ଯାଵନ୍ତି ତସ୍ଯାଂ ରୋମାଣି ଵତ୍ସସ୍ଯ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ତାଵଦ୍ଯୁଗସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେତେ ଚୁଅ ଗାଁ ଓ ଛେନାର ଗାଁରେ ଅଛି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେତେ ଯୁଗ ସହସ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ସୁଵର୍ଣନାସାଂ ଯଃ କୃତ୍ଵା ସଖୁରାଂ କୃଷ୍ଣଧେନୁକାମ୍। ତିଲୈଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦିତାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵରତ୍ନୈରଲଂକୃତାମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାକ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖୁର ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଗାଁ, ତିଳରେ ଢାକି ଏବଂ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ସଜାଇ ଦେଇଥାଏ—
ପ୍ରତିଗ୍ରହଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଯଃ ପୁନର୍ଦଦତି ସାଧଵେ। ଫଲାନାଂ ଫଲମଶ୍ନାତି ତଦା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଭାରତ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନି ସେଇ ଦାନକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ଭାରତ, ସେ ଦାନର ଫଳର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
ସସମୁଦ୍ରଗୁହା ତେନ ସଶୈଲଵନକାନନା। ଚତୁରନ୍ତା ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତା ପୃଥିଵୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର, ଗୁହା, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, କାନନ ସହିତ ଚାରି ଦିଗର ପୃଥିବୀ ଦାନ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତର୍ଜାନୁଶଯୋ ଯସ୍ତୁ ଭୁଞ୍ଜତେ ସକ୍ତଭାଜନଃ। ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଶବ୍ଦରହିତଂ ସଂଯନ୍ତୁସ୍ତାରଣାଯ ଵୈ
ଯେଉଁଠି ଭୋଜନ ଦୁଇ ହାଟୁ ମଧ୍ୟରେ ରଖି ଖାଯାଯାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭାଜନରୁ ଖାଯାଯାଏ, ଏବଂ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ମନେ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂଯମୀ ହୋଇ ଜୀବନ ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯେ ପାନୀଯାନି ଦଦତି ତଥାଽନ୍ଯେ ଯେ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଜପନ୍ତି ସଂହିତାଂ ସମ୍ଯକ୍ତେ ନିତ୍ଯଂ ତାରଣକ୍ଷମାଃ
ଯେମାନେ ଜଳ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ଠିକ୍ ଭଳି ସଂହିତା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ସମର୍ଥ।
ହଵ୍ଯଂକଵ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ସର୍ଵଂ ତଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରିଯୋଽର୍ହତି। ଦତ୍ତଂ ହି ଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ସାଧୌଜ୍ଯଲିତେଽଗ୍ନୌ ଯଥା ହୁତମ୍
ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେ ସବୁ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ। ଯେପରି ଘୃତ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଏ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ସେପରି ପବିତ୍ର।
ମନ୍ଯୁପ୍ରହରଣା ଵିପ୍ରା ନ ଵିପ୍ରାଃ ଶସ୍ତ୍ରଯୋଧିନଃ। ନିହନ୍ଯୁର୍ମନ୍ଯୁନା ଵିପ୍ରା ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୋଧକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମାଶ୍ରିତେଯଂ ତୁ କଥା କଥିତା ହି ତଵାନଘ। ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯଃ ପ୍ରୀତା ନୈମିଷାରଣ୍ଯଵାସିନଃ
ଧର୍ମ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ପାପହୀନ, ଯାହା ଶୁଣି ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ମୁନିମାନେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ।
ଵୀତଶୋକଭଯକ୍ରୋଧା ଵିପାପ୍ମାନସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଶ୍ରୁତ୍ଵେମାଂ ତୁ କଥାଂ ରାଜନ୍ଭଵନ୍ତୀହ ତୁ ମାନଵାଃ
ଯେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଦୁଃଖ, ଭୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
କିଂ ତଚ୍ଛୌଚଂ ଭଵେଦ୍ଯେନ ଵିପ୍ରଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ସଦା ଭଵେତ୍। ତଦିଚ୍ଛାମି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁଂ ଧର୍ମଭୃତାଂଵର
କେଉଁ ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ପବିତ୍ର ରହିପାରିବେ? ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵାକ୍ଶୌଚଂ କ୍ରମଶୌଚଂ ଚ ଯଚ୍ଚ ଶୌଚଂ ଜଲାତ୍ମକମ୍। ତ୍ରିଭିଃ ଶୌଚୈରୁପେତୋ ଯଃ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବାଣୀର ପବିତ୍ରତା, ଚରିତ୍ରର ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପବିତ୍ରତା—ଏହି ତିନି ପବିତ୍ରତା ଯାହାଙ୍କ ଠାରେ ଅଛି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇଥାଏ।
ସାଯଂ ପ୍ରାତଶ୍ଚ ସଂଧ୍ଯାଂ ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଭ୍ଯୁପସେଵତେ। ପ୍ରଜପନ୍ପାଵନୀଂ ଦେଵୀଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵେଦମାତରମ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସକାଳ ଓ ସଞ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସଞ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦମାତାଙ୍କୁ ଜପ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ସ ତଯା ପାଵିତୋ ଦେଵ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନଷ୍ଟକିଲ୍ବିଷଃ। ନ ସୀଦେତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାନୋ ମହୀମପି ସସାଗରାମ୍
ସେଇ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଯଦି ସମୁଦ୍ରସହିତ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତଥାପି କ୍ଷୀଣ ହେବେ ନାହିଁ।
ଯେ ଚାସ୍ ଦାରୁଣା କେଚିଦ୍ଗ୍ରହାଃ ସୂର୍ଯାଦଯୋ ଦିଵି। ତେ ଚାସ୍ଯ ସୌମ୍ଯା ଜାଯନ୍ତେ ଶିଵାଃ ଶିଵତରାଃ ସଦା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆକାଶର ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ କଠିନ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଶାନ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସର୍ଵେନାନୁଗତଂ ଚୈନଂ ଦାରୁଣାଃ ପିଶିତାଶନାଃ। ଘୋରରୂପା ମହାକାଯା ଧର୍ଷଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ମାଂସ ଖାଉଥିବା, ଭୟାନକ ଆକୃତି ଓ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ନାଧ୍ଯାପନାଦ୍ଯାଜନାଦ୍ଵା ଅନ୍ଯାଯାଦ୍ଵା ପ୍ରତିଗ୍ରହାତ୍। ଦୋଷୋ ଭଵତି ଵିପ୍ରାଣାଂ ଜ୍ଵଲିତାଗ୍ନିସସା ଦ୍ଵିଜାଃ
ପାଠ ପଢ଼େଇବା, ଯଜ୍ଞ କରାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଦାନ ନେବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଜଳନ୍ତି ଅଗ୍ନି ପରି ପବିତ୍ର।
ଦୁର୍ଵେଦା ଵା ସୁଵେଦା ଵା ପ୍ରାକୃତାଃ ସଂସ୍କୃତାସ୍ତଥା। ବ୍ରାହ୍ମଣା ନାଵମନ୍ତଵ୍ଯା ଭସ୍ମଚ୍ଛନ୍ନା ଇଵାଗ୍ନଯଃ
ଅଳ୍ପ ବେଦ ଜାଣୁଥିବେ କିମ୍ବା ବେଶି, ସାଧାରଣ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କଦାପି ଉପେକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଥିବା ଛାଇ ପରି।
ଯଥା ଶ୍ମଶାନେ ଦୀପ୍ତୌଜାଃ ପାଵକୋ ନୈଵ ଦୁଷ୍ଯତି। ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନଵିଦ୍ଵାନ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦୈଵତଂ ମହତ୍
ଯେପରି ଶ୍ମଶାନରେ ଜ୍ୱଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି କେବେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଶିକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାଦେବତା ସମାନ।
ପ୍ରାକରୈଶ୍ଚ ପୁରଦ୍ଵାରୈଃ ପ୍ରାସାଦୈଶ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ। ନଗରାଣି ନ ଶୋଭନ୍ତେ ହୀନାନି ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମୈଃ
ପ୍ରାଚୀର, ଦ୍ୱାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ମହଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାହାନ୍ତି, ସେହି ସହର ଅଲଂକୃତ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଵେଦାଢ୍ଞା ଵୃତ୍ସଂପନ୍ନା ଜ୍ଞାନଵନ୍ତସ୍ତପସ୍ଵିନଃ। ଯତ୍ରତିଷ୍ନ୍ତି ଵୈ ଵିପ୍ରାସ୍ତନ୍ନାମ ନଗରଂ ନୃପ
ଯେଉଁଠି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଗୋଧନ ଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଠିକୁ, ହେ ରାଜା, ସହର କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ରଜେ ଵାଽପ୍ଯଥଵାଽରଣ୍ଯେ ଯତ୍ରସନ୍ତି ବହୁଶ୍ରୁତାଃ। ତତ୍ତନ୍ନଗରମିତ୍ଯାହୁଃ ପାର୍ଥ ତୀର୍ଥଂ ଚ ତଦ୍ଭଵେତ୍
ଗାଁ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ ଯେଉଁଠି ବହୁ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ରହନ୍ତି, ସେଠିକୁ ସହର କୁହାଯାଏ, ହେ ପାର୍ଥ, ଏବଂ ସେଠି ତୀର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।
ରକ୍ଷିତାରଂ ଚ ରାଜାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚ ତପସ୍ଵିନମ୍। ଅଭିଗମ୍ଯାଭିପୂଜ୍ଯାଥ ସଦ୍ଯଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜା କିମ୍ବା ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୱରା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଭିଷେକଂ ଚ ପଵିତ୍ରାଣାଂ ଚ କୀର୍ତନମ୍। ସଦ୍ଭିଃ ସଂଭାଷଣଂ ଚୈଵ ପ୍ରଶସ୍ତଂ କୀର୍ତ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ପବିତ୍ର ଲୋକଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ସଦ୍ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା — ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ସାଧୁସଙ୍ଗମପୂତେନ ଵାକ୍ସୁଭାଷିତଵାରିଣା। ପଵିତ୍ରୀକୃତମାତ୍ମାନଂ ସନ୍ତୋ ମନ୍ନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ
ସଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ଭଲ କଥାର ଜଳରେ ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ବୋଲି ସଜନମାନେ କହନ୍ତି।
ତ୍ରିଦଣ୍ଡଧାରଣଂ ମୌନଂ ଜଟାଭାରୋଽଥ ମୁଣ୍ଡନମ୍। ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵେଷ୍ଟଂ ଵ୍ରତଚର୍ଯାଽଭିଷେଚନମ୍
ତିନି ଦଣ୍ଡ ଧରିବା, ମୌନ ରହିବା, ଜଟା ବା ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ଚାଳ ବା ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବା ଏବଂ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା—
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଵନେ ଵାସଃ ଶରୀରପରିଶୋଷଣମ୍। ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ମିଥ୍ଯା ସ୍ଯୁର୍ଯଦି ଭାଵୋ ନ ନିର୍ମଲଃ
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା, ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରିବା— ଏ ସବୁ କିଛି ମନ ପବିତ୍ର ନ ହେଲେ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଵିଶୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ଷୁରାଦୀନାଂ ଷଣ୍ଣାମିନ୍ଦ୍ରିଯଗାମିନାମ୍। ଵିକାରି ତେଷାଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୁଦୁଷ୍କରତରଂ ମନଃ
ରାଜା, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଗମାନେ ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଚଳାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ମନ ବଡ଼ ଅସ୍ଥିର ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ କଠିନ।
ଯେ ପାପାନି ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ମନୋଵାକ୍କର୍ମବୁଦ୍ଧିଭିଃ। ତେ ତପନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ନ ଶରୀରସ୍ଯ ଶୋଷଣମ୍
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ମନ, କଥା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା କେବେ ପାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏକାଠିକି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; କେବଳ ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରିବା ତପସ୍ୟା ନୁହେଁ।
ନ ଜ୍ଞାତିଭ୍ଯୋ ଦଯା ଯସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲଦେହୋଽଵିକଲ୍ମଷଃ। ହିଂସା ସା ତପସସ୍ତସ୍ଯ ନାନାଶିତ୍ଵଂ ତପଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଯାହାର ହୃଦୟରେ ନିଜ ଜଣେଇଁ ଉପରେ କୌଣସି ଦୟା ନାହିଁ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ଦେହ ପବିତ୍ର ଓ ଦୋଷରହିତ, ତାଙ୍କର ହିଂସାକୁ ତପସ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଖାଇବାକୁ ତପସ୍ୟା ମନାଯାଏ।