ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜା ରାଜର୍ଷିରିନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ତତ୍ତଦା। ମାର୍କଣ୍ଡେଯାନ୍ମହାଭାଗାତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରତିପାଦନମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭର କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜା ରାଜର୍ଷି ଗଭୀର ଭାବରେ ଶୁଣିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ମହାରାଜ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ମୁନିମ୍। କୀଦୃଶୀଷୁ ହ୍ଯଵସ୍ଥାସୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ମହାମୁନେ। ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତ୍ଵନୁଭଵେତ୍ପୁରୁଷସ୍ତଦ୍ବ୍ରଵୀହି ମେ
ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁଣି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମହାମୁନି, କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦାନ ଦେଇ ମଣିଷ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ? ଏହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।'
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯେଽପ୍ଯଥଵା ବାଲ୍ଯେ ଯୌଵନେ ସ୍ଥାଵିରେଽପି ଵା। ଯଥା ଫଲଂ ସମଶ୍ନାତି ତଥା ତ୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମେ
ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ, କିମ୍ବା ଶିଶୁବୟସରେ, ଯୁବାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ — ଯେପରି ଲୋକେ ସମାନ ଭାବେ ଫଳ ଖାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ।
ଵୃଥା ଜନ୍ମାନି ଚତ୍ଵାରି ଵୃଥା ଦାନାନି ଷୋଡଶ। ଵୃଥା ଜନ୍ମ ହ୍ଯପୁତ୍ରସ୍ ଯେ ଚ ଧର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ
ଚାରିଟି ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ, ଷୋଳଟି ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ; ପୁଅ ନଥିବା ଜନ୍ମ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଧର୍ମରୁ ବାହାରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ପରପାକଂ ଚ ଯେଽଶ୍ନନ୍ତି ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପଚେତ୍ତୁ ଯଃ। ପର୍ଯଶ୍ନନ୍ତି ଵୃଥା ଯତ୍ର ତଦସତ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ରାନ୍ଧା ଖାଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ରାନ୍ଧନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଠି ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ଖାଉଛନ୍ତି, ସେଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆରୂଢପତିତେ ଦତ୍ତମନ୍ଯାଯୋପହୃତଂ ଚ ଯତ୍। ଵ୍ଯର୍ଥଂ ତୁ ପତିତେ ଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତସ୍କରେ ତଥା
ଯେଉଁ ଦାନ ଗୋଡ଼ାରୁ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦିଆଯାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟରେ ନିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ; ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଚୋରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଗୁରୌ ଚାନୃତିକେ ପାପେ କୃତଘ୍ନେ ଗ୍ରାମଯାଜକେ। ଵେଦଵିକ୍ରଯିଣେ ଦତ୍ତଂ ତଥା ଵୃଷଲଯାଜକେ
ଯେଉଁ ଦାନ ମିଥ୍ୟା ଗୁରୁ, ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ଗ୍ରାମ ପୁରୋହିତ, ବେଦ ବିକ୍ରେତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ।
ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁଷୁ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵୃଷଲୀପତୌ। ସ୍ତ୍ରୀଜିତେଷୁ ଚ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵ୍ଯାଲଗ୍ରାହେ ତଥୈଵ ଚ
ଯେଉଁ ଦାନ କେବଳ ନାମମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ମହିଳାଙ୍କ ଅଧୀନ ଥିବା, କିମ୍ବା ସାପରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ପରିଚାରକେଷୁ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵୃଥା ଦାନାନି ଷୋଡଶ। ତମୋଵୃତସ୍ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭଯାତ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯେଉଁ ଦାନ ଚାକର-ନୋକର ମାନେ ପାଆନ୍ତି, ସେ ଷୋଳଟି ବ୍ୟର୍ଥ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକାରରେ, ଭୟ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଦାନଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଗର୍ଭସ୍ଥସ୍ତୁ ନରଃ ସଦା। ଦଦଦ୍ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯୋ ଵୃଦ୍ଧଭାଵେନ ମାନଵଃ
ମଣିଷ ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଏହିପରି, ମଣିଷ ଉଚିତ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେକୁ ଦାନ ଦେବା।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାସ୍ଵଵସ୍ଥାସୁ ସର୍ଵଦାନାନି ପାର୍ଥିଵ। ଦାତଵ୍ଯାନି ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗଜିଗୀଷଯା
ସେହିପରି, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସମସ୍ତ ଦାନ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ଆଶା କରି।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଵର୍ତମାନାଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହେ। କେନ ଵିପ୍ରା ଵିଶେଷେଣ ତାରଯନ୍ତି ତରନ୍ତି ଚ
ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେମିତି ବିଶେଷ ଉପାୟରେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି?
ଜପୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ହୋମୈଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାଧ୍ଯାଯନେନ ଚ। ନାଵଂ ଵେଦମଯୀଂ କୃତ୍ଵାତାରଯନ୍ତି ତରନ୍ତି ଚ
ଜପ, ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ, ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା, ବେଦକୁ ନୌକା ଭାବେ ଧରି, ସେମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତୋଷଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ଯ ଦେଵତାଃ। ଵଚନାଚ୍ଚାପି ଵିପ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପାଇପାରେ।
ଅନନ୍ତଂ ପୁଣ୍ଯଲୋକଂ ତୁ ଗନ୍ତାଽସୌ ତୁ ନ ସଂଶଯଃ। ଶ୍ଲେଷ୍ମାଦିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତତନୁର୍ମ୍ରିଯମାଣୋଽଵିଚେତନଃ
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯିବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦେହ କଫ ଓ ଅନ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଲାଭ କରିଥାଏ।
ବ୍ରାହ୍ଣା ଏଵ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗମଭୀପ୍ସତା। ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ତୁ ଯତ୍ନେନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯା ହ୍ଯଜୁଗୁପ୍ସିତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ ଯଥାଯଥ ଯତ୍ନରେ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଏଡ଼ି, ସେମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଦରକାର।
ଦୁର୍ବଲଃ କୁନସ୍ଵୀ କୁଷ୍ଠୀ ମାଯାଵୀ କୁଣ୍ଡଗୋଲକୌ। ଵର୍ଜନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ କାଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଦେହିନଃ
ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଚାଳାକ, କୁଣ୍ଡ, କୁବାଡ଼ ଏବଂ ମେଢ଼ା ମୁଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଜୁଗୁପ୍ସିତଂ ହି ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦହତ୍ଯଗ୍ନିରିଵେନ୍ଧନମ୍
ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନକୁ ଯେପରି ଜଳାଏ, ସେପରି ଦହିଦିଏ।
ଯେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ନ ପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ମୂକାନ୍ଧବଧିରାଦଯଃ। ତେଽପିସର୍ଵେ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ମିଶ୍ରିତା ଵେଦପାରଗୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ମୁକ, ଅନ୍ଧ, ବଧିର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ ମିଶାଇ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିଗ୍ରହଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଯଃ ଶୃଣୁ ଯସ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ପ୍ରଦାତାରଂ ତଥାଽଽତ୍ମାନଂ ଯସ୍ତାରଯତି ଶକ୍ତିମାନ୍
ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ; ଶୁଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦାତାକୁ ଏବଂ ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ତସ୍ମିନ୍ଦେଯଂ ଦ୍ଵିଜେ ଦାନଂ ସର୍ଵାଗମଵିଜାନତା। ପ୍ରଦାତାରଂ ତଥାଽଽତ୍ମାନଂ ତାରଯେଦ୍ଯଃ ସ ଶକ୍ତିମାନ୍
ଏହିଠାରେ, ଯଦି କେହି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିନଥିବା ଦ୍ୱିଜକୁ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଯିଏ ଏହାକୁ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, ସେ ଦାତା ଓ ଗ୍ରାହକ — ଦୁହେଁକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ନ ତଥା ହଵିଷୋ ହୋମୈର୍ନ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନୁଲେପନୈଃ। ଅଗ୍ନଯଃ ପାର୍ଥ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥା ହ୍ଯତିଥିଭୋଜନେ
ହେ ପାର୍ଥ, ଅଗ୍ନିଦେବତା ହବି, ଫୁଲ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତାପେକା ଅଧିକ ଅତିଥିକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂସର୍ଵଯତ୍ନେନ ଯତସ୍ଵାତିଥିଭୋଜନେ
ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ପାଦୋଦକଂପାଦଘୃତଂଦୀପମନ୍ନଂ ପ୍ରତିଶ୍ରଯମ୍। ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ତୁ ଯେ ରାଜନ୍ନୋପସର୍ପନ୍ତି ତେ ଯମମ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ପାଦ ମସଲିବା ପାଇଁ ଘିଅ, ଦୀପ, ଭୋଜନ ଓ ରହିବା ପାଇଁ ଆସ୍ଥାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହାନ୍ତି।
ଦେଵମାଲ୍ଯାପନଯନଂ ଦ୍ଵିଜୋଚ୍ଛିଷ୍ଟାଵମାର୍ଜନମ୍। ଆକଲ୍ପପରିଚର୍ଯା ଚ ଗାତ୍ରସଂଵାହନାନି ଚ। ଅତ୍ରୈକୈକଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋଦାନାଦ୍ଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ
ଦେବତାଙ୍କ ମାଳା ହଟାଇବା, ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ପରିଷ୍କାର କରିବା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା କରିବା ଓ ଦେହ ମସଲିବା — ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଁଉ ଦାନ ଠାରୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
କପିଲାଯାଃ ପ୍ରଦାନାତ୍ତୁ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ତସ୍ମାଦଲଂକୃତାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କପିଲାଂ ତୁ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
କପିଳା ଗଁଉ ଦାନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ — ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶୋଭାମୟ କପିଳା ଗଁଉ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ଗୃହସ୍ଥାଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରିଣେ। ପୁତ୍ରଦାରାଭିଭୂତାଯ ତଥା ହ୍ଯନୁପକାରିଣେ
ଯିଏ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଦରିଦ୍ର, ଗୃହସ୍ଥ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା, ପୁଅ ଓ ଜଣା ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ଏବଂ ଯିଏ କିଛି ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ —
ଏଵଂଵିଧେଷୁ ଦାତଵ୍ଯା ନ ସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଭାରତ। କୋ ଗୁଣୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧେଷ୍ଵଭିଵର୍ଜିତମ୍
ଏପରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ହେ ଭାରତ। ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ କ'ଣ ଉପକାର, ଯାହା ଏଡାଇବା ଉଚିତ?
ଏକସ୍ଯୈକା ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ନ ବହୂନାଂ କଦାଚନ। ସା ଗୌର୍ଵିକ୍ରଯମାପନ୍ନା ହନ୍ଯାତ୍ରିପୁରୁଷଂ କୁଲମ୍। ନ ତାରଯତି ଦାତାରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ନୈଵ ନୈଵ ତୁ
ଗଁଉ ଏକକୁ ଏକ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, କେବେ ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥିବା ଗଁଉ ତିନି ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ନାଶ କରେ। ଏହା ଦାତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କାହାକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ସୁଵର୍ଣଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ସୁଵର୍ଣାନାଂ ଶତଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶଶ୍ୱତ ଭାବେ ଶତ ସୁନା ଦାନ କରିଥାଏ।