ରାଜ୍ଯଂ ଵିହତଭୂଯିଷ୍ଠଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାଃ। `ଇଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରତୂଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନଶ୍ଵମେଧାଦିକାନ୍ବହୂନ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ପୁନି ଅଧିକାର କଲେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା-ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେ ଗତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵିଦୁରେ ପଞ୍ଚତାଂ ଗତେ। ଗମଯିତ୍ଵା କ୍ରିଯାଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯାଂ ରାଜ୍ଞାମମିତତେଜସାମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ ଏବଂ ବିଦୁର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେହି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଉଚିତ କ୍ରିୟା କରାଗଲା।
ସ୍ଵଂ ଧାମ ଯାତେ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯେ କୃଷ୍ଣଦାରାନ୍ପ୍ରରକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ମହାପ୍ରସ୍ଥାନିକଂ କୃତ୍ଵା ଗତାଃ ସ୍ଵର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱ ଧାମକୁ ଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ଆରମ୍ଭ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏଵମେତତ୍ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ତେଷାମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣାମ୍। ଭେଦୋ ରାଜ୍ଯଵିନାଶଶ୍ଚ ଜଯଶ୍ଚ ଜଯତାଂଵର
ଏଭଳି ଅନ୍ତିକାଳରେ ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଘଟଣାମାନେ ଘଟିଥିଲା—ବିଭାଜନ, ରାଜ୍ୟର ନାଶ ଏବଂ ବିଜୟ।
କଥିତଂ ଵୈ ସମାସେନ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ମହାଭାରତମାଖ୍ଯାନଂ କୁରୂଣାଂ ଚରିତଂ ମହତ୍
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ ମହାଭାରତ, କୁରୁବଂଶର ମହାତ କାହାଣୀ କହିଦେଲେ।
କଥାଂ ତ୍ଵନଘ ଚିତ୍ରାର୍ଥାଂ କଥଯସ୍ଵ ତପୋଧନ। ଵିସ୍ତରଶ୍ରଵଣେ ଜାତଂ କୌତୂହଲମତୀଵ ମେ
ପାପରହିତ, ତୁମେ ଏହି ଚିତ୍ରମୟ ଅର୍ଥ ଥିବା କାହାଣୀକୁ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଯାଇଛି।
ସ ଭଵାନ୍ଵିସ୍ତରେଣେମାଂ ପୁନରାଖ୍ଯାତୁମର୍ହତି। ନ ହି ତୃପ୍ଯାମି ପୂର୍ଵେଷାଂ ଶୃଣ୍ଵାନଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍
ତୁମେ ଏହି କାହାଣୀକୁ ପୁଣିଥରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ, କାରଣ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ମୋର କେବେ ମନ ଭରେନି।
ନ ତତ୍କାରଣମଲ୍ପଂ ଵୈ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଯତ୍ର ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଅଵଧ୍ଯାନ୍ସର୍ଵଶୋ ଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରଶସ୍ଯନ୍ତେ ଚ ମାନଵୈଃ
ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସହିଲେ ଏବଂ ଜୟ ପାଇଲେ—ଏହାର କାରଣ କେବଳ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
କିମର୍ଥଂ ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ଶକ୍ତାଃ ସନ୍ତୋ ହ୍ଯନାଗସଃ। ପ୍ରଯୁଜ୍ଯମାନାନ୍ସଂକ୍ଲେଶାନ୍କ୍ଷାନ୍ତଵନ୍ତୋ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଇଥିବା ଦୁଃଖ ସହିବାରେ କିପରି ସମର୍ଥ ହେଲେ?
କଥଂ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣୋ ବାହୁଶାଲୀ ଵୃକୋଦରଃ। ପରିକ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ନପି କ୍ରୋଧଂ ଧୃତଵାନ୍ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା ବଳବାନ ଭୀମ, ଏତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ?
କଥଂ ସା ଦ୍ରୌପଦୀ କୃଷ୍ଣା କ୍ଲିଶ୍ଯମାନା ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ଶକ୍ତା ସତୀ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ନାଦହତ୍କ୍ରୋଧଚକ୍ଷୁଷା
ସେଇ କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଯାତିତ ହେଉଥିବା ସତୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟି ନ ପକାଇ କିପରି ସହିଲେ?
କଥଂ ଵ୍ଯସନିନଂ ଦ୍ଯୂତେ ପାର୍ଥୌ ମାଦ୍ରୀସୁତୌ ତଦା। ଅନ୍ଵଯୁସ୍ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ବାଧ୍ଯମାନା ଦୁରାତ୍ମଭିଃ
ଯେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଇଥିବା ଦୁଃଖ ସହି, କିପରି ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଥିଲେ?
କଥଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁତୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍। ଅନର୍ହଃ ପରମଂ କ୍ଲେଶଂ ସୋଢଵାନ୍ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଧାରକ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଷ୍ଟ ସହିଲେ?
କଥଂ ଚ ବହୁଲାଃ ସେନାଃ ପାଣ୍ଡଵଃ କୃଷ୍ଣସାରଥିଃ। ଅସ୍ଯନ୍ନେକୋଽନଯତ୍ସର୍ଵାଃ ପିତୃଲୋକଂ ଧନଂଜଯଃ
କୃଷ୍ଣ ଯେଉଁଠାରେ ସାରଥି ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଧନଞ୍ଜୟ କିପରି ଏକା ହୋଇ ଅନେକ ସେନାକୁ ଜିତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପିତୃଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ?
ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତପୋଧନ। ଯଦ୍ଯଚ୍ଚ କୃତଵନ୍ତସ୍ତେ ତତ୍ରତତ୍ର ମହାରଥାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଯଥାଘଟିଥିଲା, ତୁମେ ମୋତେ କହ, ତଥା ସେଠାଠାରେ ସେ ମହାରଥୀମାନେ ଯାହା କରିଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ।
କ୍ଷଣଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ଵିପୁଲୋଽଯମନୁକ୍ରମଃ। ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନସ୍ଯ ଵକ୍ତଵ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନେରିତଃ
ମହାରାଜ, ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଅନୁକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଦିଅ, କାରଣ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିବା ପୁଣ୍ୟମୟ କାହାଣୀ କହିବାକୁ ଅଛି।
ମହର୍ଷେଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ପୂଜିତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵ୍ଯାସସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ମହାତ୍ମା ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଇଦଂ ଶତସହସ୍ରଂ ହି ଶ୍ଲୋକାନାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍। ସତ୍ଯଵତ୍ଯାତ୍ମଜେନେହ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତମମିତୌଜସା
ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାସ ଏଠାରେ ଏହି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଉପାଖ୍ଯାନୈଃ ସହ ଜ୍ଞେଯଂ ଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ଭାରତମୁତ୍ତମମ୍। ସଂକ୍ଷେପେଣ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵମେତନ୍ନରାଧିପ
ଏହି ମହାଭାରତ ସହିତ ତାହାର ଉପାଖ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଓ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ରାଜନ୍, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି।
ଅଧ୍ଯାଯାନାଂ ସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ପର୍ଵଣାଂ ଶତମେଵ ଚ। ଶ୍ଲୋକାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ନଵତିଶ୍ଚ ଦଶୈଵ ଚ। ତତୋଽଷ୍ଟାଦଶଭିଃ ପର୍ଵୈଃ ସଂଗୃହୀତଂ ମହର୍ଷିଣା
ଏଥିରେ ଦୁଇ ହଜାର ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ଠିକ୍ ଏକ ଶତ ପର୍ବ ଅଛି; ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ନବ୍ବେ ହଜାର ଓ ଦଶଟି। ଏହି ଅଠାରଟି ପର୍ବରେ ମହାର୍ଷି ଏହାକୁ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି।
ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯେ ଚେଦଂ ଶୃଣୁଯୁର୍ନରାଃ। ତେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମେତ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁର୍ଦେଵତୁଲ୍ଯତାମ୍
ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏହି ଗାଥାକୁ ପଢ଼ି ଶୁଣାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଦଂ ହି ଵେଦୈଃ ସମିତଂ ପଵିତ୍ରମପି ଚୋତ୍ତମମ୍। ଶ୍ରାଵ୍ଯାଣାମୁତ୍ତମଂ ଚେଦଂ ପୁରାଣମୃଷିସଂସ୍ତୁତମ୍
ଏହି ଗାଥା ବେଦ ସମାନ, ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ; ଶୁଣିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ମିନ୍ନର୍ଥଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ନିଖିଲେନୋପଦେକ୍ଷ୍ଯତେ। ଇତିହାସେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ପରିନୈଷ୍ଠିକୀ
ଏହି ପବିତ୍ର ଇତିହାସରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଆକାଂକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ଅକ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ଦାନଶୀଲାଂଶ୍ଚ ସତ୍ଯଶୀଲାନନାସ୍ତିକାନ୍। କାର୍ଷ୍ଣଂ ଵେଦମିମଂ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛ୍ରାଵଯିତ୍ଵାଽର୍ଥମଶ୍ନୁତେ
ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏହି କୃଷ୍ଣ ବେଦକୁ ଉଚିତ ଦାନଶୀଳ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ନିର୍ବିଶ୍ୱାସୀ ନୁହଁନ୍ତି ସେମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଏହାର ଫଳ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାକୃତଂ ଚାପି ପାପଂ ଜହ୍ଯାଦସଂଶଯମ୍। ଇତିହାସମିମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୁଷୋଽପି ସୁଦାରୁଣଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ମହାଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବେ, ଯଥା ଗର୍ଭହତ୍ୟା, ସେମାନେ ଏହି ଇତିହାସ ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ରାହୁଣା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯଥା। ଜଯୋ ନାମେତିହାସୋଽଯଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯୋ ଵିଜିଗୀଷୁଣା
ଏହି ଇତିହାସ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯେପରି ରାହୁ ଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଏହି 'ଜୟ' ନାମକ ଇତିହାସ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ମହୀଂ ଵିଜଯତେ ରାଜା ଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚାପି ପରାଜଯେତ୍। ଇଦଂ ପୁଂସଵନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମିଦଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ମହତ୍
ଏହି ଗାଥା ଶୁଣିଲେ ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିପାରନ୍ତି ଓ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ପରାଜିତ କରନ୍ତି; ଏହା ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ବଡ଼ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ।
ମହିଷୀଯୁଵରାଜାଭ୍ଯାଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ବହୁଶସ୍ତଥା। ଵୀରଂ ଜନଯତେ ପୁତ୍ରଂ କନ୍ଯାଂ ଵା ରାଜ୍ଯଭାଗିନୀମ୍
ମହିଷୀ ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜପୁତ୍ର ଏହାକୁ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶୂରବୀର ପୁଅ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କନ୍ୟା ଦେଇଥାଏ।
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରମିଦଂ ପୁଣ୍ଯମର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରମିଦଂ ପରମ୍। ମୋକ୍ଷଶାସ୍ତ୍ରମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵ୍ଯାସେନାମିତବୁଦ୍ଧିନା
ଏହା ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପବିତ୍ର, ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏବଂ ଅପାର ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ମୋକ୍ଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।
ଧର୍ମେ ଚାର୍ଥେ ଚ କାମେ ଚ ମୋକ୍ଷେ ଚ ଭରତର୍ଷଭ। ଯଦିହାସ୍ତି ତଦନ୍ଯତ୍ର ଯନ୍ନେହାସ୍ତି ନ କୁତ୍ରଚିତ୍। ଇଦଂ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଲୋକେ ଆଖ୍ଯାତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵିହ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷରେ ଯାହା ଏଠାରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟଠାରେ ମିଳିଥାଏ; ଯାହା ଏଠାରେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କେଉଁଠି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜଗତରେ ଓ ଏଠାରେ କହିଛନ୍ତି।