ଅରଜେ ଵାସସୀ ରକ୍ତେ ଵସାନଃ ପାଵକାତ୍ମଜଃ। ଭାତି ଦୀପ୍ତଵପୁଃ ଶ୍ରମାନ୍ରକ୍ତାଭ୍ରାଭ୍ଯାମିଵାଂଶୁମାନ୍
ଧଳା ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଅଗ୍ନିର ପୁଅ ତେଜମୟ ଦେହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ୍ ମେଘରେ ରଙ୍ଗିତ କିରଣରେ ଚମକେ।
କୁକ୍କୁଟଶ୍ଚାଗ୍ନିନା ଦତ୍ତସ୍ତସ୍ କେତୁରଲଂକୃତଃ। ରଥେ ସମୁଚ୍ଛିତୋ ଭାତି କାଲାଗ୍ନିରଵ ଲୋହିତଃ
ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କୁକୁଡ଼ି ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ହେବା ସହ, ରଥରେ ଶୋଭା ପାଉଛି; ସେ କଳା ଅଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ଯା ଚେଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭା ଶକ୍ତିର୍ବଲଂ ତଥା। ଅଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯ ସା ଶକ୍ତିର୍ଦେଵାନାଂ ଜଯଵର୍ଧନୀ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଚଳାଚଳ, ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଯେତେ ଅଛି, ସେହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରହି, ଦେବମାନଙ୍କ ଜୟକୁ ବଢ଼ାଏ।
ଵିଵେଶ କଵଚଂ ଚାସ୍ଯ ଶରୀରଂ ସହଜଂ ତଥା। ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵତି ତତ୍ସଦା
ତାଙ୍କର କବଚ ଓ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଦେହ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବିଲିନ ହୋଇଯାଏ; ଦେବତା ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଏହି ସବୁ ସଦା ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ଶକ୍ତିର୍ଧର୍ମୋ ବଲଂ ତେଜଃ କାନ୍ତତ୍ଵଂ ସତ୍ଯମୁନ୍ନତିଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯତ୍ଵମସଂମୋହୋ ଭକ୍ତାନାଂ ପରିରକ୍ଷଣମ୍
ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ, ବଳ, ତେଜ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଉନ୍ନତି, ବ୍ରହ୍ମପ୍ରେମ, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା—
ନିକୃନ୍ତନଂ ଚ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଲୋକାନାଂ ଚାଭିରକ୍ଷଣମ୍। ସ୍କନ୍ଦେନ ସହ ଜାତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ଜନାଧିପ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସଂହାର ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା—ଏ ସବୁ ଜନାଧିପତି, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ସହ ଏକାସାଥିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଏଵଂ ଦେଵଗଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସୋଽଭିଷିକ୍ତଃ ସ୍ଵଲଂକୃତଃ। ବଭୌ ପ୍ରତୀତଃ ସୁମନାଃ ପରିପୂର୍ଣେନ୍ଦୁଦର୍ଶନଃ
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ଓ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କରି, ସେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଓ ଖୁସିରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଇଷ୍ଟୈଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଘୋଷୈଶ୍ଚ ଦେଵତୂର୍ଯଵରୈରପି। ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଗୀତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈରପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ
ଅଭିଲଷିତ ବେଦପାଠ, ଦେବତାଙ୍କ ତୁରୀ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତ ଓ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗାନରେ,
ଏତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିସ୍ତୁଷ୍ଟୈର୍ହୃଷ୍ଟୈଃ ସ୍ଵଲଂକୃତଃ। [ସୁସଂଵୃତଃ ପିଶାଚାନାଂ ଗଣୈର୍ଦେଵଗଣୈସ୍ତଥା।] କ୍ରୀଡନ୍ଭାତି ତଦା ଦେଵୈରଭିଷିକ୍ତଶ୍ଚ ପାଵକିଃ
ଏହା ସହ ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ଓ ଶୋଭାରେ, ପିଶାଚ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଘେରାଯାଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ଖେଳି ଓ ଚମକୁଥିଲେ।
ଅଭିଷିକ୍ତଂ ମହାସେନମପଶ୍ଯନ୍ତ ଦିଵୌକସଃ। ଵିନିହତ୍ଯ ତମଃ ସୂର୍ଯଂ ଯଥୈଵାଭ୍ଯୁଦିତଂ ତଥା
ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ମହାସେନଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ହଟାଇ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଅଥୈନମଭ୍ଯଯୁଃ ସର୍ଵା ଦେଵସେନାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଅସ୍ମାକଂ ତ୍ଵଂ ପତିରିତି ବ୍ରୁଵାଣାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ହଜାର ହଜାର ଦିଗରୁ ଆସି, 'ଆପଣ ଆମର ପ୍ରଭୁ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତାଃ ସମାସାଦ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଭୂତଗଣୈର୍ଵୃତଃ। ଅର୍ଚିତସ୍ତୁ ସ୍ତୁତଶ୍ଚୈଵ ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ତା ଅପି
ସେମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ, ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଘେରାଯାଇ, ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଶତକ୍ରତୁଶ୍ଚାଭିଷିଚ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦଂ ସେନାପତିଂ ତଦା। ସସ୍ମାର ତାଂ ଦେଵସେନାଂ ଯା ସା ତେନ ଵିମୋକ୍ଷିତା
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିବାନ୍ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ସେନାପତି ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ ଏବଂ ଯେଉଁ ଦେବସେନାଙ୍କୁ ସେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ସେଠିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଅଯଂ ତସ୍ଯାଃ ପତିର୍ନୂନଂ ଵିହିତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵଯମ୍। ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ତ୍ଵାନଯାମାସ ଦେଵସେନାଂ ହ୍ଯଲଂକୃତାମ୍
ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଅଲଙ୍କୃତ ଦେବସେନାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ସ୍କନ୍ଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ବଲଭିଦିଯଂ କନ୍ଯା ସୁରୋତ୍ତମ। ଅଜାତେ ତ୍ଵଯି ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ତଵ ପତ୍ନୀ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେନା ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବମାନ୍ୟ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ତୁମ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।'
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମସ୍ଯା ଵିଧିଵତ୍ପାଣିଂ ମନ୍ତ୍ରପୁରସ୍କୃତମ୍। ଗୃହାଣ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପାଣିନା ପଦ୍ମଵର୍ଚସା
ସେହିଠୁ, ଯଥାବିଧି ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତକୁ ତୁମର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ହାତରେ ଧର।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଜଗ୍ରାହ ତସ୍ଯାଃ ପାଣିଂ ଯଥାଵିଧି। ବୃହସ୍ପତିର୍ମନ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଧି ଜଜାପ ଚ ଜୁହାଵ ଚ
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ସ୍କନ୍ଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ। ବୃହସ୍ପତି, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ଏବଂ ହୋମ କଲେ।
ଏଵଂ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ଦେଵସେନାଂ ଵିଦୁର୍ଜନାଃ। ଷଷ୍ଠୀଂ ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରାହୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀମାସାଂ ସୁଖପ୍ରଦାମ୍
ଏଭଳି ଲୋକେ ଦେବସେନାଙ୍କୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ରାଣୀ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଷଷ୍ଠୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଭାବେ କହନ୍ତି।
ସିନୀବାଲୀଂ କୁହୂଂ ଚୈଵ ସଦ୍ଵୃତ୍ତିମପରାଜିତାମ୍। `ଇତ୍ଯେଵମାଦିଭିର୍ଦେଵୀ ନାମଭିଃ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ
ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ସଦ୍ବୃତ୍ତି ଏବଂ ଅପରାଜିତା ଭଳି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁକାରାଯାଏ।
ଯଦା ସ୍କନ୍ଦଃ ପତିର୍ଲବ୍ଧଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଦେଵସେନଯା। ତଦା ତମାଶ୍ରଯଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୀ ଶରୀରିଣୀ
