ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ସମୁଦ୍ଧୂତୋଦଧିପ୍ରଭମ୍। ଵଭ୍ରାମ ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ ଦୈଵସୈନ୍ଯମଚେତନମ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁଟି ଉତ୍ତଳ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶୁଣାଗଲା, ତାହାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଚେତନ ସେନା ଏଠାରୁ ଓଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା।
ଜିଧାଂସୂନୁପସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଦେଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସପାଵକିଃ। ଵିସସର୍ଜ ମୁଖାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାଃ ପାଵକାର୍ଚିଷଃ
ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାବକଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅଦହଦ୍ଦେଵସୈନ୍ଯାନି ଵେପମାନାନି ଭୂତଲେ
ସେ ଭୂମିରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କର କାପୁଥିବା ସେନାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଦେଲେ।
ତେ ପ୍ରଦୀପ୍ତଶିରୋଦେହାଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଯୁଧଵାହନାଃ। ପ୍ରଚ୍ଯୁତାଃ ସହସା ଭାନ୍ତି ଚିତ୍ରାସ୍ତାରାଗଣା ଇଵ
ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଯାନ ସହିତ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ତାରାମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦହ୍ଯମାନାଃ ପ୍ରପନ୍ନାସ୍ତେ ଶରଣଂ ପାଵକାତ୍ମଜମ୍। ଦେଵା ଵଜ୍ରଧରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାତତଃ ଶାନତିମୁପାଗତାଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ପାବକଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତୋ ଦେଵୈସ୍ତତଃ ସ୍କନ୍ଦେ ଵଜ୍ରଂ ଶକ୍ରୋ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତଦ୍ଵିସୃଷ୍ଟଂ ଜଘାନାଶୁ ପର୍ଶ୍ଵଂ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ଵିଭେଦ ଚ ମହାରାଜ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେଇ ବଜ୍ର ତୁରନ୍ତ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଶେ ଲାଗିଲା, ଓ ରାଜା, ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପାଶକୁ ଫାଟିଦେଲା।
ଵଜ୍ରପ୍ରହାରାତ୍ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ସଂଜାତଃ ପୁରୁଷୋଽପରଃ। ଯୁଵା କାଞ୍ଚନସନ୍ନାହଃ ଶକ୍ତିଧୃଗ୍ଦିଵ୍ଯକୁଣ୍ଡଲଃ
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଉପରେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିବାରୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଯୁବକ, ସୁନାର ଅଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତରେ ଶକ୍ତି ଧରିଥିବା ଓ ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା।
ଯଦ୍ଵଜ୍ରଵିଶନାଜ୍ଜାତୋ ଵିଶାଖସ୍ତେନ ସୋଽଭଵତ୍
ବଜ୍ରରେ ଫାଟି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ ସେ ଭଲିକୁ 'ବିଶାଖ' ବୋଲି ଡାକାଯାଉଛନ୍ତି।
ତଂ ଜାତମପରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲାନଲସମଦ୍ଯୁତିମ୍। ଭଯାଦିନଦ୍ରସ୍ତୁତ ତଂ ସ୍କନ୍ଦଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ଶରଣଂ ଗତଃ
ସେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମା ଯୁବକ, ଯିଏ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡ଼ି ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯାଭଯଂଦଦୌ ସ୍କନ୍ଦଃ ସହସୈନ୍ଯସ୍ ସତ୍ତମ। ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ରିଦଶା ଵାଦିତ୍ରାଣ୍ଯଭ୍ଯଵାଦଯନ୍
ସ୍କନ୍ଦ, ସେନାସହିତ ସେଇ ଉତ୍ତମ ବୀରକୁ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେଲେ; ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ବାଜା ମାରିଲେ।
ସ୍କନ୍ଦପାରିଷଦାନ୍ଧୋରାଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାନ୍। ଵଜ୍ରପ୍ହହାରାତ୍ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଜଜ୍ଞୁସ୍ତତ୍ର କୁମାରକାଃ। ଯେ ହରନ୍ତି ଶିଶୂଞ୍ଜାତାନ୍ଗର୍ଭସ୍ଥାଶ୍ଚୈଵ ଦାରୁଣାଃ
ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯେଉଁମାନେ ବଜ୍ର ପ୍ରହାରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଏମିତି କିଛି ଶିଶୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁମାନେ କିମ୍ବା ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେକୁ ଚୁରି କରିନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ଵଜ୍ରପ୍ରହାରାତ୍କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେଽସ୍ ମହାବଲାଃ
ବଜ୍ର ପ୍ରହାରରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
କୁମାରାନ୍ସ ଵିଶଖଂ ଚ ପୁତ୍ରତ୍ଵେ ସମକଲ୍ପଯତ୍। ସ ଭୂତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରକ୍ଷଂଶ୍ଛାଗମୁଖସ୍ତଦା
ସେ ଶିଶୁମାନେ ଓ ବିଶାଖଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ଛାଗଳମୁଖୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଵୃତଃ କନ୍ଯାଗଣୈଃ ସର୍ଵୈରାତ୍ମୀଯୈଃ ସହ ପୁତ୍ରକୈଃ। ମାତୃଣାଂ ପ୍ରେଷିତାନାଂ ଚ ଭଦ୍ରଶାଖଶ୍ଚକୋମଲୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ କନ୍ୟା, ନିଜ ପୁଅମାନେ ଓ ମାତୃମାନେ ପଠାଇଥିବା କୋମଳ ଶାଖାମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ; ଭଦ୍ରଶାଖ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ତତଃ କୁମାରଂ ସଂଜାତଂ ସ୍କନ୍ଦମାହୁର୍ଜନା ଭୁଵି। ରୁଦ୍ରମଗ୍ନିମୁଖାଂ ସ୍ଵାହାଂ ପ୍ରଦେଶେଷୁ ମହାବଲାଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ ଭୂମିରେ ଲୋକେ ଏହି ଜନ୍ମା କୁମାର କିମ୍ବା ସ୍କନ୍ଦ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ସ୍ୱାହା ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଜନ୍ତି ପୁତ୍ରକାମାଶ୍ଚ ପୁତ୍ରିଣଶ୍ଚ ସଦା ଜନାଃ। ଯାସ୍ତାସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍କନ୍ଯାସ୍ତପୋ ନାମ ହୁତାଶନଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ଥିବା, ସେମାନେ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଯେଉଁ କନ୍ୟାମାନେ ହୁତାଶନ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ, ସେମାନେ 'ତପସ୍' ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।
କିଂ କରୋମୀତି ତାଃ ସ୍କନ୍ଦଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ସମଭାଷଯନ୍
ସେ କନ୍ୟାମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପଚାରିଲେ, 'ଆମେ କଣ କରିବୁ?'
ଭଵେମ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ମାତରୋ ଵଯମୁତ୍ତମାଃ। ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରିଯମେତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ନଃ
ତୁମର କୃପାରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଆ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରେମ ଦିଅ—ଏହି ଦୟା କର।
ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ବାଢମିତ୍ଯେଵଂ ଭଵିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ପୃଥିଗ୍ଵିଧାଃ। ଶିଵାଶ୍ଚୈଵାଶିଵାଶ୍ଚୈଵ ପୁନଃପୁନଃରୁଦାରଧୀଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ତମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି ହେବ। ତମେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଦୁହିଁ ଭାବରେ, ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେବ।'
ଅଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵା ତତଶ୍ଚୈନଂ ଛାଗଵକ୍ରୋ ବହୁପ୍ରଜଃ। ରମଯାମାସ ଶୈଲସ୍ଥଂ ବଲଂ କ୍ରୀଡନକୈରିଵ
ତାପରେ ସେ ଅଗ୍ନି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଛାଗ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ସହିତ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ଖେଳନା ଦେଇ ଖୁସି କରିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ପୁତ୍ରତ୍ଵେ ସ୍କନ୍ଦଂ ମାତୃଗଣୋଽଗମତ୍। କାକୀ ଚ ହଲିମା ଚୈଵ ମାତା ଚାଥ ହଲୀ ତଥା। ଆର୍ଯା ବାଲା ଚ ଧାତ୍ରୀ ଚ ସପ୍ତୈତା ଶିଶୁମାତରଃ
ତାପରେ ସେଇ ମାଆମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ—କାକୀ, ହଳିମା, ମାତା, ହଳୀ, ଆର୍ଯ୍ୟା, ବାଳା ଓ ଧାତ୍ରୀ—ଏହି ସାତଜଣ ଶିଶୁର ମାଆ।
ଏତାସାଂ ଵୀର୍ଯସଂପନ୍ନଃ ଶିଶୁର୍ନାମାତିଦାରୁଣଃ। ସ୍କନ୍ଦପ୍ରସାଦଜଃ ପୁତ୍ରୋ ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ଭଯଂକରଃ
ଏମାନଙ୍କଠାରୁ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅତିଦାରୁଣ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ କୃପାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଲାଲ ଆଖି ଓ ଭୟଙ୍କର।
ଏଷ ଵୀରୋଽଷ୍ଟମଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ମାତୃଗଣୋଦ୍ଭଵଃ। ଛାଗଵକ୍ରେଣ ସହିତୋ ନଵମଃ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ
ଏହି ଅଟିଦାରୁଣ ଅଷ୍ଟମ ବୀର, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ମାଆମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଛାଗବକ୍ର ସହିତ ଏହିଁ ନବମ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଷଷ୍ଠଂ ଛାଗମଯଂ ଵକ୍ରଂ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯୈଵେତି ଵିଦ୍ଧି ତମ୍। ଷଟ୍ଶିରୋଭ୍ଯନ୍ତରଂ ରାଜନ୍ନିତ୍ଯଂ ମାତୃଗଣାର୍ଚିତମ୍
ଛଠଠାରେ ଛାଗ ମୁଣ୍ଡିଆ ବକ୍ର ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଅଂଶ ଅଟେ। ଏହି ଛଠ ମୁଣ୍ଡ ମାଆମାନେ ସବୁବେଳେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଷଣ୍ଣାଂ ତୁ ପ୍ରଵରଂ ତସ୍ଯ ଶୀର୍ଷାଣାମିହ ଶବ୍ଦ୍ଯତେ। ଶକ୍ତିଂ ଯେନାସୃଜଦ୍ଦିଵ୍ଯାଂ ଭଦ୍ରଶାଖ ଇତି ସ୍ମ ହ
ତାଙ୍କ ଛଅଟି ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭଦ୍ରଶାଖା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ଦ୍ଵିଵିଧାକାରଂ ଵୃତ୍ତଂ ଶୁକ୍ଲସ୍ଯ ପଞ୍ଚମୀମ୍। ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ଵୃତ୍ତଂ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଜନାଧିପ
ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଘଟଣା ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ଘଟିଲା। ଛଠ ଦିନରେ, ରାଜା, ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ଉପଵିଷ୍ଟଂ ତୁ ତଂ ସ୍କନ୍ଦମାମୁକ୍ତକଵଚସ୍ରଜମ୍। ହିରଣ୍ଯଚୂଡମୁକୁଟଂ ହିରଣ୍ଯାଂକ୍ଷଂ ମହାପ୍ରଭମ୍
ସେଠାରେ ସ୍କନ୍ଦ ବସିଥିଲେ, ବାହାନ୍ଧିଆ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସୁନା ମୁକୁଟ ଓ ସୁନା ଆଖି ସହିତ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ।
ଲୋହିତାମ୍ବରସଂଵୀତଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ମନୋରମମ୍। ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାପି ସୁପ୍ରିଯମ୍
ଲାଲ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଁତ, ଆକର୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଏବଂ ତିନି ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ।
ତତସ୍ତଂ ଵରଦଂ ଶୂରଂ ଯୁଵାନଂ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲମ୍। ଅଭଜତ୍ପଦ୍ମରୂପା ଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଶରୀରିଣୀ
ତାପରେ ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ନିଜେ ପଦ୍ମ ରୂପେ, ସେଇ ଯୁବକ, ବୀର, ଦାତା, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ବର୍ଚ୍ଛିଲେ।