ପରିତ୍ଯଜତି ଯୋ ଦୁଃଖଂ ସୁଖଂ ଚାପ୍ଯୁଭଯଂ ନରଃ। ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସୋତ୍ଯନ୍ତମାସଙ୍ଗଂ ଚ ନ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ, ଦୁଇଟିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତିରେ ପଡ଼େନାହିଁ।
ଯଥାଶ୍ରୁତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ସମାସେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଏଵଂ ସଂକଥିତେ କୃତ୍ସ୍ନେ ମୋକ୍ଷଧର୍ମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଦୃଢପ୍ରୀତମନା ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧମୁଵାଚ ହ
ଏଭଳି ମୋକ୍ଷ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମନ ଭଲ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧର୍ମବ୍ୟାଧଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ୍ଯାଯଯୁକ୍ତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତା ପରିକୀର୍ତିତମ୍। ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିଦ୍ଧର୍ମେଷ୍ଵଭିସମୀକ୍ଷ୍ଯତେ
ଆପଣ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ; ଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଅପରିଚିତ ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ମମ ଯୋ ଧର୍ମସ୍ତଂ ଚ ପଶ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଯେନ ସିଦ୍ଧିରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ମଯା ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗଵ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଛି, ତାହା ଦେଖ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଗଵନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଗୃହମ୍। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ମାତରଂ ପିତରଂ ଚ ମେ
ଉଠନ୍ତୁ, ଭଗବନ୍ତୁ, ଶୀଘ୍ର ଭିତର ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ମୋର ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମଜ୍ଞ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ ଦଦର୍ଶ ପରମାର୍ଚିତମ୍। ସୌଧଂ ହୃଦ୍ଯଂ ଚତୁଃଶାଲମତୀଵ ଚ ମନୋରମମ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଏକ ଅତି ସମ୍ମାନିତ ମହଳ, ଚାରିଟି ମଣ୍ଡପ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖିଲେ।
ଦେଵତାଗୃହସଂକାଶ ଦୈଵତୈଶ୍ଚ ସୁପୂଜିତମ୍। ଶଯନାସନସଂବାଧଂ ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରମୈର୍ଯୁତମ୍
ସେ ଘର ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରିଥିଲେ; ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଥିଲା ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା।
ତତ୍ରଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରୌ ପିତରାଵସ୍ଯ ପୂଜିତୌ। କୃତାହାରୌ ତୁ ସଂତୁଷ୍ଟାଵୁପଵିଷ୍ଟୌ ଵରାସନେ
ସେଠାରେ, ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ଧଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ଭଲ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ଯାଧସ୍ଯ ପିତରୌ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଦଦର୍ଶ ହ'। ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ତୁ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଦେଷୁ ଶିରସାଽପତତ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଇ ବ୍ୟାଧର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମାଥା ନମାଇ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷତୁ। ପ୍ରୀତୌ ସ୍ଵସ୍ତଵ ଶୌଚେନ ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ନୁହି। [ଗତିମିଷ୍ଟାଂ ତପୋ ଜ୍ଞାନଂ ମେଧାଂ ଚ ପରମାଂ ଗତଃ]
ଉଠ, ଉଠ, ଧର୍ମଜ୍ଞ! ଧର୍ମ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଆମେ ଖୁସି ଅଛୁ; ତୁମର ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କର, ଚାହିଁଥିବା ଗତି, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ପାଇଅ।
ସତ୍ପୁତ୍ରେଣ ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ର ନିତ୍ଯଂ କାଲେ ସୁପୂଜିତୌ। `ସୁଖମେଵ ଵସାଵୋଽତ୍ର ଦେଵଲୋକଗତାଵିଵ
ତୁମେ, ପୁଅ, ସଦା ସମୟରେ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ କରିଛ; ଏଠି ଆମେ ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ପରି ଖୁସିରେ ବସୁଛୁ।
ନ ତେଽନ୍ଯଦ୍ଦୈଵତଂ କିଂଚିଦ୍ଦୈଵତେଷ୍ଵପି ଵର୍ତତେ। ପ୍ରଯତସତ୍ଵାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂଦମେନାସି ସମନଵିତଃ
ତୁମର କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଦେବତା ନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ନିଜକୁ ନିୟମରେ ରଖିଛ।
ପିତୁଃ ପିତାମହା ଯେ ଚ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହାଃ। ପ୍ରୀତାସ୍ତେ ସତତଂ ପୁତ୍ର ଦମେନାଵାଂ ଚ ପୂଜଯା
ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ସଦା ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ପୁଅ, ତୁମର ନିୟମ ଓ ଆମ ପୂଜାରେ।
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଶୁଶ୍ରୂଷା ନୈଵ ହୀଯତେ। ନ ଚାନ୍ଯା ହି ତଥା ବୁଦ୍ଧିର୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ
ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥାରେ ତୁମର ସେବା କେବେ କମିନାହିଁ; ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ରାମେଣ ଯଥା ଵୃଦ୍ଧୌ ସୁପୂଜିତୌ। ତଥା ତ୍ଵଯା କୃତଂସର୍ଵଂତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଚ ପୁତ୍ରକ
ଯେପରି ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ତାଙ୍କ ବୟସ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ସବୁ କରିଛ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କରିଛ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ।
ତତସ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ତୌ ସ୍ଵାଗତେନ ତଂ ଵିପ୍ରମର୍ଚଯାମାସତୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯଚ ତାଂ ପୂଜାଂ ଦ୍ଵିଜଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତାଵୁଭୌ। ସପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସଭୃତ୍ଯାଭ୍ଯାଂ କଚ୍ଚିଦ୍ଵାଂ କୁଶଲଂ ଗୃହେ। ଅନାମଯ ଚ ଵାଂ କଚ୍ଚିତ୍ସୁଖଂ ଵେହ ଶରୀରଯୋଃ
ସେ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମ ଘରେ, ପୁଅମାନେ ଓ ଚାକରମାନେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶରୀର ଓ ମନ ଭଲ ଅଛି କି?"
କୁଶଲଂ ନୌ ଗୃହେ ଵିପ୍ର ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗେ ଚ ସର୍ଵଶଃ। କଚ୍ଚିତ୍ତ୍ଵମପ୍ଯଵିଘ୍ନେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଗଵନ୍ନିତି
"ମୋ ଘରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାକରମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ । ଆଶା କରୁଛି ଆପଣ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବାଧା ବିନା ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ ।"
ହାଢମିତ୍ଯେଵ ତୌ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ। ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ତୁ ତଂ ଵିପ୍ରମର୍ଥଵଦ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, "ହଁ, ନିଶ୍ଚୟ ।" ତାପରେ ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପିତା ମାତା ଚ ଭଗଵନ୍ନେତୌ ମେ ଦୈଵତଂ ପରମ୍। ଯଦ୍ଦୈଵତେଭ୍ଯଃ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦେତାଭ୍ଯାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ମୋ ପିତା ଓ ମାଆ, ପ୍ରଭୁ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା । ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କର୍ମ କରାଯିବା ଉଚିତ, ସେସବୁ କାମ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ କରେ ।"
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯଥା ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ। ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ତଥା ଵୃଦ୍ଧାଵିମୌ ମମ
"ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତିରିଶିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ମୋ ପାଇଁ ଅତି ଗରିମାମୟ ।"
ଉପାହାରାନାହରନ୍ତୋ ଦେଵତାନାଂ ଯଥା ଦ୍ଵିଜଃ। କୁର୍ଵନ୍ତି ତଦ୍ଵଦେତାଭ୍ଯାଂ କରୋମ୍ଯହମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
"ଦେବତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଉପହାର ଦିଆଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେପରି ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାମ ଦୟାଳୁ ଭାବେ କରେ ।"
ଏତୌ ମେ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପିତା ମାତା ଚ ଦୈଵତମ୍। ଏତୌ ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲୈରନ୍ନୈସ୍ତୋଷଯାମି ସଦା ଦ୍ଵିଜ
"ଏହି ଦୁଇଜଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପିତା ଓ ମାଆ, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା । ମୁଁ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ।"
ଏତାଵେଵାଗ୍ନଯୋ ମହ୍ଯଂ ଯାନ୍ଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ। ଯଜ୍ଞା ଵେଦାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ସର୍ଵମେତୌ ମମ ଦ୍ଵିଜ
"ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ କହନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସେଇ ଅଗ୍ନି ମୋ ପାଇଁ । ବଳି, ଚାରିଟିଏ ବେଦ—ସବୁ କିଛି ମୋ ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।"
ଏତଦର୍ଥଂ ମମ ପ୍ରାଣା ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରଃ ସୁହୃଜ୍ଜନଃ। ସପୁତ୍ରଦାରଃ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ନିତ୍ଯମେଵ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ମୋ ପ୍ରାଣ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସବୁ ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ । ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅ ସହିତ ମୁଁ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ସେବା କରେ ।"
ସ୍ଵଯଂ ଚ ସ୍ନାପଯାମ୍ଯେତୌ ତଥା ପାଦୌ ପ୍ରଧାଵଯେ। ଆହାରଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ସ୍ଵଯଂଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
"ମୁଁ ନିଜେ ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ପାଦ ଧୁଏ ଓ ନିଜେ ଖାଇବା ଦେଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।"
ଅନୁକୂଲାଃ କଥା ଵଚ୍ମି ଵିପ୍ରିଯଂ ପରିଵର୍ଜଯେ। ଅଧର୍ମେଣାପି ସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରିଯମାଭ୍ଯାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ମୁଁ ସଦା ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲ କଥା କହେ, ଅପ୍ରିୟ କଥା ଟାଳି ଦେଏ । ଯଦିଓ କିଛି ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥାଏ, ମୁଁ ସେ କାମ କରେ ।"
ଧର୍ମମେଵ ଗୁରୁଂ ମତ୍ଵା ସାକ୍ଷାଦେତୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଅତନ୍ଦ୍ରିତଃ ସଦା ଵିପ୍ର ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଵୈ କରୋମ୍ଯହମ୍
"ଧର୍ମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନି, ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କ୍ଲାନ୍ତି ବିନା ସଦା ସେବା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।"
ପଞ୍ଚୈଵ ଗୁରଵୋ ବ୍ରହ୍ମନପୁରୁଷସ୍ଯ ବୁଭୂଷତଃ। ପିତା ମାତାଽଗ୍ନିରାତ୍ମା ଚ ଗୁରୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
"ଯେଉଁ ଲୋକ ଜୀବନ ଚାହାଏ, ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଗୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ—ପିତା, ମାଆ, ଅଗ୍ନି, ନିଜ ଆତ୍ମା ଓ ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।"