ଯେତେବେଳେ ସ୍କନ୍ଦ ଦେବସେନାଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଲେ।
ଶ୍ରୀଜୁଷ୍ଟଃ ପଞ୍ଚମୀସ୍କନ୍ଦସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରୀଃ ପଞ୍ଚମୀ ସ୍ମୃତା। ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ କୃତାର୍ଥୋଽଭୂଦ୍ଯସ୍ଥାତ୍ତସ୍ମାତ୍ଷଷ୍ଠୀ ମହାତିଧିଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପଞ୍ଚମୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ସଫଳ ହେବାରୁ, ସେ ମହାତିଥି 'ଷଷ୍ଠୀ' ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟଂ ମହାସେନଂ ଦେଵସେନାପତୀକୃତମ୍। ସପ୍ତର୍ଷିପତ୍ନଯଃ ଷଡ୍ ଦେଵ୍ଯସ୍ତତ୍ସକାଶମଥାଗମନ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ଦେବସେନାଙ୍କର ସେନାପତି ହୋଇଥିବା ମହାସେନଙ୍କ ନିକଟକୁ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ଛଅ ଜଣ ଜନନୀ ଆସିଲେ।
ଋଷିଭିଃ ସଂପରିତ୍ଯକ୍ତା ଧର୍ମଯୁକ୍ତା ମହାଵ୍ରତାଃ। ଦ୍ରୁତମାଗମ୍ଯ ଚୋଚୁସ୍ତା ଦେଵସେନାପତିଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାବ୍ରତୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସି, ଦେବସେନାଙ୍କର ସେନାପତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵଯଂ ପୁତ୍ର ପରିତ୍ଯକ୍ତାଂ ଭର୍ତୃଭିର୍ଦେଵସଂମିତୈଃ। ଅକାରଣାଦ୍ରୁଷା ତୈସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଯସ୍ଥାନାତ୍ପରିଚ୍ଯୁତାଃ
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆମ ସ୍ୱାମୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାରଣ ବିନା କ୍ରୋଧରେ ପରିତ୍ୟାଗିତ ହୋଇଛୁ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛୁ।'
ଅସ୍ମାଭିଃ କିଲ ଜାତସ୍ତ୍ଵମିତି କେନାପ୍ଯୁଦାହୃତମ୍। ତତ୍ସତ୍ଯମେତତ୍ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ତସ୍ମାନ୍ନସ୍ତ୍ରାତୁମର୍ହସି
'କିଏ ଦେଇଛି ଯେ ତୁମେ ଆମ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।'
ଅକ୍ଷଯଶ୍ଚ ଭଵେତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧି ନଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ରଂ ଚାପ୍ଯଭୀପ୍ସାମଃ କୃତ୍ଵୈତଦନୃଣୋ ଭଵ
'ତୁମର କୃପାରେ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ; ଆମେ ତୁମକୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଆଶା କରୁଛୁ, ଏହା ପୂରଣ କରି ଋଣମୁକ୍ତ ହେଉ।'
ମାତରୋ ହି ଭଵତ୍ଯୋ ମେ ସୁତୋ ଵୋଽହମନିନ୍ଦିତାଃ। ଯଦ୍ଵାପୀଚ୍ଛତ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସଂଭଵିଷ୍ଯତି ଵସ୍ତଥା
'ଆପଣମାନେ ମୋର ମାଆ ଏବଂ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର ପୁଅ; ଆପଣମାନେ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ।'
ଵିଵକ୍ଷନ୍ତଂ ତତଃ ଶକ୍ରଂ କିଂ କାର୍ଯମିତି ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଉକ୍ତଃ ସ୍କନ୍ଦେନ ବ୍ରୂହିତି ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାସଵସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କିଛି କହିବାକୁ ଚାହିଲେ, ସ୍କନ୍ଦ ପଚାରିଲେ, 'କଣ କରିବା ଉଚିତ?' ଏଭଳି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ବାସବ କହିଲେ।
ଅଭିଜିତ୍ସ୍ପର୍ଧମାନା ତୁ ରୋହିଣ୍ଯା କନ୍ଯସୀ ସ୍ଵସା। ଇଚ୍ଛନ୍ତୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠତାଂ ଦେଵୀ ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ଵନଂ ଗତା
'ଅଭିଜିତ, ରୋହିଣୀଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ତାଙ୍କ ସହ ମୁଖ୍ୟତ୍ୱ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।'
ତତ୍ର ମୂଢୋସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଗଗନାଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍। କାଲଂ ତ୍ଵିମଂ ପରଂ ସ୍କନ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଚିନ୍ତଯ
'ସେଠାରେ ମୁଁ ଅସ୍ତିର ହୋଇପଡ଼ିଛି, କାରଣ ଗଗନରୁ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ପଡ଼ିଯାଇଛି; ଏହି ସମୟକୁ, ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଭାବିବାକୁ ଦେଖ।'