କ୍ରୀଡନ୍ଭାତି ମହାସେନସ୍ତ୍ରୀଂଲ୍ଲୋକାନ୍ଵଦନୈଃ ପିଵନ୍। ପର୍ଵତାଗ୍ରେଽପ୍ରମେଯାତ୍ମା ରଶ୍ମିମାନୁଦଯେ ଯଥା
ଖେଳୁଥିବା ସେ ମହାସେନ, ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ମୁହଁରେ ପିଇଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିରେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ସ ତସ୍ ପର୍ଵତସ୍ଯାଗ୍ରେ ନିଷଣ୍ଣୋଽଦ୍ଭୁତଵିକ୍ରମଃ। ଵ୍ଯଲୋକଯଦମେଯାତ୍ମା ମୁଖୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଦିଶଃ
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ବସି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ ପଶ୍ଯନ୍ଵିଵିଧାନ୍ଭାଵାଂଶ୍ଚକାର ନିନଦଂ ପୁନଃ। ତସ୍ଯ ତଂ ନିନଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ୍ଯପତନ୍ବହୁଧା ଜନାଃ। ଭୀତାଶ୍ଚୋଦ୍ଵିଗ୍ରମନସସ୍ତମେଵ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖି, ପୁନି ଗର୍ଜନ କଲେ; ସେ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଅନେକ ଲୋକ ଭୟରେ ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ, ଭୟଭୀତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ମନେ ସେଠାରେ ଶରଣ ନେଲେ।
ଯେ ତୁଂ ସଂଶ୍ରିତା ଦେଵଂ ନାନାଵର୍ଣାସ୍ତଦା ଜନାଃ। ତାନପ୍ଯାହୁଃ ପାରିଷଦାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସୁମହାବଲାନ୍
ଯେଉଁ ନାନାବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସେ ଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପାର୍ଷଦ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ସ ତୂତ୍ଥାଯ ମହାବାହୁରୁପସାନ୍ତ୍ଵ୍ଯ ଚ ତାଞ୍ଜନାନ୍। ଧନୁର୍ଵିକୃଷ୍ଯ ଵ୍ଯସୃଜଦ୍ବାଣାଞ୍ଶ୍ଵେତେ ମହାଗିରୌ
ତାପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଧନୁଷ ଟାଣି, ଧଳା ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉପରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଵିଭେଦ ସ ଶରୈଃ ଶୈଲଂ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ହିମଵତଃ ସୁତମ୍। ତେନ ହଂସାଶ୍ଚ ଗୃଧ୍ରାଶ୍ଚ ମେରୁଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପର୍ଵତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ହଂସ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଵିଶୀର୍ଣୋଽପତଚ୍ଛୈଲୋ ଭୃଶମାର୍ତସ୍ଵରାଵ୍ରୁଵନ୍
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସେ ପର୍ବତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିକି ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତେ ତ୍ଵନ୍ଯେ ନେଦୁଃ ଶୈଲା ଭୃଶଂ ଭଯାତ୍। `ଘୋରମାର୍ତସ୍ଵରଂ ଚକ୍ରୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ଵିଦାରିତମ୍
ସେ ପର୍ବତ ଢଳିପଡ଼ିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ଭୟରେ ଜୋରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, କ୍ରଉଞ୍ଚକୁ ଭାଗିଯିବା ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ କଲେ।
ସତଂ ନାଦଂ ଭୃଶାର୍ତାନାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽପି ବଲିନାଂଵରଃ। ନ ପ୍ରାଵ୍ଯଧଦମେଯାତ୍ମା ଶକ୍ତିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଚାନଦତ୍
ସେମାନଙ୍କର ଭୟଭୀତ ଦୁଃଖର ନାଦ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚିତ୍ତକୁ ଅଚଳ ରଖି, ଶକ୍ତି ଉଠାଇ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସା ତଦା ଵିମଲା ଶକ୍ତିଃ କ୍ଷିପ୍ତା ତେନ ମହାତ୍ମନା। ବିଭେଦ ଶିଖରଂ ଘୋରଂ ଶ୍ଵେତସ୍ ତରସା ଗିରେଃ
ତାହାପରେ ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ନିର୍ମଳ ଶକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଜୋରରେ ଧଳା ପର୍ବତର ଭୟଙ୍କର ଶିଖରକୁ ଭେଦିଦେଲା।
