ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷତୁ। ପ୍ରୀତୌ ସ୍ଵସ୍ତଵ ଶୌଚେନ ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ନୁହି। [ଗତିମିଷ୍ଟାଂ ତପୋ ଜ୍ଞାନଂ ମେଧାଂ ଚ ପରମାଂ ଗତଃ]
ଉଠ, ଉଠ, ଧର୍ମଜ୍ଞ! ଧର୍ମ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଆମେ ଖୁସି ଅଛୁ; ତୁମର ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କର, ଚାହିଁଥିବା ଗତି, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ପାଇଅ।
ସତ୍ପୁତ୍ରେଣ ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ର ନିତ୍ଯଂ କାଲେ ସୁପୂଜିତୌ। `ସୁଖମେଵ ଵସାଵୋଽତ୍ର ଦେଵଲୋକଗତାଵିଵ
ତୁମେ, ପୁଅ, ସଦା ସମୟରେ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ କରିଛ; ଏଠି ଆମେ ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ପରି ଖୁସିରେ ବସୁଛୁ।
ନ ତେଽନ୍ଯଦ୍ଦୈଵତଂ କିଂଚିଦ୍ଦୈଵତେଷ୍ଵପି ଵର୍ତତେ। ପ୍ରଯତସତ୍ଵାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂଦମେନାସି ସମନଵିତଃ
ତୁମର କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଦେବତା ନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ନିଜକୁ ନିୟମରେ ରଖିଛ।
ପିତୁଃ ପିତାମହା ଯେ ଚ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହାଃ। ପ୍ରୀତାସ୍ତେ ସତତଂ ପୁତ୍ର ଦମେନାଵାଂ ଚ ପୂଜଯା
ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ସଦା ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ପୁଅ, ତୁମର ନିୟମ ଓ ଆମ ପୂଜାରେ।
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଶୁଶ୍ରୂଷା ନୈଵ ହୀଯତେ। ନ ଚାନ୍ଯା ହି ତଥା ବୁଦ୍ଧିର୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ
ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥାରେ ତୁମର ସେବା କେବେ କମିନାହିଁ; ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ରାମେଣ ଯଥା ଵୃଦ୍ଧୌ ସୁପୂଜିତୌ। ତଥା ତ୍ଵଯା କୃତଂସର୍ଵଂତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଚ ପୁତ୍ରକ
ଯେପରି ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ତାଙ୍କ ବୟସ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ସବୁ କରିଛ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କରିଛ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ।
ତତସ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ତୌ ସ୍ଵାଗତେନ ତଂ ଵିପ୍ରମର୍ଚଯାମାସତୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯଚ ତାଂ ପୂଜାଂ ଦ୍ଵିଜଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତାଵୁଭୌ। ସପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସଭୃତ୍ଯାଭ୍ଯାଂ କଚ୍ଚିଦ୍ଵାଂ କୁଶଲଂ ଗୃହେ। ଅନାମଯ ଚ ଵାଂ କଚ୍ଚିତ୍ସୁଖଂ ଵେହ ଶରୀରଯୋଃ
ସେ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମ ଘରେ, ପୁଅମାନେ ଓ ଚାକରମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶରୀର ଓ ମନ ଭଲ ଅଛି କି?"
କୁଶଲଂ ନୌ ଗୃହେ ଵିପ୍ର ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗେ ଚ ସର୍ଵଶଃ। କଚ୍ଚିତ୍ତ୍ଵମପ୍ଯଵିଘ୍ନେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଗଵନ୍ନିତି
"ମୋ ଘରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାକରମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ । ଆଶା କରୁଛି ଆପଣ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବାଧା ବିନା ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ ।"
ହାଢମିତ୍ଯେଵ ତୌ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ। ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ତୁ ତଂ ଵିପ୍ରମର୍ଥଵଦ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, "ହଁ, ନିଶ୍ଚୟ ।" ତାପରେ ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପିତା ମାତା ଚ ଭଗଵନ୍ନେତୌ ମେ ଦୈଵତଂ ପରମ୍। ଯଦ୍ଦୈଵତେଭ୍ଯଃ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦେତାଭ୍ଯାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ମୋ ପିତା ଓ ମାଆ, ପ୍ରଭୁ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା । ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କର୍ମ କରାଯିବା ଉଚିତ, ସେସବୁ କାମ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ କରେ ।"
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯଥା ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ। ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ତଥା ଵୃଦ୍ଧାଵିମୌ ମମ
"ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତିରିଶିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ମୋ ପାଇଁ ଅତି ଗରିମାମୟ ।"
ଉପାହାରାନାହରନ୍ତୋ ଦେଵତାନାଂ ଯଥା ଦ୍ଵିଜଃ। କୁର୍ଵନ୍ତି ତଦ୍ଵଦେତାଭ୍ଯାଂ କରୋମ୍ଯହମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
"ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଉପହାର ଦିଆଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେପରି ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାମ ଦୟାଳୁ ଭାବେ କରେ ।"
ଏତୌ ମେ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପିତା ମାତା ଚ ଦୈଵତମ୍। ଏତୌ ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲୈରନ୍ନୈସ୍ତୋଷଯାମି ସଦା ଦ୍ଵିଜ
"ଏହି ଦୁଇଜଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପିତା ଓ ମାଆ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା । ମୁଁ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ।"
ଏତାଵେଵାଗ୍ନଯୋ ମହ୍ଯଂ ଯାନ୍ଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ। ଯଜ୍ଞା ଵେଦାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ସର୍ଵମେତୌ ମମ ଦ୍ଵିଜ
"ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ କହନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସେଇ ଅଗ୍ନି ମୋ ପାଇଁ । ବଳି, ଚାରିଟିଏ ବେଦ—ସବୁ କିଛି ମୋ ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।"
ଏତଦର୍ଥଂ ମମ ପ୍ରାଣା ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରଃ ସୁହୃଜ୍ଜନଃ। ସପୁତ୍ରଦାରଃ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ନିତ୍ଯମେଵ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ମୋ ପ୍ରାଣ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସବୁ ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ । ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅ ସହିତ ମୁଁ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ସେବା କରେ ।"
ସ୍ଵଯଂ ଚ ସ୍ନାପଯାମ୍ଯେତୌ ତଥା ପାଦୌ ପ୍ରଧାଵଯେ। ଆହାରଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ସ୍ଵଯଂଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
"ମୁଁ ନିଜେ ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ପାଦ ଧୁଏ ଓ ନିଜେ ଖାଇବା ଦେଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।"
ଅନୁକୂଲାଃ କଥା ଵଚ୍ମି ଵିପ୍ରିଯଂ ପରିଵର୍ଜଯେ। ଅଧର୍ମେଣାପି ସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରିଯମାଭ୍ଯାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ମୁଁ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲ କଥା କହେ, ଅପ୍ରିୟ କଥା ଟାଳି ଦେଏ । ଯଦିଓ କିଛି ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥାଏ, ମୁଁ ସେ କାମ କରେ ।"
ଧର୍ମମେଵ ଗୁରୁଂ ମତ୍ଵା ସାକ୍ଷାଦେତୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଅତନ୍ଦ୍ରିତଃ ସଦା ଵିପ୍ର ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଵୈ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ଧର୍ମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନି, ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କ୍ଲାନ୍ତି ବିନା ସଦା ସେବା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।"
ପଞ୍ଚୈଵ ଗୁରଵୋ ବ୍ରହ୍ମନପୁରୁଷସ୍ଯ ବୁଭୂଷତଃ। ପିତା ମାତାଽଗ୍ନିରାତ୍ମା ଚ ଗୁରୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
"ଯେଉଁ ଲୋକ ଜୀବନ ଚାହାଏ, ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଗୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ—ପିତା, ମାଆ, ଅଗ୍ନି, ନିଜ ଆତ୍ମା ଓ ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।"
ଏତେଷୁ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ତେତ ସମ୍ଯଗେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଭଵେଯୁରପ୍ରଯସ୍ତେନ ପରିଚୀର୍ଣାସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ। ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯେ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଏଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
"ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସେବା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସେବା କରିଥାଏ ବୋଲି ମନାଯାଏ । ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଏହା ହେଉଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ ।"
ଗୁରୂ ନିଵେଦ୍ଯ ଵିପ୍ରାଯ ତୌ ମାତାପିତରାଵୁଭୌ। ପୁନରେଵ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵ୍ଯାଧୋ ବ୍ରାହ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟାଧ ପୁଣିଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ଷୁର୍ଜାତୋସ୍ମି ସଂପଶ୍ଯ ତପସୋ ବଲମ୍। ଯଦର୍ଥମୁକ୍ତୋସି ତଯା ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମିଥିଲାମିତି
"ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ସଠିକ୍ ହୋଇଛି; ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ । ଯେ କାରଣ ପାଇଁ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଏବେ ତୁମେ ମିଥିଲାକୁ ଯାଅ ।"
ପତିଶୁଶ୍ରୂଷପରଯା ଦାନ୍ତଯା ସତ୍ଯଶୀଲଯା। ମିଥିଲାଯାଂ ଵସନ୍ଵ୍ଯାଧଃ ସ ତେ ଧର୍ମାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତି
"ମିଥିଲାରେ ଯିଏ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିୟମିତ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍, ସେ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଶିଖାଇବେ, ବ୍ୟାଧ ।"
ପତିଵ୍ରତାଯାଃ ସତ୍ଯାଯାଃ ଶୀଲାଢ୍ଯାଯା ଯତଵ୍ରତ। ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଗୁଣଵାନସି ମେ ମତଃ
ସେଇ ପତିବ୍ରତା, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶିଳ୍ବାନ୍ ଓ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କର କଥା ମୁଁ ମନେପକାଉଛି। ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୁଣବାନ୍।
ଯତ୍ତଯା ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଯୁକ୍ତୋ ମାଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ। ଦୃଷ୍ଟମେଵ ତଯା ସମ୍ଯଗେକପତ୍ନ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମୋତେ ଦେଇଥିଲ, ସେହି ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତା ନାରୀ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତ୍ଵଦନୁଗ୍ରହବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଵିପ୍ରୈତଦ୍ଦର୍ଶିତଂ ମଯା। ଵାକ୍ଯଂ ଚ ଶୃଣୁ ମେ ତାତ ଯତ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ହିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ତୁମର କୃପା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଦେଖାଇଛି। ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହିବି।
ତ୍ଵଯା ନ ପୂଜିତା ମାତା ପିତା ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଅନିସୃଷ୍ଟୋସି ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ଗୃହାତ୍ତାଭ୍ଯାମନିନଦିତ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି ଘରୁ ବାହାରିଗଲ, ଏବଂ ସେମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଵେଦୋଚ୍ଚାରଣକାର୍ଯାର୍ଥମଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ତଵ ଶୋକେନ ଵୃଦ୍ଧୌ ତାଵନ୍ଧୀଭୂତୌ ତପସ୍ଵିନୌ
ତୁମେ ବେଦ ପାଠ ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ କରିନଥିଲ। ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ, ସେ ତପସ୍ୱୀ ମାତାପିତା ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ତୌ ପ୍ରସାଦଯିତୁଂ ଗଚ୍ଛ ମା ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମୋଽତ୍ଯଗାଦଯମ୍। ତପସ୍ଵୀ ତ୍ଵଂ ମହାତ୍ମା ଚ ଧର୍ମେ ଚ ନିରତଃ ସଦା
ତୁମେ ଯାଉ, ସେମାନଙ୍କୁ ମାନିଆଅ। ଏହି କାରଣରେ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ନଯାଉ। ତୁମେ ତପସ୍ୱୀ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।