ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ରାଜା ସବଲଵାହନଃ। କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ନରପତିରନ୍ଵିତୋ ବଲଶାଲିନାମ୍
ସେହି ସମୟରେ, କୁବଳାଶ୍ୱ ନାମକ ରାଜା, ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ଗଡିଯାନ ସହିତ, ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧାମାନେ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସହସ୍ରୈରେକଵିଂଶତ୍ଯା ପୁତ୍ରାଣାମରିମର୍ଦନଃ। ପ୍ରାଯାଦୁଦଙ୍କସହିତୋ ଧୁନ୍ଧୋସ୍ତସ୍ଯ ଵଧାଯ ଵୈ
ସେ ରାଜା, ଏକୋଇଶ ହଜାର ପୁଅମାନେ ସହିତ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜିତିବାର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଉଦଙ୍କଙ୍କ ସହିତ, ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତମାଵିଶତ୍ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭଗଵାଂସ୍ତେଜସା ପ୍ରଭୁଃ। ଉଦଙ୍କସ୍ ନିଯୋଗେନ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉଦଙ୍କଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ରାଜା କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଯାତେ ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ଦିଵି ଶବ୍ଦୋ ମହାନଭୂତ୍। ଏଷ ଶ୍ରୀମାନ୍ନୃପସୁତୋ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଯାତ୍ରା କରିବାବେଳେ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ରାଜା, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା: 'ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ ହେବେ।'
ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତଂ ଦେଵାଃ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାକିରନ୍। ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ଚାପି ନେଦୁଃ ସ୍ଵଯମନୀରିତାଃ
ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କର ଦୁନ୍ଦୁଭି ନିଜେଁ ନିଜେଁ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
ଶୀତଶ୍ଚ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଵଵୌ ପ୍ରଯାଣେ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଵିପାଂସୁଲାଂ ମହୀଂ କୁର୍ଵନ୍ଵଵର୍ଷ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ। `ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚାପ୍ଯଭଵନ୍ଵନ୍ଯାସ୍ତଂ ସମୃଗଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ବିଦାୟ ସମୟରେ ଏକ ଶୀତଳ ପବନ ବହିଲା, ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ଧୂଳିହୀନ କଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବର୍ଷା କଲେ। ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିମାନାନି ଦେଵତାନାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ତତ୍ରୈଵ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଧୁନ୍ଧୁର୍ଯତ୍ର ମହାସୁରଃ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆକାଶରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଉଡୁଥିବା ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠି ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠି ମହା ଅସୁର ଧୁନ୍ଧୁ ଥିଲେ।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ଯ ଧୁନ୍ଯୋଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧକୌତୂହଲାନ୍ଵିତାଃ। ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସହିତାଃ ସମଵୈକ୍ଷନ୍ମହର୍ଷଯଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ, କୁବଳାଶ୍ୱ ଓ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବା ପାଇଁ କୁତୁହଳରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନାରାଯଣେନ କୌରଵ୍ଯ ତେଜସାଽଽପ୍ଯାଯିତସ୍ତଦା। ସ ଗତୋ ନୃପତିଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପୁତ୍ରୈସ୍ତୈଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍
ହେ କୌରବ, ତେବେ ନାରାୟଣଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ସହିତ ସବୁ ଦିଗକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅର୍ଣଵଂ ସ୍ଵାନଯାମାସ କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ମହୀପତିଃ। `ହିତାର୍ତଂ ସର୍ଵଲୋକାନାମୁଦଙ୍କସ୍ଯ ଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ଉଦଙ୍କଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହି, ମହୀପତି କୁବଳାଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ଵାଲୁକାର୍ଣଵେ। ସପ୍ତଭିର୍ଦିଵସୈଃ ସ୍ଵାତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ମହାବଲଃ
ସେଠାରେ, ସେଇ ବାଲୁକାରେ ଢକା ସମୁଦ୍ରରେ, କୁବଳାଶ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସାତି ଦିନ ଖୋଦିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଆସୀଦ୍ଧୋରଂ ଵପୁସ୍ତସ୍ଯ ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତଂ ମହତ୍। ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଯଥା ସୂର୍ଯସ୍ତେଜସା ଭରତର୍ଷଭ
ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦେହ ବଡ଼ ଏବଂ ବାଲୁକା ଭିତରେ ଲୁଚିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜଳମଳ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ମହାରାଜ ଦିଶମାଵୃତ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାମ୍। ସୁପ୍ତୋଽଭୂଦ୍ରାଜଶାର୍ଦୂଲ କାଲାନଲସମଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ ମହାରାଜ ଧୁନ୍ଧୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଶୋଇ ପଡିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା।
କୁଵଲାଶ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରୈସ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ। ଅଭିଦ୍ରୁତଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଗଦାଭିର୍ମୁସଲୈରପି
କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର, ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ପ୍ଟସୈଃ ପରିଧୈଃ ପ୍ରାସୈଃ ଖଙ୍ଗୈଶ୍ ଵିମଲୈଃ ଶିତୈଃ। ସଵଧ୍ଯମାନଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ
ପଟ, ପରିଧ, ପ୍ରାସ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଦେଇ ଆଘାତ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୁନ୍ଧୁ କ୍ରୋଧରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାଭକ୍ଷଯତ୍ତେଷାଂ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଆସ୍ଯାଦ୍ଵମନ୍ପାଵକଂ ସ ସଂଵର୍ତକସମଂ ତଦା
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଖାଇ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ସେ ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନି ପରି ଅଗ୍ନି ବମିଲେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନୃପତେଃ ପୁତ୍ରାନଦହତ୍ସ୍ଵେନ ତେଜସା। ମୁଖଜେନାଗ୍ନିନା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଲୋକାନୁଦ୍ଵର୍ତଯନ୍ନିଵ
କ୍ରୋଧରେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ମୁହଁରୁ ନିସ୍କାସିତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ଜଳାଇ ଦେଲେ, ଯେପରି ଦୁନିଆକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
କ୍ଷଣେନ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ପୁରେଵ କପିଲଃ ପ୍ରଭୁଃ। ସଗରସ୍ଯାତ୍ମଜାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ମହାରାଜ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କପିଳ ଯେପରି ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଶହରରେ କ୍ରୋଧରେ ଜଳାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ତାହା ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲା।
ତେଷୁ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିଦଗ୍ଧେଷୁ ତଦା ଭରତସତ୍ତମ। ତଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ମହାତ୍ମାନଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣମିଵାପରମ୍। ଆସସାଦ ମହାତେଜାଃ କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ମହୀପତିଃ
ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ସେହି ପୁଅମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁବଳାଶ୍ୱ, ଆଉ ଏକ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପରି ଜାଗି, ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଵାରିମହାରାଜ ସୁସ୍ରାଵ ବହୁ ଦେହତଃ। ତତ୍ତଦାପୀଯତେତେଜୋ ରାଜ୍ଞା ଵାରିମଯଂ ନୃପ
ମହାରାଜ, ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କର ଦେହରୁ ବହୁ ପାଣି ବହିଲା, ଏବଂ ରାଜା ତାହାରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶୋଷି, ସେହି ପାଣି ପିଇଲେ।
ଯୋଗୀ ଯୋଗେନ ସୃଷ୍ଟଂ ସ ସମଯିତ୍ଵା ଚ ଵାରିଣା। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ତତୋ ରାଜା ଦୈତ୍ଯଂକ୍ରୂରପରାକ୍ରମମ୍। ଦଦାହ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଲୋକଭଵାଯ ଵୈ
ଯୋଗୀ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପାଣି ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାହାରେ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବଶ କରି, ତାପରେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଭୟଙ୍କର ଦେମନ୍କୁ ଜଳାଇ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ।
ସୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ରାଜର୍ଷିଃ କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ମହାସୁରମ୍। ସୁରଶତ୍ରୁମମିତ୍ରଘ୍ନସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଶ ଇଵାପରଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମହାସୁରକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ରାଜା ଋଷି କୁବଳାଶ୍ୱ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ତିନି ଲୋକର ଆଉ ଏକ ମହାପ୍ରଭୁ ପରି ହେଲେ।
ଧୁନ୍ଧୋର୍ଵଧାତ୍ତଦା ରାଜା କୁଵଲାଶ୍ଵୋ ମହାମନାଃ। ଧୁନ୍ଧୁମାର ଇତିଖ୍ଯାତୋ ନାମ୍ନା ସମଭଵତ୍ତତଃ
ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଉଚ୍ଚ ମନସ୍କ କୁବଳାଶ୍ୱ ରାଜା, ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ପ୍ରୀତୈଶ୍ଚ ତ୍ରେଦଶୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିମସିତୈସ୍ତଦା। ପରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତସ୍ତଦା। ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜନ୍ନିଦଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବମାନେ ଓ ଅସିତ ରଙ୍ଗର ମହାଋଷିମାନେ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ 'ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର' ବୋଲି କହିଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବହୁ ଖୁସିରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦଦ୍ଯାଂ ଵିତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯେଭ୍ଯଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଚାପି ଦୁର୍ଜଯଃ। ସଖ୍ଯଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଭୂତେଷ୍ଵଦ୍ରୋହ ଏଵ ଚ। ଧର୍ମେ ରତିଶ୍ ସତତଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵାସସ୍ତଥାଽକ୍ଷଯଃ
ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାଗ୍ରମାନେକୁ ଧନ ଦେଇପାରିବି, ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୋର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟତା ରହୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦ୍ୱେଷ କରିବି ନାହିଁ, ଧର୍ମରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ରହୁ, ଏବଂ ମୋର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ବାସ ହେଉ।
ତଥାଽସ୍ତ୍ଵିତି ତତୋ ଦେଵୈଃ ପ୍ରୀତୈରୁକ୍ତଃ ସ ପାର୍ଥିଵଃ। ଋଷିଭିଶ୍ଚ ସଗନ୍ଧର୍ଵୈରୁଦଙ୍କେନ ଚ ଧୀମତା
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବମାନେ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଦଙ୍କ ସହିତ, ରାଜାଙ୍କୁ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସଂଭାଷ୍ଯ ଚୈନଂ ଵିଵିଧୈରାଶୀର୍ଵାଦୈସ୍ତତୋ ନୃଷମ୍। ଦେଵା ମହର୍ଷଯଶ୍ଚାପି ସ୍ଵାନି ସ୍ତାନାନି ଭେଜିରେ
ତାପରେ, ବିଭିନ୍ନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବମାନେ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରଯଃ ଶିଷ୍ଟା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତଦାଽଭଵନ୍। ଦୃଢାଶ୍ଵଃ କପିଲାଶ୍ଵଶ୍ଚ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ଏହି ସମୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ—ଦୃଢାଶ୍ୱ, କପିଳାଶ୍ୱ ଓ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଭାରତ।
ତେଭ୍ଯଃ ପରମ୍ପରା ରାଜନ୍ନିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। [ଵଂଶସ୍ଯ ସୁମହାଭାଗ ରାଜ୍ଞାମମିତତେଜସାମ୍]
ମହାରାଜ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେଙ୍କର ବଂଶ ଚାଲିଗଲା, ଏହି ବଂଶ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଓ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନେଙ୍କର।
ଏଵଂସଂ ନିହତସ୍ତେନ କୁଵଲାଶ୍ଵେନ ସତ୍ତମ। ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ମଧୁକୈଟଭଯୋଃ ସୁତଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କର ପୁଅ, ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ମହାଦେମନ୍, କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।