ତତୋଽଗଚ୍ଛଦ୍ଧୃଷୀକେଶଂ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ କଦାଚନ। ଲବ୍ଧଵାଂସ୍ତତ୍ର ବୀଭତ୍ସୁର୍ଭାର୍ଯାଂ ରାଜୀଵଲୋଚନାମ୍
ତାପରେ କେତେବେଳେ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସେ ବଳବାନ୍ତ ଅର୍ଜୁନ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋଚନା ଝିଅକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ପାଇଲେ।
ଅନୁଜାଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସୁଭଦ୍ରାଂ ଭଦ୍ରଭାଷିଣୀମ୍। ସା ଶଚୀଵ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଶ୍ରୀଃ କୃଷ୍ଣେନେଵ ସଙ୍ଗତା
ସେ ଥିଲେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଶୁଭଦ୍ରା, ଭଲ କଥା କହୁଥିବା। ଯେପରି ଶଚୀ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ, ଯେପରି ଶ୍ରୀ ଦେବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ସୁଭଦ୍ରା ଯୁଯୁଜେ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପାଣ୍ଡଵେନାର୍ଜୁନେନ ହ। ଅତର୍ପଯଚ୍ଚ କୌନ୍ତେଯଃ ଖାଣ୍ଡଵେ ହଵ୍ଯଵାହନମ୍
ଶୁଭଦ୍ରା ଭଲପାଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ। ତାପରେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଅର୍ଜୁନ ଖାଣ୍ଡବବନରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵାସୁଦେଵେନ ସହିତୋ ନୃପସ୍ତମ। ନାତିଭାରୋ ହି ପାର୍ଥସ୍ଯ କେଶଵେନ ସହାଭଵତ୍
ବୀଭତ୍ସୁ ଅର୍ଜୁନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଥିରେ ଥିବାରୁ କୌଣସି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଵ୍ଯଵସାଯସହାଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶତ୍ରୁଵଧେଷ୍ଵିଵ। ପାର୍ଥାଯାଗ୍ନିର୍ଦଦୌ ଚାପି ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍
ଯେପରି କୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟରେ ସାଥୀ ହୋଇ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଅଗ୍ନି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ୍ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦେଇଥିଲେ।
ଇଷୁଧୀ ଚାକ୍ଷଯୈର୍ବାଣୈ ରଥଂ ଚ କପିଲକ୍ଷଣମ୍। ମୋକ୍ଷଯାମାସ ବୀଭତ୍ସୁର୍ମଯଂ ଯତ୍ର ମହାସୁରମ୍
ଅଶେଷ ବାଣ ଥିବା ତୁଣୀର ଓ କପିଲ ଚିହ୍ନିତ ରଥ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ବୀଭତ୍ସୁ ଅର୍ଜୁନ ମହାଅସୁର ମୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ସ ଚକାର ସଭାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵରତ୍ନସମାଚିତାମ୍। ତସ୍ଯାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମନ୍ଦୋ ଲୋଭଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦୁର୍ମତିଃ
ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସଭା ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ମୂଢ଼ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଇର୍ଷ୍ୟା କଲେ।
ତତୋଽକ୍ଷୈର୍ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ସୌବଲେନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଵନଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ପଞ୍ଚ ଚ
ତାପରେ ଶକୁନି ସହ ଦ୍ୟୁତରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଠକି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାତ ବର୍ଷ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ, ମୋଟେ ତେର ବର୍ଷ ପାଇଁ ବନକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଅଜ୍ଞାତମେକଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଚ ତତୋ ଵର୍ଷଂ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍। ତତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶେ ଵର୍ଷେ ଯାଚମାନାଃ ସ୍ଵକଂ ଵସୁ
ସେମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ଅଜ୍ଞାତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟରେ ରହିଲେ। ଏହି ତେର ବର୍ଷ ପରେ, ଚଉଦ଼ ମ ବର୍ଷରେ ନିଜ ଧନ ଦାବି କଲେ।
ନାଲଭନ୍ତ ମହାରାଜ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ। ତତସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରମୁତ୍ସାଦ୍ଯ ହତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ନୃପମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଏହା ପାଇଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେଠାରେ, ସେମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଵିହତଭୂଯିଷ୍ଠଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାଃ। `ଇଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରତୂଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନଶ୍ଵମେଧାଦିକାନ୍ବହୂନ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ପୁନି ଅଧିକାର କଲେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା-ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେ ଗତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵିଦୁରେ ପଞ୍ଚତାଂ ଗତେ। ଗମଯିତ୍ଵା କ୍ରିଯାଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯାଂ ରାଜ୍ଞାମମିତତେଜସାମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ ଏବଂ ବିଦୁର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେହି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଉଚିତ କ୍ରିୟା କରାଗଲା।
ସ୍ଵଂ ଧାମ ଯାତେ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯେ କୃଷ୍ଣଦାରାନ୍ପ୍ରରକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ମହାପ୍ରସ୍ଥାନିକଂ କୃତ୍ଵା ଗତାଃ ସ୍ଵର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱ ଧାମକୁ ଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ଆରମ୍ଭ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏଵମେତତ୍ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ତେଷାମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣାମ୍। ଭେଦୋ ରାଜ୍ଯଵିନାଶଶ୍ଚ ଜଯଶ୍ଚ ଜଯତାଂଵର
ଏଭଳି ଅନ୍ତିକାଳରେ ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଘଟଣାମାନେ ଘଟିଥିଲା—ବିଭାଜନ, ରାଜ୍ୟର ନାଶ ଏବଂ ବିଜୟ।
କଥିତଂ ଵୈ ସମାସେନ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ମହାଭାରତମାଖ୍ଯାନଂ କୁରୂଣାଂ ଚରିତଂ ମହତ୍
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ ମହାଭାରତ, କୁରୁବଂଶର ମହାତ କାହାଣୀ କହିଦେଲେ।
କଥାଂ ତ୍ଵନଘ ଚିତ୍ରାର୍ଥାଂ କଥଯସ୍ଵ ତପୋଧନ। ଵିସ୍ତରଶ୍ରଵଣେ ଜାତଂ କୌତୂହଲମତୀଵ ମେ
ପାପରହିତ, ତୁମେ ଏହି ଚିତ୍ରମୟ ଅର୍ଥ ଥିବା କାହାଣୀକୁ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଯାଇଛି।
ସ ଭଵାନ୍ଵିସ୍ତରେଣେମାଂ ପୁନରାଖ୍ଯାତୁମର୍ହତି। ନ ହି ତୃପ୍ଯାମି ପୂର୍ଵେଷାଂ ଶୃଣ୍ଵାନଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍
ତୁମେ ଏହି କାହାଣୀକୁ ପୁଣିଥରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ, କାରଣ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ମୋର କେବେ ମନ ଭରେନି।
ନ ତତ୍କାରଣମଲ୍ପଂ ଵୈ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଯତ୍ର ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଅଵଧ୍ଯାନ୍ସର୍ଵଶୋ ଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରଶସ୍ଯନ୍ତେ ଚ ମାନଵୈଃ
ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସହିଲେ ଏବଂ ଜୟ ପାଇଲେ—ଏହାର କାରଣ କେବଳ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
କିମର୍ଥଂ ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ଶକ୍ତାଃ ସନ୍ତୋ ହ୍ଯନାଗସଃ। ପ୍ରଯୁଜ୍ଯମାନାନ୍ସଂକ୍ଲେଶାନ୍କ୍ଷାନ୍ତଵନ୍ତୋ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଇଥିବା ଦୁଃଖ ସହିବାରେ କିପରି ସମର୍ଥ ହେଲେ?
କଥଂ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣୋ ବାହୁଶାଲୀ ଵୃକୋଦରଃ। ପରିକ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ନପି କ୍ରୋଧଂ ଧୃତଵାନ୍ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା ବଳବାନ ଭୀମ, ଏତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ?
