ତ୍ଵଯା ହି ପୃଥିଵୀ ରାଜନ୍ରକ୍ଷ୍ଯମାଣା ମହାତ୍ମନା। ଭଵିଷ୍ଯତି ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ନାରଣ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ମହାତ୍ମା ରାଜା, ଆପଣ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ, କୌଣସି ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ; ଆପଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପାଲନ ହି ମହାନ୍ଧର୍ମଃ ପ୍ରଜାନାମିହ ଦୃଶ୍ଯତେ। ନ ତଥା ଦୃଶ୍ଯତେଽରଣ୍ଯେ ମାଭୂତ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିରୀଦୃଶୀ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏଠାରେ ମହାନ ଧର୍ମ ଦେଖାଯାଏ; ଅରଣ୍ୟରେ ଏପରି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏପରି ଚିନ୍ତା ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଆସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଈଦୃଶୋ ନ ହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମଃ କ୍ଵଚନ ଦୃଶ୍ଯତେ। ପ୍ରଜାନାଂ ପାଲନେ ଯତ୍ନଃ ପୁରା ରାଜର୍ଷିଭିଃ କୃତଃ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏପରି ଧର୍ମ କୌଣସିଠି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁରୁଣା ରାଜାର୍ଷିମାନେ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ।
ରକ୍ଷିତଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଜା ରାଜ୍ଞା ତାସ୍ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷିତୁମର୍ହସି। ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ନ ହି ଶକ୍ନୋମି ପାର୍ଥିଵ
ପ୍ରଜାମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଭାଇବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଭୟ ନଥିବା ଭାବରେ ତପସ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ରାଜା।
ମମାଶ୍ରମସମୀପେ ଵୈ ସମେଷୁ ମରୁଧନ୍ଵସୁ। ସମୁଦ୍ରଵାଲୁକାପୂର୍ଣ ଉଜ୍ଜାଲକ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ବହୁଯୋଜନମାଯତଃ
ମୋ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ, ମରୁଧନ୍ବର ସମତଳ ଭୂମିରେ, ଉଜ୍ଜାଳକ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ଚାଲିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନେକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଲମ୍ବା।
ତତ୍ର ରୌଦ୍ରୋ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ମଧୁକୈଟଭଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ସୁଦାରୁଣଃ। ଅନ୍ତର୍ଭୂମିଗତୋ ରାଜନ୍ଵସତ୍ଯମିତଵିକ୍ରମଃ
ସେଠାରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନାୟକ ଅଛି, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁ ନାମରେ, ଯିଏ ଭୂମି ତଳେ ରହେ, ରାଜା, ଅପାର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି।
ତଂ ନିହତ୍ଯ ମହାରାଜ ଵନଂ ତ୍ଵଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ସେଉଁଠାରେ, ମହାରାଜ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଶେତେ ଲୋକଵିନାଶାଯ ତପ ଆସ୍ଥାଯ ଦାରୁଣମ୍। ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଵିନାଶାଯ ଲୋକାନାଂ ଚାପି ପାର୍ଥିଵ
ସେ ଦୁଃଖଦ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଛନ୍ତି, ଏହି ତପସ୍ୟା ଲୋକମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ।
ଅଵଧ୍ଯୋ ଦୈଵତାନାଂ ହି ଦୈତ୍ଯାନାମଥ ରକ୍ଷସାମ୍। ନାଗାନାମଥ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଅଵାପ୍ଯସ ଵରଂ ରାଜନ୍ସର୍ଵଲୋକପିତାମହାତ୍
ସେ ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ଏହି ଦୟା ତିନି ଲୋକର ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି।
ତଂ ଵିନାଶଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମା ତେ ବୁଦ୍ଧିରତୋଽନ୍ଯଥା। ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ମହତୀଂ କୀର୍ତିଂ ଶାଶ୍ଵତୀମଵ୍ଯଯାଂ ଧ୍ରୁଵାମ୍
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କର, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତୁମର ମନ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏକ ମହାନ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅକ୍ଷୟ କୀର୍ତି ପାଇବ।
କ୍ରୂରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସ୍ଵପତୋ ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତସ୍ଯ ଚ। ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ପର୍ଯନ୍ତେ ନିଃଶ୍ଵାସଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ
ସେ ନିର୍ମମ ଦାନବ ଜବେ ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଉଛି, ବାଲିରେ ଲୁଚି ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ବାହାରିଆସେ।
ଯଦା ତଦା ଭୂଶ୍ଚଲତି ସଶୈଲଵନକାନନା। ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ ରଜ ଉଦ୍ଧୂଯତେ ମହତ୍
ସେବେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ବାୟୁରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଭୟରେ କମ୍ପିଉଥାଏ; ବଡ ଧୂଳି ଉଡିଯାଏ।
ଆଦିତ୍ଯରଥମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସପ୍ତାହଂ ଭୂମିକମ୍ପନମ୍। ସଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଂ ସଜ୍ଵାଲଂ ଧୂମମିଶ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ରଥରେ ଭରସା କରି, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଥାଏ; ତାହା ସହିତ ଚିଙ୍ଗାରା, ଜ୍ୱାଳା ଓ ଭୟଙ୍କର ଧୂଆଁ ମିଶିଥାଏ।
ତେନ ରାଜନ୍ନ ଶକ୍ନୋମି ତସ୍ମିନ୍ସ୍ତାତୁଂ ସ୍ଵଆଂଶ୍ରମେ
ଏହି କାରଣରୁ, ମହାରାଜ, ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ତଂ ଵିନାଶଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା। ଲକାଃ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତସ୍ମିନ୍ଵିନିହତେଽସୁରେ
ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କର। ତା ଅସୁର ମରିଗଲା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ରହିବେ।
ଧୁନ୍ଧୁନାମାନମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଦାନଵଂ ଧୋରଵିଗ୍ରହମ୍। ସମରେ ଧୋରତୁମୁଲେ ଵିନାଶଯ ମହେଷୁଣା
ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ଭୟଙ୍କର ଆକାରରେ, ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନାରେ ମହାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନଷ୍ଟ କର।
ତ୍ଵଂ ହି ତସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ପର୍ଯାପ୍ତ ଇତି ମେ ମତିଃ। ତେଜସା ତଵ ତେଜଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁରାପ୍ଯାଯଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରୟାପ୍ତ, ଏହି ମୋ ଭାବନା। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ଵରୋ ଦତ୍ତଃ ପୂର୍ଵଂ ମମ ମହୀପତେ
ମୋତେ ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ, ମହୀପତି।
ଯସ୍ତଂ ମହାସୁରଂ ରୌଦ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯତି ମହୀପତିଃ। ତେଜସ୍ତଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵମିତି ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯତି ଦୁରାସଦମ୍
ଯେ ମହୀପତି ଏହି ଭୟଙ୍କର ମହାସୁରକୁ ମାରିବେ, ସେ ଦୁର୍ଜୟ ଶକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବିବେ।
ତତ୍ତେଜସ୍ତ୍ଵଂସମାଧାଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭୁଵି ଦୁଃସହମ୍। ତଂ ନିଷୂଦଯ ସଂଦିଷ୍ଟୋ ଦୈତ୍ଯଂ ରୌଦ୍ରପରାକ୍ରମମ୍
ଏହି ଦୁଃସହ ଶକ୍ତିକୁ ଧରି, ରାଜାଧିରାଜ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦାନବକୁ ନଷ୍ଟ କର।
ନ ହି ଧୁନ୍ଧୁର୍ମହାତେଜାସ୍ତେଜସାଽଲ୍ପେନ ଶକ୍ଯତେ। ନିର୍ଦଗ୍ଧୁଂ ପୃଥିଵୀପାଲ ସ ହି ଵର୍ଷଶତୈରପି
ଧୁନ୍ଧୁ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଭୂମିର ରକ୍ଷକ; ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ମହାରାଜ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ ମହନ୍ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଦାନବ, ମହାରାଜ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ; ସେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଅତିଷ୍ଠଦେକପାଦେନ କୃଶୋ ଧମନିସଂତତଃ। ତସ୍ମୈ ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ପ୍ରୀତୋ ଵରଂ ଵଵ୍ରେ ସ ଚ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେ ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଢ଼ି ଦଣ୍ଡି ଥିଲେ, ଦେହ ଶୁଉଁ ଓ ଶିରା ଫୁଲିଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ ବର ଦେଲେ, ସେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବର ଚାହିଲେ।
ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ସର୍ପଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍। ଅଵଧ୍ଯୋଽହଂ ଭଵେଯଂ ଵୈ ଵର ଏଷ ଵୃତୋ ମଯା
ମୁଁ ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ହେବି — ଏହି ବର ମୁଁ ଚାହିଲି।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଗଚ୍ଛେତି ତମୁଵାଚ ପିତାମହଃ। ସ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତ୍ପାଦୌ ମୂର୍ଧ୍ନା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାମ ହ
ଏଭଳି ହେଉ, ଯାଉ—ବଡ଼ପିତା ଏହିପରି କହିଲେ। ସେ ଏହିପରି ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ନମସ୍କାର କରି, ଚାଲିଗଲା।
ସତୁ ଧୁନ୍ଧୁର୍ଵରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମହଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଅନୁସ୍ମରନ୍ପିତୃଵଧଂ ଦ୍ରୁତଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁପାଗମତ୍
ଧୁନ୍ଧୁର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ତ, ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ସତୁ ଦେଵାନ୍ସଗନ୍ଧର୍ଵାଞ୍ଜିତ୍ଵା ଧୁନ୍ଧୁରମର୍ଷଣଃ। ବବାଧ ସର୍ଵାନସକୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଵୈ ଭୃଶମ୍
ଧୁନ୍ଧୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଅସୁବିଧା ଦେଇଥିଲା।
ସମୁଦ୍ରଵାଲୁକାପୂର୍ଣେ ଉଜ୍ଜାନକ ଇତି ସ୍ମୃତେ। ଆଗମ୍ଯ ଚ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତଂ ଦେଶଂ ଭରତର୍ଷଭ। ବାଧତେସ୍ମ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତମୁଦଙ୍କାଶ୍ରମଂ ଵିଭୋ
ସମୁଦ୍ରର ବାଳୁକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ଜାନକ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସି, ଉଦଙ୍କଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବଡ଼ ଭାବରେ ଅସୁବିଧା ଦେଇଥିଲା।
ଅନ୍ତର୍ଭୂମିଗତସ୍ତତ୍ର ଵାଲୁକାନ୍ତର୍ହିତସ୍ତଥା। ମଧୁକୈଟଭଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ସେଠାରେ, ପୃଥିବୀ ତଳରେ ଓ ବାଳୁକା ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା, ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ, ଅଛି।
ଶେତେ ଲୋକଵିନାଶାଯ ତପୋବଲମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଉଦଙ୍କସ୍ଯାଶ୍ରମାଭ୍ଯାଶେ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ପାଵକାର୍ଚିଷଃ
ସେ ଉଦଙ୍କଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ, ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଜଗତର ନାଶ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ନିଶ୍ଵାସ କରୁଥିଲା।