ଅଦ୍ଭୁତସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଵିଡୂରଥଃ। ଯାଵନ୍ତଃ ପାଵକାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସୋମାସ୍ତାଵନ୍ତ ଏଵ ତୁ
ଅଦ୍ଭୁତା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ବିଡୂରଥ। ଯେତେ ଅଗ୍ନି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେତେ ସୋମ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅତ୍ରେଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଵଯେ ଜାତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଅଗ୍ନିଃ ପୁତ୍ରାନ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁକାମସ୍ତାନେଵାତ୍ମନ୍ଯଧାରଯତ୍
ଅତ୍ରିଙ୍କ ବଂଶରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଅଗ୍ନି ସେମାନେକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଧାରଣ କଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ କାଯାନ୍ନିର୍ହରନ୍ତି ହୁତାଶନାଃ। ଏଵମେତେ ମହାତ୍ମାନଃ କୀର୍ତିତାସ୍ତେଽଗ୍ନଯୋ ଯଥା
ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଅଗ୍ନିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏଭଳି ମହାତ୍ମାମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅଗ୍ନିମାନେ, ଯେପରି ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଅପ୍ରମେଯା ଯଥୋତ୍ପନ୍ନାଃ ଶ୍ରୀମନ୍ତସ୍ତିମିରାପହାଃ। ଅଦ୍ଭୁତସ୍ତ ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଥା ଵେଦେଷୁ କୀର୍ତିତମ୍
ଅପରିମାପ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା, ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅଦ୍ଭୁତଙ୍କ ମହିମା ବେଦରେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେପରି।
ତାଦୃଶଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵେଷାମେକୋ ହ୍ଯେଷୁ ହୁତାଶନଃ। ଏକ ଏଵୈଷ ଭଗଵାନ୍ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପ୍ରଥମୋଽଙ୍ଗିରାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣ, ସେଉଁଛି ପ୍ରଥମ ଅଙ୍ଗିରା ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ।
ବହୁଧା ନିଃସୃତଃ କାଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟୋମଃ କ୍ରତୁର୍ଵଥା। ଇତ୍ଯେଷ ଵଂଶଃ ସୁମହାନଗ୍ନୀନାଂ କୀର୍ତିତୋ ମଯା। ପାଵକୋ ଵିଵିଧୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ହଵ୍ଯଂ ଵହତି ଦେହିନାମ୍
ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବହୁ ରୂପରେ, ଯେପରି ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରତୁମାନେ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଭଳି ମୁଁ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ବଡ଼ ବଂଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି। ପାବକ ନାନା ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେହୀମାନଙ୍କ ହବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନୀନାଂ ଵିଵିଧା ଵଂଶାଃ କୀର୍ତିତାସ୍ତେ ମଯାଽନଘ। ଶୁଣୁ ଜନ୍ମ ତୁ କୌରଵ୍ଯ କାର୍ତିକେଯସ୍ ଧୀମତଃ
ମୁଁ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବଂଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏବେ ହେ କୌରବ, ଧୀର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣ।
ଅଦ୍ଭୁତସ୍ଯାଦ୍ଭୁତଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯମିତୌଜସମ୍। ଜାତଂ ସପ୍ତର୍ଷିଭାର୍ଯାଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍
ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅଙ୍କ କଥା କହିବି, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ାଇଥିବା।
ଦେଵାସୁରାଃ ପୁରା ଯତ୍ତା ଵିନିଘ୍ନନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍। ତତ୍ରାଜଯନ୍ସଦା ଦେଵାନ୍ଦାନଵା ଘୋରରୂପିଣଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ସବୁବେଳେ ଦେବତାମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ।
ଵଧ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବହୁଶସ୍ତୈଃ ପୁରଂଦରଃ। ସ ସୈନ୍ଯନାଯକାର୍ଥାଯ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାସଵଃ
ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ବାରମ୍ବାର ହତ୍ୟା ହେଉଥିବା ଦେଖି, ପୁରନ୍ଦର ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଦେଵସେନାଂ ଦାନଵୈର୍ହି ଭଗ୍ନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବଲଃ। ପାଲଯେଦ୍ଵୀର୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସ ଜ୍ଞେଯଃ ପୁରୁଷୋ ମଯା
ଦେବତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଦାନବମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିବା ଦେଖି, ସେ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, 'ଏପରି ପୁରୁଷକୁ ମୁଁ ଜାଣିବି' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ସ ଶୈଲଂ ମାନସଂ ଗତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯନ୍ନର୍ଥମିମଂ ଭୃଶମ୍। ଶୁଶ୍ରାଵାର୍ତସ୍ଵରଂ ଘୋରମଥ ମୁକ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ତଦା
ସେ ମାନସ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ଏହି କଥା ଉପରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ନାରୀର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ।
ଅଭିଧାଵତୁ ମାଂ କଶ୍ଚିତ୍ପୁରୁଷସ୍ତ୍ରାତୁ ଚୈଵ ହ। ପତିଂ ଚ ମେ ପ୍ରଦିଶତୁ ସ୍ଵଯଂ ଵା ପତିରସ୍ତୁ ମେ
'ମୋତେ କେହି ଆସି ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ! ମୋତେ ପତି ଦେଖାନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ମୋ ପତି ହେଉନ୍ତୁ!'
ପୁରଂଦରସ୍ତୁ ତାମାହ ମା ଭୈର୍ନାସ୍ତି ଭଯଂ ତଵ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋଽପଶ୍ଯତ୍କେଶିନଂ ସ୍ଥିତମଗ୍ରତଃ
କିନ୍ତୁ ପୁରନ୍ଦର ତାକୁ କହିଲେ, 'ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଆପଦ ନାହିଁ।' ଏଭଳି କହି ସେ ଆଗରେ କେଶିନ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କିରୀଟିନଂ ଗଦାପାଣିଂ ଧାତୁମନ୍ତମିଵାଚଲମ୍। ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ତାମଥୈନଂ ଵାସଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ହାତରେ ଗଦା ଧରିଥିବା, ଧାତୁର ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିବା ସେଠି, ବୀର୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ହାତରେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଧରି ରଖିଲେ, ତେବେ ବାସବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଅନାର୍ଯକର୍ମନ୍କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମିମାଂ କନ୍ଯାଂ ଜିହୀର୍ଷସି। ଵଜ୍ରିଣଂ ମାଂଵିଜାନୀହି ଵିରମାସ୍ଯାଃ ପ୍ରବାଧନାତ୍
ହେ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ହେଉଛି ବଜ୍ରଧାରୀ, ଏହି ଝଞ୍ଜଟ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଵିସୃଜସ୍ଵ ତ୍ଵମେଵୈନାଂ ଶକ୍ରୈଷା ପ୍ରାର୍ଥିତା ମଯା। କ୍ଷମଂ ତେଜୀଵତୋ ଗନତୁଂ ସ୍ଵପୁରଂ ପାକଶାସନ
ତୁମେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଏବେ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ଏହାକୁ ମୁଁ ଚାହିଁଛି, ଶକ୍ର। ତୁମେ ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଏବେ ତୁମର ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯାଅ, ଭୃତ୍ର ନାଶକ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗଦାଂ କେଶୀ ଚିକ୍ଷେପେନ୍ଦ୍ରଵଧାଯ ଵୈ। ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ମଧ୍ଯେ ଵଜ୍ରେଣ ଵାସଵଃ
ଏଭଳି କହି, କେଶୀ ତାଙ୍କର ଗଦାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ବାସବ ତାହାକୁ ଆକାଶରେ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅଥାସ୍ଯ ଶୈଲଶିଖରଂ କେଶୀ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଵାସୃଜତ୍। `ମହାମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ ଚଲତ୍ପାଵକସଂକୁଲମ୍
ତାପରେ, କେଶୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉଠାଇ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲା।
ତଦାପନ୍ତତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗଂ ଶତକ୍ରତୁଃ। ବିଭେଦ ରାଜନ୍ଵଜ୍ରେଣ ଭୁଵି ତନ୍ନିପପାତ ହ
ହେ ରାଜା, ଶତକ୍ରତୁ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ପତତା ତୁ ତଦା କେଶୀ ତେନ ଶୃଙ୍ଗେଣ ତାଡିତଃ। ହିତ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ମହାଭାଗାଂ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଭୃଶପୀଡିତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, କେଶୀ ତାହାର ଆଘାତରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ; ଏହିପରି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ।
ଅପଯାତେଽସୁରେ ତସ୍ମିଂସ୍ତାଂ କନ୍ଯାଂ ଵାସଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍। କାସି କସ୍ଯସି କିଂଚେହ କୁରୁଷେ ତ୍ଵଂ ଶୁଭାନନେ
ଏହି ଅସୁର ପଳାଇଯିବା ପରେ, ବାସବ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? ଏଠାରେ କଣ କରୁଛ?' ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଅହଂ ପ୍ରଜାପତେଃ କନ୍ଯା ଦେଵସେନେତି ଵୁଶ୍ରୁତା। ଭଗିନୀ ମେ ଦୈତ୍ଯସେନା ସା ପୂର୍ଵଂ କୋଶିନା ହୃତା
ମୁଁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଝିଅ, ଦେବସେନା ଭାବେ ପରିଚିତ। ମୋର ଭଉଣୀ ଦୈତ୍ୟସେନା, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ କେଶୀ ହରିନେଇଥିଲେ।
ସହୈଵାଵାଂ ଭଗିନ୍ଯୌ ତୁ ସଖୀଭିଃ ସହ ମାନସମ୍। ଆଗଚ୍ଛାଵୋ ଵିହାରାର୍ଥମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଭଉଣୀ, ସହଯାତୀ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ମନୋସରୋବରକୁ ବିହାର ପାଇଁ ଆସିଥିଲୁ।
ନିତ୍ଯଂ ଚାଵାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ହର୍ତୁଂ କେଶୀ ମହାସୁରଃ। ଇଚ୍ଛତ୍ଯେନଂ ଦୈତ୍ଯସେନା ନ ଚାହଂ ପାକଶାସନ
ସେଇ ମହାସୁର କେଶୀ ସବୁବେଳେ ଆମକୁ ହରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ; ଦୈତ୍ୟସେନା ତାଙ୍କୁ ଚାହେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଚାହେନି, ହେ ପାକନାଶକ।
ସା ହୃତାଽନେନ ଭଗଵାନ୍ମୁକ୍ତାଽହଂ ତ୍ଵଦ୍ବଲେନ ତୁ। ତ୍ଵଯା ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ପତିମିଚ୍ଛାମି ଦୁର୍ଜଯମ୍
ମୋର ଭଉଣୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଗଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ମୁକ୍ତ ହେଲି। ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଏହିପରି ଅଜୟ୍ୟ ପତିକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ।
ମମ ମାତୃଷ୍ଵସେଯୀ ତ୍ଵଂ ମାତା ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ମମ। ଆଖ୍ଯାତୁଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ସ୍ଵଯମାତ୍ମବଲଂ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ମୋର ମା'ଙ୍କର ବୋଉଁପୁଆ; ମୋର ମା' ହେଉଛନ୍ତି ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା। ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ ମୋର ଶକ୍ତି ବତାଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅବଲାଽହଂ ମହାବାହୋ ପତିସ୍ତୁ ବଲଵାନ୍ମମ। ଵରଦାନାତ୍ପିତୁର୍ଭାଵୀ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତଃ
ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ, ହେ ମହାବାହୁ, କିନ୍ତୁ ମୋର ପତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, ପିତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ଯିଏ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସମ୍ମାନ କରିବେ।
କୀଦୃଶଂ ତୁ ବଲଂଦେଵି ପତ୍ଯୁସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତଵ ଵାକ୍ଯମନିନ୍ଦିତେ
ତୁମର ପତି କେମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, ହେ ଦେବୀ? ଏହା ମୁଁ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ନିର୍ମଳା।
ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ କିନ୍ନରୋରଗରକ୍ଷସାମ୍। ଜେତା ଯୋ ଦୁଷ୍ଟଦୈତ୍ଯାନାଂ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବଲଃ
ଯିଏ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇବେ, ଯିଏ ବହୁତ ବଳିୟାନ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ—