ସ୍ଵାହା ତଂ ଦକ୍ଷଦୁହିତା ପ୍ରଥମାଽକାମଯତ୍ତଦା। ସା ତସ୍ଯ ଚ୍ଛିଦ୍ରମନ୍ଵୈଚ୍ଛଚ୍ଚିରାତ୍ପ୍ରଭୃତିଭାମିନୀ
ସେ ସମୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ସ୍ୱାହା, ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଚାହିଲେ; ସେ ଦୀପ୍ତିମାନୀ ବହୁଦିନ ଧରି ତାଙ୍କ ସହ ଅବସର ଖୋଜୁଥିଲେ।
ସା ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯଥାଵତ୍ତୁ ଵର୍ହିଂ ଵନମୁପାଗତମ୍। ତତ୍ତ୍ଵତଃ କାମସଂତପ୍ତଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଭାମିନୀ
ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସତ୍ୟସତ୍ୱରେ କାମନାରେ ଜଳୁଛନ୍ତି; ଏହି ଭାବରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅହଂ ସପ୍ତର୍ଷିପତ୍ନୀନାଂ କୃତ୍ଵା ରୂପାଣି ପାଵକମ୍। କାମଯିଷ୍ଯାମି କାମାର୍ତଂ ତାସାଂ ରୂପେଣ ମୋହିତମ୍। ଏଵଂ କୃତେ ପ୍ରୀତିରସ୍ କାମାଵାପ୍ତିଶ୍ଚ ମେ ଭଵେତ୍
'ମୁଁ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେର ରୂପ ଧାରଣ କରି, କାମନାରେ ତପିଥିବା ଓ ସେମାନଙ୍କର ରୂପରେ ମୋହିତ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି। ଏହିପରି କଲେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଦୁହିଁଟି ମିଳିବ।'
ଶିଵା ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଙ୍ଗିରସଃ ଶୀଲରୂପଗୁଣାନ୍ଵିତା। ତସ୍ଯାଃ ସା ପ୍ରଥମଂ ରୂପଂ କୃତ୍ଵାଦେଵୀ ଜନାଧିପ
ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶିବା, ଶିଳ, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ; ସେଇ ଦେବୀ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ହେ ରାଜା।
ଜଗାମ ପାଵକାଭ୍ଯାଶଂ ତଂ ଚୋଵାଚ ଵରାଙ୍ଗନା। ମାମଗ୍ନେ କାମସଂତପ୍ତାଂ ତ୍ଵଂ କାମଯିତୁମର୍ହସି
ସେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ଭାବେ କହିଲେ: 'ହେ ଅଗ୍ନିଦେବ, ମୁଁ କାମନାରେ ତପିଯାଉଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଚାହିବା ଉଚିତ।'
କରିଷ୍ଯସି ନ ଚେଦେଵଂ ମୃତାଂ ମାମୁପଧାରଯ। `ତଵାପ୍ଯଧର୍ମଃ ସୁମହାନ୍ଭଵିତା ଵୈ ହୁତାଶନ
'ଯଦି ଏହା କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୋତେ ମୃତ ଭାବିବା; ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ ହେବ।'
ଅହମଙ୍ଗିରସୋ ଭାର୍ଯା ଶିଵା ନାମ ହୁତାଶନ। ସଖୀଭିଃ ସହିତା ପ୍ରାପ୍ତା ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
'ମୁଁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶିବା, ହେ ଅଗ୍ନିଦେବ; ମୁଁ ମୋ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଚିନ୍ତା କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।'
କଥଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିଜାନୀଷେ କାମାର୍ତମିତରାଃ କଥମ୍। ଯାସ୍ତ୍ଵଯା କୀର୍ତିତାଃ ସର୍ଵାଃ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ପ୍ରିଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
'ତୁମେ କିପରି ମୋତେ, ଏହି କାମନାରେ ତପିଥିବାକୁ ଚିହ୍ନିଲ? ଅନ୍ୟମାନେକୁ କିପରି? ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେକୁ ତୁମେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, ସେମାନେକୁ?'
ଅସ୍ମାକଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯୋ ନିତ୍ଯଂ ବିଭୀମସ୍ତୁ ଵଯଂ ତଵ। ତ୍ଵଚ୍ଚିତ୍ତମିଙ୍ଗିତୈର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରେଷିତାଽସ୍ମି ତଵାନ୍ତିକମ୍
ତୁମେ ସଦା ଆମ ପ୍ରିୟ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରିୟ ବିଭୀମସ। ତୁମର ମନର ଇଚ୍ଛା ଓ ଇଙ୍ଗিত ବୁଝି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଯାଇଛି।
ମୈଥୁନାଯେହ ସଂପ୍ରାପ୍ତା କାମାଚ୍ଚୈଵ ଦ୍ରୁତଂ ଚ ମାମ୍। `ଉପଯନ୍ତୁଂ ମହାଵୀର୍ଯ ପୂର୍ଵମେଵ ତ୍ଵମର୍ହସି'। [ଜାମଯୋ ମାଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି ହୁତାଶନ]
ମୁଁ ଏଠାକୁ ମିଳନ ପାଇଁ, ଆଶା ଓ ତ୍ୱରାରେ ଆସିଛି; ହେ ବଳଶାଳୀ, ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ୱୀକାର କର। [ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଯିବି।]
ତତୋଽଗ୍ନିରୁପଯେମେ ତାଂ ଶିଵାଂ ପ୍ରୀତିମୁଦାଯୁତଃ। ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦେଵୀ ସମାଯୁକ୍ତା ଶୁକ୍ରଂ ଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା
ତାପରେ ଅଗ୍ନି, ସେ ଶୁଭାଙ୍ଗନା ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଦେବୀ ମଧୁର ସ୍ନେହରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ହାତରେ ବୀଜ ଧରିଲେ।
ସାଽଚିନ୍ତଯନ୍ମମେଦଂ ଯେ ରୂପଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି କାନନେ। ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀନାମନୃତଂ ଦୋଷଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପାଵକେ
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୋର ରୂପ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦୋଷ ଦେବେ, ହେ ପାବକ।
ତସ୍ମାଦେତଦ୍ରକ୍ଷମାଣା ଗରୁଡୀ ସଂଭଵାମ୍ଯହମ୍। ଵନାନ୍ନିର୍ଗମନଂ ଚୈଵ ସୁଖଂ ମମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଗରୁଡ଼ୀ ରୂପ ନେବି। ଏହି ଭାବେ ମୋ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ିବା ସହଜ ହେବ।
ସୁପର୍ଣୀ ସା ତଦା ଭୂତ୍ଵା ନିର୍ଜଗାମ ମହାଵନାତ୍। ଅପଶ୍ଯତ୍ପର୍ଵତଂ ଶ୍ଵେତଂ ଶରସ୍ତମ୍ବୈଃ ସୁସଂଵୃତମ୍
ସେ ସମୟରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣୀ ରୂପ ନେଇ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲୁଠାରୁ ବାହାରିଗଲେ। ସେ ଏକ ଧଳା ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଉଚ୍ଚ ଶର ଦଳରେ ଢାକା।
ଦୃଷ୍ଟୀଵିଷୈଃ ସପ୍ତଶୀର୍ଷୈର୍ଗୁପ୍ତଂ ଭୋଗିଭିରଦ୍ଭୁତୈଃ। ରକ୍ଷୋଭିଶ୍ଚ ପିଶାଚୈଶ୍ଚ ରୌଦ୍ରୈର୍ଭୂତଗଣୈସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ସାତ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବିଷ ଭରା ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ସର୍ପମାନେ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଭୂତମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣମନେକୈଶ୍ଚ ମୃଗଦ୍ଵିଜୈଃ। `ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ନାନାତରୁଲତାଚିତମ୍
ସେଠାରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସୀ, ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ; ନଦୀ ଝରଣା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଛଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସା ତତ୍ର ସହସା ଗତ୍ଵା ଶୈଲପୃଷ୍ଠଂ ସୁଦୁର୍ଗମମ୍। ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍କାଞ୍ଚନେ କୁଣ୍ଡେ ଶୁକ୍ରଂ ସା ତ୍ଵରିତା ଶୁଭା
ସେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଇ କଠିନ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୁଭାଙ୍ଗନା ତ୍ୱରାରେ ସୁନାର କୁଣ୍ଡରେ ବୀଜ ପକେଇଲେ।
ଶିଷ୍ଟାନାମପି ସା ଦେଵୀ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ପତ୍ନୀସରୂପତାଂ କୃତ୍ଵା ରମଯାମାସ ପାଵକମ୍
ସେ ଦେବୀ, ମହାତ୍ମା ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ଭଳି ରୂପ ନେଇ, ପାବକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ।
ଦିଵ୍ଯରୂପମରୁନ୍ଧତ୍ଯାଃ କର୍ତୁଂ ନ ଶକିତଂ ତଯା। ତସ୍ଯାସ୍ତପଃପ୍ରଭାଵେଣ ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣେନ ଚ
ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ନେବାକୁ ସେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଓ ପତିସେବାର ପ୍ରଭାବ।
