ଏତେଷୁ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ତେତ ସମ୍ଯଗେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଭଵେଯୁରପ୍ରଯସ୍ତେନ ପରିଚୀର୍ଣାସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯେ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଏଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
"ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସେବା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସେବା କରିଥାଏ ବୋଲି ମନାଯାଏ । ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଏହା ହେଉଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ ।"
ଗୁରୂ ନିଵେଦ୍ଯ ଵିପ୍ରାଯ ତୌ ମାତାପିତରାଵୁଭୌ। ପୁନରେଵ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵ୍ଯାଧୋ ବ୍ରାହ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟାଧ ପୁଣିଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ଷୁର୍ଜାତୋସ୍ମି ସଂପଶ୍ଯ ତପସୋ ବଲମ୍। ଯଦର୍ଥମୁକ୍ତୋସି ତଯା ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମିଥିଲାମିତି
"ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ସଠିକ୍ ହୋଇଛି; ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ । ଯେ କାରଣ ପାଇଁ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଏବେ ତୁମେ ମିଥିଲାକୁ ଯାଅ ।"
ପତିଶୁଶ୍ରୂଷପରଯା ଦାନ୍ତଯା ସତ୍ଯଶୀଲଯା। ମିଥିଲାଯାଂ ଵସନ୍ଵ୍ଯାଧଃ ସ ତେ ଧର୍ମାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତି
"ମିଥିଲାରେ ଯିଏ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିୟମିତ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍, ସେ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଶିଖାଇବେ, ବ୍ୟାଧ ।"
ପତିଵ୍ରତାଯାଃ ସତ୍ଯାଯାଃ ଶୀଲାଢ୍ଯାଯା ଯତଵ୍ରତ। ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଗୁଣଵାନସି ମେ ମତଃ
ସେଇ ପତିବ୍ରତା, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶିଳ୍ବାନ୍ ଓ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କର କଥା ମୁଁ ମନେପକାଉଛି। ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୁଣବାନ୍।
ଯତ୍ତଯା ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଯୁକ୍ତୋ ମାଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ। ଦୃଷ୍ଟମେଵ ତଯା ସମ୍ଯଗେକପତ୍ନ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମୋତେ ଦେଇଥିଲ, ସେହି ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତା ନାରୀ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତ୍ଵଦନୁଗ୍ରହବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଵିପ୍ରୈତଦ୍ଦର୍ଶିତଂ ମଯା। ଵାକ୍ଯଂ ଚ ଶୃଣୁ ମେ ତାତ ଯତ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ହିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ତୁମର କୃପା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଦେଖାଇଛି। ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହିବି।
ତ୍ଵଯା ନ ପୂଜିତା ମାତା ପିତା ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଅନିସୃଷ୍ଟୋସି ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ଗୃହାତ୍ତାଭ୍ଯାମନିନଦିତ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି ଘରୁ ବାହାରିଗଲ, ଏବଂ ସେମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଵେଦୋଚ୍ଚାରଣକାର୍ଯାର୍ଥମଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ତଵ ଶୋକେନ ଵୃଦ୍ଧୌ ତାଵନ୍ଧୀଭୂତୌ ତପସ୍ଵିନୌ
ତୁମେ ବେଦ ପାଠ ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ କରିନଥିଲ। ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ, ସେ ତପସ୍ୱୀ ମାତାପିତା ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ତୌ ପ୍ରସାଦଯିତୁଂ ଗଚ୍ଛ ମା ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମୋଽତ୍ଯଗାଦଯମ୍। ତପସ୍ଵୀ ତ୍ଵଂ ମହାତ୍ମା ଚ ଧର୍ମେ ଚ ନିରତଃ ସଦା
ତୁମେ ଯାଉ, ସେମାନଙ୍କୁ ମାନିଆଅ। ଏହି କାରଣରେ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ନଯାଉ। ତୁମେ ତପସ୍ୱୀ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ସର୍ଵମେତଦପାର୍ଥଂ ତେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତୌ ସଂପ୍ରସାଦଯ। `ତୌ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଚ୍ଛ୍ରେଯସ୍ତଦଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଏସବୁ କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ଥହୀନ। ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣ ପାଇବ।
ଶ୍ରଦ୍ଦଧସ୍ଵ ମମ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାନ୍ଯଥା କର୍ତୁମର୍ହସି। ଯମ୍ଯତାମଦ୍ଯଵିପ୍ରର୍ଷେ ଶ୍ରେଯସ୍ତେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍
ମୋ କଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆଜି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣ କଥା କହୁଛି।
ଯଦେତଦୁକ୍ତଂ ଭଵତା ସର୍ଵଂ ସତ୍ଯମସଂଶଯମ୍। ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ତଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଧର୍ମାଚାରଗୁଣାନ୍ଵିତ
ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ। ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତୁମେ ଧର୍ମାଚାର ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।
ଦୈଵତପ୍ରତିମୋ ହି ତ୍ଵଂ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଧର୍ମମନୁଵ୍ରତଃ। ପୁରାଣଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମକୃତାତ୍ମଭିଃ
ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେପରି ଦେବତା ସମାନ। ଏହି ପୁରାତନ, ଶାଶ୍ୱତ, ଦିବ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନ୍ୟମାନେ ସହଜରେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମାତାପିତ୍ରୋଃ ସକାଶଂ ହି ଗତ୍ଵାତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଅତନ୍ଦ୍ରିତଃ କୁରୁ କ୍ଷିପ୍ରଂମାତାପିତ୍ରୋର୍ହି ପୂଜନମ୍। ଅତଃ ପରମହଂ ଧର୍ମଂ ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି କଂଚନ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଦେରି ନକରି, ସମ୍ମାନରେ ଲାଗିପଡ଼। ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ମୁଁ ଆଉ କୌଣସି ଧର୍ମ ଦେଖୁନି।
ଇହାହମାଗତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମେ ସଂଗତଂ ତ୍ଵଯା। ଈଦୃଶା ଦୁର୍ଲଭା ଲୋକେ ନରା ଧର୍ମପ୍ରଦର୍ଶକାଃ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମ ସଙ୍ଗ ମିଳିଛି। ଏପରି ଲୋକ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ପଥ ଦେଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଗତରେ ଦୁର୍ଲଭ।
ଏକୋନରସହସ୍ରେଷୁ ଧର୍ମଵାନଵିଦ୍ଯତେ ନ ଵା। ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ତଵସତ୍ଯେନ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ହଜାର ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଧର୍ମିକ ମିଳିବ, କିମ୍ବା ମିଳିବ ନାହିଁ। ତୁମ ସତ୍ୟବାଦିତାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପତମାନୋଽଦ୍ଯନରକେ ଭଵତାଽସ୍ମି ସମୁଦ୍ଧୃତଃ। ଭଵିତଵ୍ଯମଥୈଵଂ ଚ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋସି ମଯାଽନଘ
ଆଜି ମୁଁ ନରକକୁ ପଡ଼ୁଥିଲି, ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କଲ। ଏହିପରି ଘଟିବା ଲିଖାଯାଇଥିଲା, ଯେ ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିବି, ନିଷ୍ପାପ।
ରାଜା ଯଯାତିର୍ଦୌହିତ୍ରୈଃ ପତିତସ୍ତାରିତୋ ଯଥା। ସଦ୍ଭିଃ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ତଥାଽହଂ ଭଵତା ତ୍ଵିହ
ଯେପରି ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କର ନାତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ, ସେପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ପାଇଛି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମାତାପିତୃଭ୍ଯାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନାତ୍ତଵ। ନାକୃତାତ୍ମା ଵେଦଯତି ଧର୍ମାଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ତୁମ କଥା ଅନୁସାରେ, ମୁଁ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବି। ଯିଏ ନିଜକୁ ଜିତିପାରିନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଧର୍ମଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନୌ ହି ଵର୍ତତା। ନ ତ୍ଵାଂ ଶୂଦ୍ରମହଂ ମନ୍ଯେ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ହି କାରଣମ୍
ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ବୁଝିବା ଦୁର୍ଲଭ, ବିଶେଷକରି ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମରେ। ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ମନେ କରେନି; ଏହା ଭାଗ୍ୟର କାରଣ।
ଯେନ କର୍ମଵିଶେଷେଣ ପ୍ରାପ୍ତେଯଂ ଶୂଦ୍ରତା ତ୍ଵଯା। ଏତାମିଚ୍ଛାମି ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ତତ୍ତ୍ଵେନ ତଵ ଶୂଦ୍ରତାମ୍। କାମଯାନସ୍ ମେ ଶଂସ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯତାତ୍ମଵାନ୍
କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ତୁମେ ଏହି ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମ ପାଇଲ? ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି, ଯେପରି ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ, କାରଣ ତୁମେ ନିୟମିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ୍ତି।
ଅନତିକ୍ରମଣୀଯା ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣା ମେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଶୃଣୁ ସର୍ଵମିଦଂ ଵୃତ୍ତଂ ପୂର୍ଵଦେହେ ମମାନଘ
ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବେ ଅତିକ୍ରମ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ହେ ପାପରହିତ, ମୋ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତୁମେ ଶୁଣ।
ଅହଂ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵମାସଂ ଦ୍ଵିଜଵରାତ୍ମଜଃ। ଵେଦାଧ୍ଯାଯୀ ସୁକୁଶଲୋ ଵେଦାଙ୍ଗାନାଂ ଚ ପାରଗଃ। ଆତ୍ମଦୋଷକୃତୈର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଵସ୍ଥାମାପ୍ତଵାନିମାମ୍
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁଅ। ମୁଁ ବେଦ ପଢ଼ୁଥିଲି, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲି। କିନ୍ତୁ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୋଷରୁ, ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
କଶ୍ଚିଦ୍ରାଜା ମମ ସଖା ଧନୁର୍ଵେଦପରାଯଣଃ। ସଂସର୍ଗାଦ୍ଧନୁଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତତୋଽହମଭଵଂ ଦ୍ଵିଜ
ମୋର ଏକ ରାଜା ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ। ତାଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ବିଜ, ମୁଁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ମୃଗଯାଂ ନିର୍ଗତୋ ନୃପଃ। ସହିତୋ ଯୋଧମୁଖ୍ଯୈଶ୍ ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚ ସୁସଂଵୃତଃ। ତତୋଽଭ୍ଯହନ୍ମୃଗାଂସ୍ତତ୍ର ସୁବହୂନାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ଏହି ସମୟରେ, ସେଇ ରାଜା ଶିକାରକୁ ବାହାରିଲେ, ମୁଖ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷିତ। ପରେ, ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ବହୁତ ପଶୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅଥ କ୍ଷିପ୍ତଃ ଶରୋ ଘୋରୋ ମଯାପି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ତାଡିତଶ୍ଚ ଋଷିସ୍ତନ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା
ତାପରେ, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଋଷି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଭୂମୌ ନିପତିତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୁଵାଚ ପ୍ରତିନାଦଯନ୍। ନାପରାଧ୍ଯାମ୍ଯହଂ କିଂଚିତ୍କେନ ପାପମିଦଂ କୃତମ୍
ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଋଷି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହିଁ; କିଏ ଏହି ପାପ କଲା?'
ମନ୍ଵାନସ୍ତଂ ମୃଗଂ ଚାହଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସହସା ମୁନିମ୍। ଅପଶ୍ଯଂ ତମୃଷିଂ ଵିଦ୍ଧଂ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା। ତମୁଗ୍ରତପସଂ ଵିପ୍ରଂ ନିଷ୍ଟନନ୍ତଂ ମହୀତଲେ
ମୁଁ ଭାବିଥିଲି ଏହା କିଛି ପଶୁ, ହଠାତ୍ ମୁଁ ସେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି। ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆହତ, ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୂମିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ହେଉଛନ୍ତି।
ଅକାର୍ଯକରଣାଚ୍ଚାପି ଭୃଶଂ ମେ ଵ୍ଯଥିତଂ ମନଃ। ଅଜାନତା କୃତମିଦଂ ମଯେତ୍ଯହମଥାବ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୋ ମନ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା। ମୁଁ କହିଲି, 'ମୋ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହା ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଯାଇଛି।'