କଥଂ ସା ଦ୍ରୌପଦୀ କୃଷ୍ଣା କ୍ଲିଶ୍ଯମାନା ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ଶକ୍ତା ସତୀ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ନାଦହତ୍କ୍ରୋଧଚକ୍ଷୁଷା
ସେଇ କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଯାତିତ ହେଉଥିବା ସତୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟି ନ ପକାଇ କିପରି ସହିଲେ?
କଥଂ ଵ୍ଯସନିନଂ ଦ୍ଯୂତେ ପାର୍ଥୌ ମାଦ୍ରୀସୁତୌ ତଦା। ଅନ୍ଵଯୁସ୍ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ବାଧ୍ଯମାନା ଦୁରାତ୍ମଭିଃ
ଯେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଇଥିବା ଦୁଃଖ ସହି, କିପରି ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଥିଲେ?
କଥଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁତୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍। ଅନର୍ହଃ ପରମଂ କ୍ଲେଶଂ ସୋଢଵାନ୍ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଧାରକ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଷ୍ଟ ସହିଲେ?
କଥଂ ଚ ବହୁଲାଃ ସେନାଃ ପାଣ୍ଡଵଃ କୃଷ୍ଣସାରଥିଃ। ଅସ୍ଯନ୍ନେକୋଽନଯତ୍ସର୍ଵାଃ ପିତୃଲୋକଂ ଧନଂଜଯଃ
କୃଷ୍ଣ ଯେଉଁଠାରେ ସାରଥି ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଧନଞ୍ଜୟ କିପରି ଏକା ହୋଇ ଅନେକ ସେନାକୁ ଜିତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପିତୃଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ?
ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତପୋଧନ। ଯଦ୍ଯଚ୍ଚ କୃତଵନ୍ତସ୍ତେ ତତ୍ରତତ୍ର ମହାରଥାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଯଥାଘଟିଥିଲା, ତୁମେ ମୋତେ କହ, ତଥା ସେଠାଠାରେ ସେ ମହାରଥୀମାନେ ଯାହା କରିଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ।
କ୍ଷଣଂ କୁରୁ ମହାରାଜ ଵିପୁଲୋଽଯମନୁକ୍ରମଃ। ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନସ୍ଯ ଵକ୍ତଵ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନେରିତଃ
ମହାରାଜ, ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଅନୁକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଦିଅ, କାରଣ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିବା ପୁଣ୍ୟମୟ କାହାଣୀ କହିବାକୁ ଅଛି।
ମହର୍ଷେଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ପୂଜିତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵ୍ଯାସସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ମହାତ୍ମା ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଇଦଂ ଶତସହସ୍ରଂ ହି ଶ୍ଲୋକାନାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍। ସତ୍ଯଵତ୍ଯାତ୍ମଜେନେହ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତମମିତୌଜସା
ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାସ ଏଠାରେ ଏହି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଉପାଖ୍ଯାନୈଃ ସହ ଜ୍ଞେଯଂ ଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ଭାରତମୁତ୍ତମମ୍। ସଂକ୍ଷେପେଣ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵମେତନ୍ନରାଧିପ
ଏହି ମହାଭାରତ ସହିତ ତାହାର ଉପାଖ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଓ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ରାଜନ୍, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି।
ଅଧ୍ଯାଯାନାଂ ସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ପର୍ଵଣାଂ ଶତମେଵ ଚ। ଶ୍ଲୋକାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ନଵତିଶ୍ଚ ଦଶୈଵ ଚ। ତତୋଽଷ୍ଟାଦଶଭିଃ ପର୍ଵୈଃ ସଂଗୃହୀତଂ ମହର୍ଷିଣା
ଏଥିରେ ଦୁଇ ହଜାର ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ଠିକ୍ ଏକ ଶତ ପର୍ବ ଅଛି; ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ନବ୍ବେ ହଜାର ଓ ଦଶଟି। ଏହି ଅଠାରଟି ପର୍ବରେ ମହାର୍ଷି ଏହାକୁ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି।