ଅନଡ୍ଵାହଂ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବଲଵନ୍ତଂ ଧୁରଂଧରମ୍। ସ ନିସ୍ତରତି ଦୁର୍ଗାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜୁଆ ଟାଣିପାରୁଥିବା ବଳଦ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଵସୁଂଧରାଂ ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଯ ଵିଦୁଷାତ୍ମନେ। ଦାତାରଂ ହ୍ଯନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ସର୍ଵେ କାମାଭିଵାଞ୍ଛିତାଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱିଜକୁ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେ ଦାତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଜିନିଷ ଅନୁସରଣ କରେ।
ପୃଚ୍ଛନ୍ତି ଚାନ୍ନଦାତାରଂ ଵଦନ୍ତି ପୁରୁଷା ଭୁଵି। ଅଧ୍ଵନି କ୍ଷୀଣଗାତ୍ରାଶ୍ଚ ପାଂସୁନା ଚାଵକୁଣ୍ଠିତାଃ
ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାସ୍ତାରେ ଶରୀର ଶିଥିଲ ଓ ଧୂଳିରେ ଢାକା, ସେମାନେ ଅନ୍ନ ଦାତାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଓ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି।
ତେଷାମେଵ ଶ୍ରମାର୍ତାନାଂ ଯୋ ହ୍ଯନ୍ନଂ କଥଯେଦ୍ବୁଧଃ। ଅନ୍ନଦାତୃସମଃ ସୋପି କୀର୍ତ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏପରି କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଅନ୍ନ ମିଳିବ କହିଦିଏ, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦାତା ସମାନ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ — ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦାନାନି ହିତ୍ଵାଽନ୍ନଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛ ହ। ନ ହୀଦୃଶଂ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଵିଚିତ୍ରାମିହ ଵିଦ୍ଯତେ
ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନ ଛାଡି ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ; ଏପରି ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଏଠାରେ ଆଉ କୌଣସି ମିଳେ ନାହିଁ।
ଯଥାଶକ୍ତି ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦନ୍ନଂ ଵିପ୍ରେଷୁ ସଂସ୍କୃତମ୍। ସ ତେନ କର୍ମଣାଽଽପ୍ନୋତି ପ୍ରଜାପତିସଲୋକତାମ୍
ଯିଏ ଯେତେ ଶକ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ପକା ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାପତି ସହ ଏକ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଅନ୍ନମେଵ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ହି ତସ୍ମାତ୍ପରତରଂ ନ ଚ। ଅନ୍ନଂ ପ୍ରଜାପତିଶ୍ଚୋକ୍ତଃ ସ ଚ ସଂଵତ୍ସରୋ ମତଃ
ଅନ୍ନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଉଁଥି ଏକ ବର୍ଷ ବୋଲି ମନ୍ୟ।
ସଂଵତ୍ସରସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞୋଽସୌ ସର୍ଵଂ ଯଜ୍ଞେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ବର୍ଷଟି ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ କିଛି ଯଜ୍ଞରେ ନିହିତ। ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ —
ତସ୍ମାଦନ୍ନଂ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ହି ସର୍ଵେଭ୍ଯଇତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ।
ଯେଷାଂ ତଟାକାନି ମହୋଦକାନି ଵାପ୍ଯଶ୍ଚକୂପାଶ୍ଚପ୍ରତିଶ୍ରଯାଶ୍ଚ। ଅନ୍ନସ୍ଯ ଦାନଂ ମଧୁରା ଚ ଵାଣୀ ଯମସ୍ଯ ତେ ନିର୍ଵଚନା ଭଵନ୍ତି
ଯେଉଁମାନେ ପୋଖରୀ, ବଡ଼ ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ ଓ ବିଶ୍ରାମ ଥିବା ସ୍ଥାନ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ମିଠା କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯମ ସହିତର ହିସାବ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଧାନ୍ଯଂ ଶ୍ରମେଣାର୍ଜିତଵିତ୍ତସଂଚିତଂ ଵିପ୍ରେ ସୁଶୀଲେ ପ୍ରତିଯଚ୍ଛତେ ଯଃ। ଵସୁଂଧରା ତସ୍ଯ ଭଵେତ୍ସୁତୁଷ୍ଟା ଧାରାଂ ଵସୂନାଂ ପ୍ରତିମୁଞ୍ଚତୀଵ
ଯିଏ ନିଜ ଖଟିନି କମାଇ ଓ ନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରୁ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧାନ ଦେଇଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଖୁସି ହୁଏ ଏବଂ ସେ ଅନେକ ଧନର ଧାରା ବର୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ଅନ୍ନଦାଃ ପ୍ରଥମଂ ଯାନ୍ତି ସତ୍ଯଵାକ୍ଯଦନନ୍ତରମ୍। ଅଯାଚିତପ୍ରଦାତା ଚ ସମଂ ଯାନ୍ତି ତ୍ରଯୋ ଜନାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଯାଆନ୍ତି, ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିବାମାନେ ପରେ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁରୋଧ ନ କରି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ତିନିଜଣେ ସାଙ୍ଗସାଙ୍ଗ ଯାଆନ୍ତି।
କୌତୂହଲସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପୁନରେଵ ସହାନୁଜଃ
ଏହାପରେ, ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପୁଣିଥରେ ମହାତ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଯମଲୋକସ୍ଯ ଚାଧ୍ଵାନମନ୍ତରଂ ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ। କୀଦୃଶଂ କିଂପ୍ରମାଣଂ ଵା କଥଂ ଵା ତନ୍ମହାମୁନେ। ତରନ୍ତି ପୁରୁଷାଶ୍ଚୈଵ କେନୋପାଯେନ ଶଂସ ମେ
ହେ ମହାମୁନି, ଯମର ଲୋକକୁ ଓ ମଣିଷ ଲୋକକୁ ଯିବା ପଥ କେମିତି? ସେହି ପଥ କେମିତି ଦେଖାଯାଏ, କେତେ ଦୂର, ଏବଂ ଲୋକେ କେମିତି ଏହାକୁ ଅଟିକରନ୍ତି? ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ଉପାୟରେ ଏହି ପଥ ଅଟିହୁଏ।
ସର୍ଵଗୁହ୍ଯତନଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପଵିତ୍ରମୃଷିସଂସ୍ତୁତମ୍। କଥଯିଷ୍ଯାମି ତେ ରାଜନ୍ଧର୍ମଂ ଧର୍ମଭୃତାଂଵର
ହେ ରାଜା, ଏହି ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର, ଧର୍ମକଥା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଷଡଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ନରାଧିପ। ଯମଲୋକସ୍ଯ ଚାଧ୍ଵାନମନ୍ତରଂ ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ
ହେ ନରପତି, ମଣିଷ ଲୋକ ଓ ଯମର ଲୋକ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ଛଅ ହଜାର ଛଅସହ ଯୋଜନା।
ଆକାଶଂ ତଦପାନୀଯଂ ଘୋରଂ କାନ୍ତାରଦର୍ଶନମ୍। ନ ତତ୍ର ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯା ଵା ପାନୀନଂ କେତନାନି ଚ
ସେହି ପଥ ଆକାଶ ପରି, ଜଳ ବିନା, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ; ସେଠାରେ ଗଛର ଛାୟା କିମ୍ବା ପାନୀଯ ରଖିବା ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।
ଵିଶ୍ରମେଦ୍ଯତ୍ର ଵୈ ଶ୍ରାନ୍ତଃ ପୁରୁଷୋଽଧ୍ଵନି କର୍ଶିତଃ। ନୀଯତେ ଯମଦୂତୈସ୍ତୁ ଯମସ୍ଵାଜ୍ଞାକରୈର୍ବଲାତ୍
ସେଠାରେ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦୂର ଚାଲି ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିହୀନ, ସେ ବିଶ୍ରାମ କରିପାରେ ନାହିଁ; ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଜୋରକରି ନେଇଯାନ୍ତି।
ନରାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତଥୈଵାନ୍ଯେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଜୀଵସଂଜ୍ଞିତାଃ। ବ୍ରହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାନାନି ନାନାରୂପାଣି ପାର୍ଥିଵ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ, ପୁରୁଷ, ନାରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ନେଇଯାନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ହଯାଦୀନାଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟାନି ତେଽଧ୍ଵାନଂ ଯାନ୍ତି ଵୈ ନରାଃ। ସନ୍ନିଵାର୍ଯାତପଂ ଯାନତି ଚ୍ଛତ୍ରେଣୈଵ ହି ଚ୍ଛତ୍ରଦାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଘୋଡ଼ା ଓ ଏହାପରି ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ପଥରେ ସହଜରେ ଯାଆନ୍ତି; ଛତା ଦେଇଥିବାମାନେ ଛତା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା ପାଇ ସେଇପଥରେ ଯାଆନ୍ତି।
ତୃପ୍ତାଶ୍ଚୈଵାନ୍ନଦାତାରୋ ହ୍ଯତୃପ୍ତାଶ୍ଚାପ୍ଯନନ୍ନଦାଃ। ଵସ୍ତ୍ରିଣୋ ଵସ୍ତ୍ରଦା ଯାନ୍ତି ଅଵସ୍ତ୍ରା ଯାନ୍ତ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଦାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ ପୁର୍ଣ୍ଣତୃପ୍ତିରେ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେଇନଥିଲେ ସେମାନେ ଅତୃପ୍ତିରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେଇନଥିଲେ ସେମାନେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଯାଆନ୍ତି।
ହିରଣ୍ଯଦାଃ ସୁଖଂ ଯାନ୍ତି ପୁରୁଷାସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯଲଂକୃତାଃ। ଭୂମିଦାସ୍ତୁସୁଖଂ ଯାନ୍ତି ସର୍ଵୈଃ କାମୈଃ ସୁତର୍ପିତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସୁନା ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଜମି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତୃପ୍ତି ସହିତ ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଯାନ୍ତି ଚୈଵାପରିକ୍ଲିଷ୍ଟା ନରା ସସ୍ଯପ୍ରଦାଵକାଃ। ନରାଃ ସୁଖତରଂ ଯାନ୍ତି ଵିମାନେଷୁ ଗୃହପ୍ରଦାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଘର ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ସୁଖରେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଯାଆନ୍ତି।
ପାନୀଯଦା ହ୍ଯତୃଷିତାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସୋ ନରାଃ। ପନ୍ଥାନଂ ଦ୍ଯୋତଯନ୍ତଶ୍ଚ ଯାନ୍ତି ଦୀପପ୍ରଦାଃ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପାନୀୟ ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ ତୃଷ୍ଣା ଛାଡ଼ି ଖୁସି ମନେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଦୀପ ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ ପଥକୁ ଆଲୋକିତ କରି ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଗୋପ୍ରଦାସ୍ତୁ ସୁଖଂ ଯାନ୍ତି ନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପାତକୈଃ। ଵିମାନୈର୍ହଂସସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଯାନ୍ତି ମାସୋପଵାସିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଈ ଦେଇଥିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ହଂସ ଯୁକ୍ତ ଦେବ ରଥରେ ଯାଆନ୍ତି।
ତଥା ବର୍ହିପ୍ରଯୁକ୍ତୈଶ୍ଚ ଷଷ୍ଠରାତ୍ରୋପଵାସିନଃ। ତ୍ରିରାତ୍ରଂ କ୍ଷପତେ ଯସ୍ତୁ ଏକଭକ୍ତେନ ପାଣ୍ଡଵ
ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଛଅ ରାତି ଉପବାସ କରନ୍ତି ସେମାନେ ପକ୍ଷୀ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଯାଆନ୍ତି; ଓ ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯିଏ ତିନି ରାତି ଧରି ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଇ ଉପବାସ କରେ, ସେ ଏହି ପଥ ଅଟିଯାଏ।
ଅନ୍ତରା ଚୈଵ ନାଶ୍ନାତି ତସ୍ଯ ଲୋକା ହ୍ଯନାମଯାଃ। ପାନୀଯସ୍ଯ ଗୁଣା ଦିଵ୍ଯାଃ ପ୍ରେତଲୋକସୁଖାଵହାଃ
ଯଦି ମଧ୍ୟରେ ଖାଇ ନାହିଁ, ତାହାର ଲୋକଗୁଡିକ ଦୁଃଖରହିତ ହୁଏ; ପାଣିର ଗୁଣ ଦିବ୍ୟ, ପିତୃଲୋକରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ତତ୍ର ପୁଷ୍ପୋଦକା ନାମ ନଦୀ ତେଷାଂ ଵିଧୀଯତେ। ଶୀତଲଂ ସଲିଲଂ ତତ୍ରପିବନ୍ତି ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଷ୍ପୋଦକ ନାମକ ଏକ ନଦୀ ରହିଛି; ସେଠାରେ ସେମାନେ ଶୀତଳ ପାଣି ପିଉନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ।
ଯେ ଚଦୃଷ୍କୃତକର୍ମାଣଃ ପୂଯଂ ତେଷାଂ ଵିଧୀଯତେ। ଏଵଂ ନଦୀ ମହାରାଜ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦା ହି ସା
ଯେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଦିଆଯାଏ; ଏହି ନଦୀ, ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପୂଜଯୈନାନ୍ଯଥାଵିଧି। ଅଧ୍ଵନିଂ କ୍ଷୀଣଗାତ୍ରଶ୍ଚ ପଥି ପାଂଶୁସମନ୍ଵିତଃ
ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହାକୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କର; ଦୂର ଯାତ୍ରାରେ ଶରୀର କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ପଥରେ ଧୂଳି ଲଗିଥିବାବେଳେ।