ସ ତେନାଭିହତୋ ଦୀର୍ଣୋ ଗିରିଃ ଶ୍ଵେତୋଽଚଲୈଃ ସହ। ପଲାଯତ ମହୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭୀତସ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଶକ୍ତିର ଆଘାତରେ, ଧଳା ପର୍ବତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଶିଖରମାନେ ଭାଗିଗଲେ, ଭୟରେ ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତା ଭୂମିର୍ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ ସମନ୍ତତଃ। ଆର୍ତା ସ୍କନ୍ଦଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପୁନର୍ବଲଵତୀ ବଭୌ
ତାପରେ ଭୂମି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରେ ଲାଗିଲା; ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ପୁନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା।
ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯତମେଵ ପୃଥିଵୀଂ ଗତାଃ। ଅଥୈନମଭଜଲ୍ଲୋକଃ ସ୍କନ୍ଦଂ ଶୁକ୍ଲସ୍ଯ ପଞ୍ଚମୀମ୍
ପର୍ବତମାନେ ନମସ୍କାର କରି, ସେଇ ଭୂମିକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହାସତ୍ତ୍ଵେ ମହାସେନେ ମହାବଲେ। ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁର୍ମହୋତ୍ପାତା ଘୋରରୂପାଃ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ ।। 1
ସେଇ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାସେନ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବଡ଼ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଵିପରୀତଂ ଚ ତଥା ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନି ଯାନି ଚ। ଗ୍ରହା ଦୀପ୍ତା ଦିଶଃ ଖଂ ଚ ରରାସ ଚ ମହୀ ଭୃଶମ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କର ଭୂମିକା ବଦଳିଗଲା, ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଘଟିଗଲା; ଗ୍ରହମାନେ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଦିଗମାନେ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କମ୍ପିଗଲା।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଘୋରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋତ୍ପାତାନ୍ସମନ୍ତତଃ। ଅକୁର୍ଵଞ୍ଶାନ୍ତିମୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ଲୋକାନାଂ ଲୋକଭାଵନାଃ
ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତଠାରେ ଏହି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ନିଵସନ୍ତି ଵନେ ଯେ ତୁ ତସ୍ମିଂଶ୍ଚୈତ୍ରରଥେ ଜନାଃ। ତେଽବ୍ରୁଵନ୍ନେଷ ନୋଽନର୍ଥଃ ପାଵକେନାହୃତୋ ମହାନ୍। ସଂଗମ୍ଯ ଷଡ୍ଭିଃ ପତ୍ନୀଭିଃ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାମିତି ସ୍ମ ହ
ଏହି ଚୈତ୍ରରଥ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବସୁଥିଲେ, ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ବଡ଼ ଅପମାଦ ଆମ ପାଖକୁ ଆଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଛଅଜଣୀ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବା ପରେ।'
ଅପରେ ଗରୁଡୀମାହୁସ୍ତଯାଽନର୍ଥୋଽଯମାହୃତଃ। ଯୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ସା ତଦା ଦେଵୀ ତସ୍ଯା ରୂପେଣ ଗଚ୍ଛତୀ
ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଗରୁଡ଼ୀ ଏହି ଅପମାଦ ଆଣିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସେଠିବେଳେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସେଇ ରୂପରେ ଚାଲିଯିବା ଦେଖିଥିଲେ।'
ନ ତୁ ତତ୍ସ୍ଵାହଯା କର୍ମ କୃତଂଜାନାତି ଵୈ ଜନଃ
କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱାହା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା।
ସୁପର୍ଣୀ ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମମାଯଂ ତନଯସ୍ତ୍ଵିତି। ଉପଗମ୍ଯ ଶନୈଃ ସ୍କନ୍ଦମାହାହଂ ଜନନୀ ତଵ
ସୁପର୍ଣ୍ଣୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି, 'ଏହି ମୋର ପୁଅ' ବୋଲି କହିଲେ, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, 'ମୁଁ ତୁମର ମା' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅଥ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାତଂ ପୁତ୍ରଂ ମହୌଜସମ୍। ତତ୍ଯଜୁଃ ଷଟ୍ ତଦା ପତ୍ନୀର୍ଵିନା ଦେଵୀମରୁନ୍ଧତୀମ୍। ଷଡ୍ଭିରେଵ ତଦା ଜାତମାହୁସ୍ତଦ୍ଵନଵାସିନଃ
