ଯେ ତୁ ଧର୍ମାନସୂଯନ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମୋହାନ୍ଵିତା ନରାଃ। ଅପଥା ଗଚ୍ଛତାଂ ତେଷାମନୁଯାତା ଚ ପୀଡ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ବୁଝିବାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଧର୍ମକୁ ଦୋଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତ ପଥରେ ଚାଲନ୍ତି; ଏହି ମାନେ ଯେଉଁପଥରେ ଚାଲନ୍ତି, ତାହା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ଭୋଗାବା ପଡ଼ନ୍ତି।
ଯେ ତୁ ଶିଷ୍ଟାଃ ସୁନିଯତାଃ ଶ୍ରୁତିତ୍ଯାଗପରାଯଣାଃ। ଧର୍ମପନ୍ଥାନମାରୂଢାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଶାସନାନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି, ଶ୍ରୁତି ଓ ତ୍ୟାଗରେ ଲିନ, ଧର୍ମର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି।
ନିଯଚ୍ଛନ୍ତି ପରାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଶିଷ୍ଟାଚାରାନ୍ଵିତା ଜନାଃ। ଉପାଧ୍ଯାଯମତେ ଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଥିତ୍ଯା ଧର୍ମାର୍ଥଦର୍ଶିନଃ
ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜର ଉଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ମତରେ ଏକତା ରଖନ୍ତି, ଦୃଢ଼ତା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ନାସ୍ତିକାନ୍ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦାନ୍କ୍ରୂରାନ୍ପାପମତୌ ସ୍ଥିତାନ୍। ତ୍ଯଜ ତାଞ୍ଜ୍ଞାନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧାର୍ମିକାନୁପସେଵ୍ଯ ଚ
ଯେମାନେ ଅସ୍ତିକ ନୁହଁନ୍ତି, ନୀତି ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ନିର୍ଦୟ ଓ ପାପରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଦୂରେ ରଖ; ଜ୍ଞାନରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ, ଧାର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା।
କାମଲୋଭଗ୍ରହାକୀର୍ଣଂ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଜଲାଂ ନଦୀମ୍। ନାଵଂ ଧୃତିମଯୀଂ କୃତ୍ଵା ଜନ୍ମଦୁର୍ଗାଣି ସଂତର
ପାଞ୍ଚଇନ୍ଦ୍ରିୟର ନଦୀ ଇଚ୍ଛା ଓ ଲୋଭର ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଧୃତିର ନାଉ ତିଆରି କରି, ଜନ୍ମର କଷ୍ଟପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା।
କ୍ରମେଣ ସଂଚିତୋ ଧର୍ମୋ ବୁଦ୍ଧିଯୋଗମଯୋ ମହାନ୍। ଶିଷ୍ଟାଚାରେ ଭଵେତ୍ସାଧୂ ରାଗଃ ଶୁକ୍ଲେ ଵ ଵାସସି
ଧର୍ମ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସଂଚୟ ହେଇ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶାସନର ଏକତାରେ ଥିଲେ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଧଳା ପୋଶାକରେ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଥାଏ।
ଅହିଂସା ସତ୍ଯଵଚନଂ ସର୍ଵଭୂତହିତଂ ପରମ୍। ଅହିଂସା ପରମୋ ଧର୍ମଃ ସ ଚ ସତ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ସତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ତୁ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ—ଅହିଂସା ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ, ଏହା ସତ୍ୟରେ ଆଧାରିତ; ସତ୍ୟ ଆଧାର ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଚାଲିଆସେ।
ସତ୍ଯମେଵ ଗରୀଯସ୍ତୁ ଶିଷ୍ଟାଚାରନିଷେଵିତମ୍। ଆଚାରଶ୍ଚ ସତାଂ ଧର୍ମଃ ସନ୍ତୋ ହ୍ଯାଚାରଲକ୍ଷଣାଃ
ସତ୍ୟ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି; ଆଚରଣ ହେଉଛି ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଧର୍ମ, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଆଚରଣରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଯୋ ଯଥା ପ୍ରକୃତିର୍ଜନ୍ତୁଃ ସ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରକୃତିମଶ୍ନୁତେ। ପାପାତ୍ମା କ୍ରୋଧକାମାଦୀନ୍ଦୋଷାନାପ୍ନୋତ୍ଯନାତ୍ମଵାନ୍
ଯେପରି ଜନ୍ତୁର ନିଜ ଗୁଣ, ସେ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା, କ୍ରୋଧ ଓ ଇଚ୍ଛା ଭଳି ଦୋଷରେ ଲିନ, ସେ ନିଜ ଅନିୟମରେ ଦୋଷ ପାଇଥାଏ।
ଆରମ୍ଭୋ ନ୍ଯାଯଯୁକ୍ତୋ ଯଃ ସ ହି ଧର଼୍ମ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ଅନାଚାରସ୍ତ୍ଵଧ୍ରମେତି ଏତଚ୍ଛିଷ୍ଟାନୁଶାସନମ୍
ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଧର୍ମ ଭାବିଯାଏ; ଅନ୍ୟାଚରଣ ଅଧର୍ମ—ଏହି ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଉପଦେଶ।
ଅକ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ତୋଽନସୂଯନ୍ତୋ ନିରହଂକାରମତ୍ସରାଃ। ଋଜଵଃ ଶମସଂପନ୍ନାଃ ଶିଷ୍ଟାଚାରା ଭଵନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୋଷ ଦେଇ ନାହିଁ, ଅହଂକାର ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ, ସରଳ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଭରିଥିବା—ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତ୍ରୈଵିଦ୍ଯଵୃଦ୍ଧାଃ ଶୁଚଯୋ ଵୃତ୍ତଵନ୍ତୋ ମନସ୍ଵିନଃ। ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଵୋ ଦାନ୍ତାଃ ଶିଷ୍ଟାଚାରା ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ
ତିନି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପବିତ୍ର, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଥିବା, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା, ଦମୀ—ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତେଷାମହୀନସତ୍ଵାନାଂ ଦୁଷ୍କରାଚାରକର୍ମଣାମ୍। ସ୍ଵୈଃ କର୍ମଭିଃ ସତ୍କୃତାନାଂ ଘୋରତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଯେମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଚରିତ୍ର ଓ ଅସୁଠି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖଦ ସ୍ଥିତି ନିଜର ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ତଂ ତଦାଚାରମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍। ଧର୍ମ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ପୁରୁଣା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମ ଆଚାରଣକୁ ଦେଖି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଅନୁସୃତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଆସ୍ତିକା ମାନହୀନାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାତିଜନପୂଜକାଃ। ଶ୍ରୁତଵୃତ୍ତୋପସଂପନ୍ନାସ୍ତେ ସନ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଆସ୍ଥାବାନ, ଅଭିମାନ ନଥିବା, ଦ୍ୱିଜ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ନିପୁଣ—ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି।
ଵେଦୋକ୍ତଃ ପ୍ରଥମୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଚାପରଃ। ଶିଷ୍ଟାଚୀର୍ଣଶ୍ ଶିଷ୍ଟାନାଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଧର୍ମ ପ୍ରଥମ, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ, ଓ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କର ଆଚରଣ—ଏହି ତିନିଟି ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ।
ଧାରଣଂ ଚାପି ଵେଦାନାଂ ତୀର୍ଥାନାମଵଗାହନମ୍। କ୍ଷମା ସତ୍ଯାର୍ଜଵଂ ଶୌଚଂ ଶିଷ୍ଟାଚାରନିଦର୍ଶନମ୍
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ, ଧৈର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ସରଳତା, ପବିତ୍ରତା—ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଚରଣର ଲକ୍ଷଣ।
ସର୍ଵଭୂତଦଯାଵନ୍ତୋ ହ୍ଯହିଂସାନିରତାଃ ସଦା। ପରୁଷଂ ଚ ନ ଭାଷନ୍ତେ ସଦା ସନ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜପ୍ରିଯାଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ସଦା ଅହିଂସାରେ ଲିନ, କ୍ଷୁଦ୍ର କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ; ଏମାନେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଉତ୍ତମ ଲୋକ।
ଶୁଭାନାମଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ମଣାଂ ସବଲାଶ୍ରଯମ୍। ଵିପାକମଭିଜାନନ୍ତି ତେ ଶିଷ୍ଟାଃ ଶିଷ୍ଟସଂମତାଃ
ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଉତ୍ତମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ନ୍ଯାଯୋପେତା ଗୁଣୋପେତାଃ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣଃ। ସନ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଜିତଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ସତ୍ପଥେ। ଦାତାରଃ ସଂଵିଭକ୍ତାରୋ ଦୀନାନୁଗ୍ରହକାରିଣଃ
ନ୍ୟାୟବାନ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବା, ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଜିତି, ଉତ୍ତମ ପଥରେ ଅଟୁଟ, ଦାନୀ, ବଣ୍ଟନକାରୀ, ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଉପକାର କରନ୍ତି।
ସର୍ଵପୂଜ୍ଯାଃ ଶ୍ରୁତଧନାସ୍ତଥୈଵ ଚ ତପସ୍ଵିନଃ। ସର୍ଵଭୂତଦଯାଵନ୍ତସ୍ତେ ଶିଷ୍ଟାଃ ଶିଷ୍ଟସଂମତାଃ
ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ, ଶିକ୍ଷାରେ ଧନୀ, ତପସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ—ଏମାନେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଉତ୍ତମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଦାନନିତ୍ଯାଃ ସୁଖାନ୍ଯାଶୁ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତ୍ଯପି ଚ ଶ୍ରିଯମ୍। ପୀଡଯା ଚ କଲତ୍ରସ୍ଯ ଭୃତ୍ଯାନାଂ ଚ ସମାହିତାଃ
ସଦା ଦାନରେ ଲିନ, ସହଜରେ ସୁଖ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇଥିବା, ଜୀବନ ସାଥୀ ଓ ଦାସଦାସୀଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତିତ।
ଅତିଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସନ୍ତଃ ସଦ୍ଭିଃ ସମାଗତାଃ। ଲୋକଯାତ୍ରାଂ ଚ ପଶଯ୍ନ୍ତୋ ଧର୍ମମାତ୍ମହିତାନି ଚ। ଏଵଂ ସନ୍ତୋଵର୍ତମାନାସ୍ତ୍ଵେଧନ୍ତେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଉତ୍ତମଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଇଥିବା, ଜଗତର ଚାଳ ଓ ନିଜ ଉପକାର ଭାବି, ଏଭଳି ଆଚରଣ କରି ଚିରକାଳ ଉନ୍ନତି ପାଇଥିବା।
ଅହିଂସା ସତ୍ଯଵଚନମାନୃଶଂସ୍ଯଵଥାର୍ଜଵମ୍। ଅଦ୍ରୋହୋ ନାତିମାନଶ୍ଚ ହ୍ରୀସ୍ତିତିକ୍ଷା ଦମଃ ଶମଃ
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ କଥା, ଦୟା, ସରଳତା, ଦ୍ୱେଷ ନଥିବା, ଅଭିମାନ ନଥିବା, ଲଜ୍ଜା, ସହିଷ୍ଣୁତା, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଶାନ୍ତି—
ଧୀମନ୍ତୋ ଧୃତିମନ୍ତଶ୍ଚ ଭୂତାନାମନୁକମ୍ପକାଃ। ଅକାମଦ୍ଵେଷସଂଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ସନ୍ତୋ ଲୋକସତ୍କୃତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧୃତିଶୀଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଅନିମିତ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ନଥିବା—ଏମାନେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ।
ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ତୁ ପଦାନ୍ଯାହୁଃ ସତାଂ ଵୃତ୍ତମନୁସ୍ମରନ୍। ନ ଚୈଵ ଦ୍ରୁହ୍ଯେଦ୍ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚୈଵ ସଦା ଵଦେତ୍
ଉତ୍ତମ ଆଚରଣର ତିନିଟି ପଦକ୍ରମ କହାଯାଏ: କେବେ ହାନି କରିବେ ନାହିଁ, ସଦା ଦେବେ, ସଦା ସତ୍ୟ କହିବେ।
ସର୍ଵତ୍ର ଚ ଦଯାଵନ୍ତଃ ସନ୍ତଃ କରୁଣଵେଦିନଃ। ଗଚ୍ଛନ୍ତୀହ ସୁସଂତୁଷ୍ଟା ଧର୍ମ୍ଯଂ ପନ୍ଥାନମୁତ୍ତମମ୍
ଉତ୍ତମ ଲୋକ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୟାଶୀଳ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ଜାଣନ୍ତି; ସେମାନେ ଏଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲନ୍ତି।
ଶିଷ୍ଟାଚାରା ମହାତ୍ମାନୋ ଯେଷାଂ ଧର୍ମଃ ସୁନିଶ୍ଚିତଃ। ଅନସୂଯା କ୍ଷମା ଶାନ୍ତିଃ ସଂତୋଷଃ ପ୍ରିଯଵାଦିତା
ଯେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଉତ୍ତମ ଓ ଧର୍ମ ଭଲଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, ମୃଦୁ କଥା କହିବା—
କାମକ୍ରୋଧପରିତ୍ଯାଗଃ ଶିଷ୍ଟାଚାରନିଷେଵଣମ୍। କର୍ମ ଚ ଶ୍ରୁତସଂପନ୍ନଂ ସତାଂ ମାର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡି, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଲିନ, ଶିକ୍ଷାରେ ନିପୁଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା—ଏହି ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ।
ଶିଷ୍ଟାଚାରଂ ନିଷେଵନ୍ତେ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ରମମନୁଵ୍ରତାଃ। ପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ରାସାଦମାରୂହ୍ଯ ମୁହ୍ଯତୋ ମହତୋ ଜନାନ୍
ସଦା ଧର୍ମରେ ଲିନ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରନ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ଞାର ଦୁର୍ଗରେ ଉତ୍କଳନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭ୍ରମିତ।