ଷଟ୍କୃତ୍ଵସ୍ତତ୍ତୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତମଗ୍ନେ ରେତଃ କୁରୁତ୍ତମ। ତସ୍ମନ୍କୁଣ୍ଡେ ପ୍ରତିପଦି କାମିନ୍ଯା ସ୍ଵାହଯା ତଦା
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଛଅଥର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବୀଜ ସେଇ କୁଣ୍ଡରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ପ୍ରତ୍ୟେକଥର, ଇଚ୍ଛାଶୀଳା ନାରୀ ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତାହା ଅର୍ପଣ କଲେ।
ତତ୍ସ୍କନ୍ନଂ ତେଜସା ତତ୍ରସଂଵୃତଂଜନଯତ୍ସୁତମ୍। ଋଷିଭିଃ ପୂଜିତଂ ସ୍କନ୍ନମନଯନ୍ସ୍କନ୍ଦତାଂ ତତଃ
ଏହି ଶକ୍ତି ଭରା ବୀଜ ସେଠାରେ ରହି, ଏକ ପୁଅଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା, ଯାହାକୁ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏହିଭଳି ସେ ଶ୍କନ୍ଦ ହେଲେ।
ଷଟ୍ଶିରା ଦ୍ଵିଗୁଣଶ୍ରୋତ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷିଭୂଜକ୍ରମଃ। ଏକଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵେକକାଯଃ କୁମାରଃ ସମପଦ୍ଯତ
ସେ ଛଅଟି ମୁଣ୍ଡ, ଦୁଇଗୁଣି କାନ, ବାରୋଟି ଆଖି, ଗୋଟିଏ ଗଳା ଓ ଦେହ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେଇ ପୁଅ ଏଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯାଯାମଭିଵ୍ଯକ୍ତସ୍ତୃତୀଯାଯାଂ ଶିଶୁର୍ବଭୌ। ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗସଂଭୂତଶ୍ଚତୁର୍ଥ୍ଯାମଭଵଦ୍ଗୁହଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ତୃତୀୟ ଦିନରେ ଶିଶୁ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସହିତ ଗୁହା ହେଲେ।
ଲୋହିତାଭ୍ରେଣ ମହତା ସଂଵୃତଃ ସହ ଵିଦ୍ଯୁତା। ଲୋହିତାଭ୍ରେ ସୁମହତି ଭାତି ସୂର୍ଯ ଇଵୋଦିତଃ
ବଡ଼ ଲାଲ୍ ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ସହିତ ଢାକା, ସେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବଡ଼ ଲାଲ୍ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଗୃହୀତଂ ତୁ ଧନୁସ୍ତେନ ଵିପୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ନ୍ଯସ୍ତଂ ଯତ୍ରିପୁରଘ୍ନେନ ସୁରାରିଵିନିକୃନ୍ତନମ୍
ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଭୟଜନକ ଧନୁଷ ଧରିଲେ, ଯାହା ତ୍ରିପୁର ନାଶକ ରଖିଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରୁଥିଲା।
ତଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନନାଦ ବଲଵାଂସ୍ତଦା। ସଂମୋହଯନ୍ନିମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ଗୁହସ୍ତ୍ରୀନ୍ସଚରାଚରାନ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୁହା ଗର୍ଜନ କଲେ, ଏହାର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଗୁହା ନାରୀମାନେ ଓ ଚରାଚର ଜଗତ ଅବାକ୍ ହେଇଗଲା।
ତସ୍ ତଂ ନିନଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାମେଘୌଘନିଃସ୍ଵନମ୍। ଉତ୍ପେତତୁର୍ମହାନାଗୌ ଚିତ୍ରଶ୍ଚୈରାଵତଶ୍ଚ ହ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିବା, ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ—ଚିତ୍ର ଓ ଏୟାରାବତ—ଉଠି ଦେଖାଗଲେ।
ତାଵାପତନ୍ତୌ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯସ ବାଲୋଽର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଶକ୍ତିଂ ଚାନ୍ଯେନ ପାଣିନା
ସେ ଦୁଇ ହାତୀ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଶୁ, ଦୁଇ ହାତରେ ଦୁହିଁକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ।
ଅପରେଣାଗ୍ନିଦାଯାଦସ୍ତାମ୍ରଚୂଡଂ ଭୁଜେନ ସଃ। ମହାକାଯମୁପଶ୍ଲିଷ୍ଟଂ କୁକ୍କୁଟଂ ବଲିନାଂ ଵରମ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ଵ୍ଯନଦଦ୍ଭୀମଂ ଚିକ୍ରୀଡ ଚ ମହାଭୁଜଃ
ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଅଗ୍ନିର ସନ୍ତାନ, ତାମ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁକୁଡ଼ିକୁ ଜୋରରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ବଲଵାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଶଙ୍ଖମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାଧ୍ମାପଯତ୍ ଭୂତାନାଂ ତ୍ରାସନଂ ବଲିନାମପି। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାମାକାଶଂ ବହୁଶୋ ନିଜଘାନ
ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଉତ୍ତମ ଶଂଖ ଧରି ତାହା ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ଦୁଇ ହାତରେ ଆକାଶକୁ ପୁନିପୁନି ଆଘାତ କଲେ।