; ଏହାକୁ ପିତୃଗ୍ରହ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଅଵମନ୍ଯତି ଯଃ ସିଦ୍ଧାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚାପି ଶପନ୍ତି ଯମ୍। ଉନ୍ମାଦ୍ଯତି ସ ତୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଜ୍ଞେଯଃ ସିଦ୍ଧଗ୍ରହସ୍ତୁ ସଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରେ ଏବଂ ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଲୋକ ଶୀଘ୍ର ମନୋବିକ୍ରମିତ ହୁଏ; ଏହାକୁ ସିଦ୍ଧଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।