ତାପରେ, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଛି, ସେମାନେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଛାଡ଼ି ବାକି ଛଅଜଣୀ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ କହିଲେ, ସେ ଛଅଜଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।
ସପ୍ତର୍ଷୀନାହ ଚ ସ୍ଵାହା ମମ ପୁତ୍ରୋଽଯମିତ୍ଯୁତ। ଅହଂ ହେତୁର୍ନୈତଦେଵମିତି ରାଜନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
ସ୍ୱାହା ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ମୋର ପୁଅ', କିନ୍ତୁ ପୁନିପୁନି, 'ମୁଁ କାରଣ, ପତ୍ନୀମାନେ ନୁହଁନ୍ତି' ବୋଲି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତୁ କୃତ୍ଵେଷ୍ଟିଂ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ମହାମୁନିଃ। ପାଵକଂ କାମସଂତପ୍ତମଦୃଷ୍ଟଃ ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାତ୍। ତତ୍ତେନ ନିଖିଲଂ ସର୍ଵମଵବୁଧ୍ଯ ଯଥାତଥମ୍
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଡ଼ ମୁନି, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଦୃଶ୍ୟମାନ ନ ହୋଇ, କାମରେ ଦଗ୍ଧ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତୁ ପ୍ରଥମଂ କୁମାରଂ ଶରଣଂ ଗତଃ। ସ୍ତଵଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସଂପ୍ରଚକ୍ରେ ମହାସେନସ୍ ଚାପି ସଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରଥମେ ଶିଶୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ମହାସେନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି ରଚନା କଲେ।
ମଙ୍ଗଲାନି ଚ ସର୍ଵାଣି କୌମାରାଣି ତ୍ରଯୋଦଶ। ଜାତକର୍ମାଦିକାସ୍ତସ୍ କ୍ରିଯାଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାମୁନିଃ
ବଡ଼ ମୁନି ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଆଦି ତେରଟି କୌମାର କ୍ରିୟା କଲେ।
ପଡ୍ଵକ୍ରସ୍ଯ ତୁ ମାଂହାତ୍ମ୍ଯଂ କୁକ୍କୁଟସ୍ଯ ତୁ ସାଧନମ୍। ଶକ୍ତ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଃ ସାଧନଂ ଚ ତଥା ପାରିଷଦାମଷି
ସେ ପଉଁଖର ମହିମା, କୁକୁଡ଼ିର ଶକ୍ତି, ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସାଧନା ଏବଂ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ସାଧନା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଶ୍ଚକାରୈତତ୍କର୍ମ ଲୋକହିତାଯ ଵୈ। ତସ୍ମାଦୃଷିଃ କୁମାରସ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽଭଵତ୍ପ୍ରିଯଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କଲେ; ଏହିଠାରୁ ମୁନି କୁମାରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।
ଅନ୍ଵଜାନାଚ୍ଚ ସ୍ଵାହାଯା ରୂପାନ୍ଯତ୍ଵଂ ମହାମୁନିଃ। ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାନନାପରାଧ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତତ୍ଵତସ୍ତସ୍ମାତ୍ତେ ପତ୍ନୀଃ ସର୍ଵତୋତ୍ଯଜନ୍
ବଡ଼ ମୁନି ସ୍ୱାହାଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ବୁଝିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ନାରୀମାନେ ଅପରାଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ପତ୍ନୀମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସ୍କନ୍ଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ଦେଵା ଵାସଵଂ ସହିତାଽବ୍ରୁଵନ୍। ଅଵିଷହ୍ଯଂ ଵଲଂ ସ୍କନ୍ଦଂ ଜହି ଶକ୍ରାଶୁ ମାଚିର୍
ସେତେବେଳେ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ବାସବ ସହିତ କହିଲେ, 'ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଶୀଘ୍ର ମାର, ଶକ୍ର।'
ଯଦି ଵା ନ ନିହଂସ୍ଯେନମଦ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସନ୍ନିଗୃହ୍ଯାସ୍ମାଂସ୍ତ୍ଵାଂ ଚ ଶକ୍ର ମହାବଲା
'ଯଦି ଆଜି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ନାହିଁ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ; ସେ ତାଙ୍କ ମହାଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକ, ଆମେ ଓ ତୁମକୁ ବଶ କରିଦେବେ, ଶକ୍ର।'