ଯୋଗୀ ଯୋଗେନ ସୃଷ୍ଟଂ ସ ସମଯିତ୍ଵା ଚ ଵାରିଣା। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ତତୋ ରାଜା ଦୈତ୍ଯଂକ୍ରୂରପରାକ୍ରମମ୍। ଦଦାହ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଲୋକଭଵାଯ ଵୈ
ଯୋଗୀ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପାଣି ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାହାରେ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବଶ କରି, ତାପରେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଭୟଙ୍କର ଦେମନ୍କୁ ଜଳାଇ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ।
ସୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ରାଜର୍ଷିଃ କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ମହାସୁରମ୍। ସୁରଶତ୍ରୁମମିତ୍ରଘ୍ନସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଶ ଇଵାପରଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମହାସୁରକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ରାଜା ଋଷି କୁବଳାଶ୍ୱ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ତିନି ଲୋକର ଆଉ ଏକ ମହାପ୍ରଭୁ ପରି ହେଲେ।
ଧୁନ୍ଧୋର୍ଵଧାତ୍ତଦା ରାଜା କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ମହାମନାଃ। ଧୁନ୍ଧୁମାର ଇତିଖ୍ଯାତୋ ନାମ୍ନା ସମଭଵତ୍ତତଃ
ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଉଚ୍ଚ ମନସ୍କ କୁବଳାଶ୍ୱ ରାଜା, ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ପ୍ରୀତୈଶ୍ଚ ତ୍ରେଦଶୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିମସିତୈସ୍ତଦା। ପରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତସ୍ତଦା। ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜନ୍ନିଦଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବମାନେ ଓ ଅସିତ ରଙ୍ଗର ମହାଋଷିମାନେ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ 'ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର' ବୋଲି କହିଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବହୁ ଖୁସିରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦଦ୍ଯାଂ ଵିତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯେଭ୍ଯଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଚାପି ଦୁର୍ଜଯଃ। ସଖ୍ଯଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଭୂତେଷ୍ଵଦ୍ରୋହ ଏଵ ଚ। ଧର୍ମେ ରତିଶ୍ ସତତଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵାସସ୍ତଥାଽକ୍ଷଯଃ
ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାଗ୍ରମାନେକୁ ଧନ ଦେଇପାରିବି, ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୋର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟତା ରହୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦ୍ୱେଷ କରିବି ନାହିଁ, ଧର୍ମରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ରହୁ, ଏବଂ ମୋର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ବାସ ହେଉ।
ତଥାଽସ୍ତ୍ଵିତି ତତୋ ଦେଵୈଃ ପ୍ରୀତୈରୁକ୍ତଃ ସ ପାର୍ଥିଵଃ। ଋଷିଭିଶ୍ଚ ସଗନ୍ଧର୍ଵୈରୁଦଙ୍କେନ ଚ ଧୀମତା
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବମାନେ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଦଙ୍କ ସହିତ, ରାଜାଙ୍କୁ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସଂଭାଷ୍ଯ ଚୈନଂ ଵିଵିଧୈରାଶୀର୍ଵାଦୈସ୍ତତୋ ନୃଷମ୍। ଦେଵା ମହର୍ଷଯଶ୍ଚାପି ସ୍ଵାନି ସ୍ତାନାନି ଭେଜିରେ
ତାପରେ, ବିଭିନ୍ନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବମାନେ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯଃ ଶିଷ୍ଟା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତଦାଽଭଵନ୍। ଦୃଢାଶ୍ଵଃ କପିଲାଶ୍ଵଶ୍ଚ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ଏହି ସମୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ—ଦୃଢାଶ୍ୱ, କପିଳାଶ୍ୱ ଓ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଭାରତ।
ତେଭ୍ଯଃ ପରମ୍ପରା ରାଜନ୍ନିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। [ଵଂଶସ୍ଯ ସୁମହାଭାଗ ରାଜ୍ଞାମମିତତେଜସାମ୍]
ମହାରାଜ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେଙ୍କର ବଂଶ ଚାଲିଗଲା, ଏହି ବଂଶ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଓ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନେଙ୍କର।
ଏଵଂସଂ ନିହତସ୍ତେନ କୁଵଲାଶ୍ଵେନ ସତ୍ତମ। ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ମଧୁକୈଟଭଯୋଃ ସୁତଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କର ପୁଅ, ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ମହାଦେମନ୍, କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।
କୁଵଲାଶ୍ଵଶ୍ଚ ନୃପତିର୍ଧୁନ୍ଧୁମାର ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ନାମ୍ନା ଚ ଗୁଣଯୁକ୍ତେନ ତଦାପ୍ରଭୃତି ସୋଽଭଵତ୍
କୁବଳାଶ୍ୱ ରାଜା, ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ସେ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ନାମ ନେଇ ଚାଲିଲେ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି। ଧୌନ୍ଧୁମାରମୁପାଖ୍ଯାନଂ ପ୍ରଥିତଂ ଯସ୍ଯ କର୍ମଣା
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲା, ମୁଁ ସେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି; ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଇଦଂ ତୁ ପୁଣ୍ଯମାଖ୍ଯାନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମନୁକୀର୍ତନମ୍। ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରଵାଂଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଏହି ପବିତ୍ର କଥା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହିମା ଗାଇବା; ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ପୁଅ ପାଇବେ।
ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ଭୂତିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵତି ପର୍ଵସୁ। ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିଭଂଯକିଂଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହା ଉଚିତ ସମୟରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ; ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ରୋଗ କିମ୍ବା ଜ୍ୱର ହେବ ନାହିଁ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍। ପ୍ରପଚ୍ଛ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମପ୍ରଶ୍ନଂ ସ ଦୁର୍ଵଚମ୍
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଗଵନ୍ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମାହାତମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। କଥ୍ଯମାନଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଭଗବନ୍ତ, ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଆପଣଙ୍କଠୁ ଶୁଣିବାକୁ, ଏହି ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାରୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା, ଯାହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଧର୍ମମୟ, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଯେପରି।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମିହ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଦେଵା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତି ସତ୍ତମ। ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଵାଯୁଃ ପୃଥିଵୀ ଵହ୍ନିରେଵ ଚ
ଏଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାନ୍ତି—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନି।
ପିତା ମାତା ଚ ଭଗଵାନ୍ଗାଵ ଏଵ ଚ ସତ୍ତମ। ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦେଵ ଵିହିତଂ ତଚ୍ଚାପି ଭୃଗୁନନ୍ଦନ
ପିତା, ମାତା, ଭଗବନ୍ତ ଓ ଗାଁମାନେ, ଏବଂ ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଯାହା ଅନ୍ୟ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ।
ମନ୍ଯେଽହଂ ଗୁରୁଵତ୍ସର୍ଵମେକପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଦୁଷ୍କରା ପ୍ରତିଭାତି ମେ। ପତିଵ୍ରତାନାଂ ମହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ନଃ ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭଳି ଗଣନା କରିବାଯୋଗ୍ୟ; ଏକପତ୍ନୀ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପତିପ୍ରତି ଶୁଶ୍ରୂଷା ଅତି କଠିନ ଲାଗେ। ମହାପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନଙ୍କର ମହିମା କହିଦିଅ।
ନିରୁଧ୍ଯ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମଂ ମନଃ ସଂରୁଧ୍ଯ ଚାନଘ। ପତିଂ ଦୈଵତଵଚ୍ଚାପି ଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯ ସ୍ଥିତା ହି ଯା
ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପତିଙ୍କୁ ଦେବତା ଭଳି ଭାବି ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ, ସେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି, ଓ ଅପରାଧହୀନ।
ଭଗଵନ୍ଦୁଷ୍କରଂ ତ୍ଵେତତ୍ପ୍ରତିଭାତି ମମ ପ୍ରଭୋ। ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଭର୍ତରି ଚ ଦ୍ଵିଜ
ଭଗବନ୍ତ, ଏହା ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅତି କଠିନ ଲାଗେ; ନାରୀମାନେ ନିଜ ପିତା ମାତା ଓ ପତିଙ୍କୁ ଯେପରି ଶୁଶ୍ରୂଷା କରନ୍ତି, ଦ୍ବିଜମାନେ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଧର୍ମାତ୍ସୁଘୋରାଦ୍ଧି ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୁଷ୍କରମ୍। ସାଧ୍ଵାଚାରାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବ୍ର୍ହମନ୍କୁର୍ଵନ୍ତୀହ ସଦାଦୃତାଃ
ନାରୀମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଅତି ଦୁଃସାଧ୍ୟ; ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଅଧିକ କଠିନ ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଥିବା ନାରୀମାନେ ସଦା ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ମାନରେ କରନ୍ତି।
ଦୁଷ୍କରଂ ଖଲୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ପିତରୋ ମାତରଶ୍ଚ ଵୈ। ଏକପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଯା ନାର୍ଯୋ ଯାଶ୍ ସତ୍ଯଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯୁତ
ପିତା ଓ ମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏକପତ୍ନୀ ନାରୀମାନେ ଓ ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ଯିଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।
କୁକ୍ଷିଣା ଦଶମାସାଂଶ୍ଚ ଗର୍ଭଂ ସଂଧାରଯନ୍ତି ଯାଃ। ନାର୍ଯଃ କାଲେନ ସଂବୂଯ କିମଦ୍ଭୁତତରଂ ତତଃ
ନାରୀମାନେ ଦଶମାସ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁକୁ ଧରିଥାନ୍ତି; ସମୟ ହେଲେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏଠାରେ ଏଠିଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଣ?
ସଂଶଯଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵେଦନାମତୁଲାମପି। ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ସୁତାନ୍ନାର୍ଯୋ ଦୁଃଖେନ ମହତା ଵିଭୋ
ଅତ୍ୟଧିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଓ ଅପୂର୍ବ ବେଦନାରେ ପହଞ୍ଚି, ନାରୀମାନେ ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ପୁଅ ପ୍ରସବ କରନ୍ତି, ମହାପ୍ରଭୁ।
ପୁଷ୍ଣନ୍ତି ଚାପି ମହତା ସ୍ନେହେନ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵ। `ଚିନ୍ତଯନ୍ତି ତତଶ୍ଚାପି କିଂଶୀଲୋଽଯଂଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ, ଅତି ମମତାରେ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—'ଏହି ପିଲା କେମିତି ଚରିତ୍ର ନେଇ ହେବ?'
ଯାଶ୍ଚ କ୍ରୂରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵର୍ତମାନା ଜୁଗୁପ୍ସିତାଃ। ସ୍ଵକର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଦା ଦୁଷ୍କରଂ ତଚ୍ଚ ମେ ମତମ୍
ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ଅପମାନ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସଦା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି ମଧ୍ୟ ମୋ ମତରେ ଅତି କଠିନ।
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମସମାଚାରତତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାହି ମେ ଦ୍ଵିଜ। ଧର୍ମଃ ସୁଦୁର୍ଲଭୋ ଵିପ୍ର ନୃଶଂସେନ ମହାତ୍ମନା
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଓ ଆଚରଣର ସତ୍ୟ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଧର୍ମ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି କୌଣସି ନିର୍ଦୟ ଲୋକ ତାହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଯଦିଓ ସେ ମହାତ୍ମା।
ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଭଗଵନ୍ପ୍ରଶ୍ନଂ ପ୍ରଶ୍ନଵିଦାଂଵର। ଶ୍ରୋତୁଂ ଭୃଗୁକୁଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଶ୍ରୂଷେ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ଭଗବାନ, ପ୍ରଶ୍ନକୁ ବୁଝିବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ଭୃଗୁ କୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।
ହନ୍ତ ତେଽହଂ ସମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରଶ୍ନମେତଂ ସୁଦୁର୍ଵଚମ୍। ତତ୍ତ୍ଵେନ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦତସ୍ତନ୍ନିବୋଧ ମେ
ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନର ସତ୍ୟ କଥା ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ।