ଅଥ ଶ୍ଯେନୋ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ଶ୍ୟେନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା:
ପର୍ଯାଯେଣ ଵସତିର୍ଵା ଭଵେଷୁ ସର୍ଗେ ଜାତଃ ପୂର୍ଵମସ୍ମାତ୍କପୋତାତ୍। ତ୍ଵମାଦଦାନୋଽଥ କପୋତମେନଂ ମା ତ୍ଵଂ ରାଜନ୍ଵିଘ୍ନକର୍ତା ଭଵେଥାଃ
"ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ; ମୁଁ ଏହି କପୋତର ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଆପଣ ଯଦି ଏହି କପୋତକୁ ମୋ ଠାରୁ ନେଇନେବେ, ରାଜା, ଦୟାକରି ବାଧା ହେବେନି।"
କେନେଦୃଶୀ ଜାତୁ ପରା ହି ଦୃଷ୍ଟା ଵାଗୁଚ୍ଯମାନା ଶକନେନ ସଂସ୍କୃତା। ଯାଂ ଵୈ କପୋତୋ ଵଦତେ ଯାଂ ଚ ଶ୍ଯେନ ଉଭୌ ଵିଦିତ୍ଵା କଥମସ୍ତୁ ସାଧୁ
"ଏପରି କିସି ଭାଷା କେବେ ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ, ଯାହା କପୋତ ଓ ଶ୍ୟେନ କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଭାଷାରେ ଗଠିତ। ଉଭୟଙ୍କ କଥା ଜାଣି, କିପରି ଏହା ଧର୍ମ ହେବ?"
ନାସ୍ଯ ଵର୍ଷଂ ଵର୍ଷତି ଵର୍ଷକାଲେ ନାସ୍ଯ ବୀଜଂ ରୋହତି କାଲ ଉପ୍ତମ୍। ଭୀତଂ ପ୍ରପନ୍ନଂ ଯୋ ହି ଦଦାତି ଶତ୍ରଵେ ନ ତ୍ରାଣଂ ଲଭେତ୍ରାଣମିଚ୍ଛନ୍ସ କାଲେ
"ଯିଏ ଭୟଭୀତ ଆଶ୍ରୟାର୍ଥୀକୁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ପାଖକୁ ଦେଇଦିଏ, ସେ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ରକ୍ଷା ପାଉନାହିଁ। ସେଠି ତାଙ୍କର ଋତୁକାଳରେ ବର୍ଷା ହୁଏନାହିଁ, ଠିକ୍ ସମୟରେ ବିଜ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ।"
ଜାତା ହ୍ରସ୍ଵା ପ୍ରଜା ପ୍ରମୀଯତେ ସଦା ନ ଵାସଂ ପିତରୋଽସ୍ଯ କୁର୍ଵତେ। ଭୀତଂ ପ୍ରପନ୍ନଂ ଯୋ ହି ଦଦାତି ଶତ୍ରଵେ ନାସ୍ଯ ଦେଵାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ହଵ୍ଯମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଦୁର୍ବଳ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିନଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃଗଣ ରହନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯିଏ ଭୟଭୀତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଜଣେକୁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦିଏ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ହବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମୋଘମନ୍ନଂ ଵିନ୍ଦତି ଚାପ୍ରଚେତାଃ ସ୍ଵର୍ଗାଲ୍ଲୋକାଦ୍ଧଶ୍ଯତି ଶୀଘ୍ରମେଵ। ଭୀତଂ ପ୍ରପନ୍ନଂ ଯୋ ହି ଦଦାତି ଶତ୍ରଵେ ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵାଃ ପ୍ରହରନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵଜ୍ରମ୍
ଯିଏ ଅବିବେକୀ, ସେ ବ୍ୟର୍ଥ ଭାବେ ଖାଦ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଓ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଲୋକରୁ ପତିତ ହୁଏ; ଯିଏ ଭୟଭୀତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦିଏ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରନ୍ତି।
ଉକ୍ଷାଣଂ ପକ୍ତ୍ଵା ସହ ଓଦନେନ ଅସ୍ମାତ୍କପୋତାତ୍ପ୍ରତି ତେ ନଯନ୍ତୁ। ଯସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ରମସେଽତୀଵ ଶ୍ଯେନ ତତ୍ରମାଂସଂ ଶିଵଯସ୍ତେ ଵହନ୍ତୁ
ଏହି କପୋତ ଠାରୁ ବଦଳରେ ଚାଉଳ ସହିତ ରନ୍ଧା ବଳଦ ଆଣିଦିଅ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅଛ, ଶ୍ୟେନ, ସେଠି ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ମାଂସ ଆଣିଦିଅ।
ନୋକ୍ଷାଣୋ ରାଜନ୍ପ୍ରାର୍ଥଯେଯଂ ନ ଚାନ୍ଯ ଦସ୍ମାନ୍ମାଂସମଧିକଂ ଵା କପୋତାତ୍। ଦେଵୈର୍ଦତ୍ତଃ ସୋଽଦ୍ଯ ମମୈଷ ଭକ୍ଷ- ସ୍ତନ୍ମେ ଦଦସ୍ଵ ଶକୁନାନାମଭାଵାତ୍
ରାଜା, ମୁଁ ବଳଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଏହି କପୋତ ଠାରୁ ଅଧିକ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଦେବତାମାନେ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏହି କପୋତକୁ ଭୋଜନ ଭାବେ ଦେଇଛନ୍ତି—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପକ୍ଷୀ ନଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମୋତେ ଦିଅ।
ଉକ୍ଷାଣଂ ଵେହତମନୂନଂ ନଯନ୍ତୁ ତେ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ପୁରୁଷା ମମୈଵ। ଭଯାହିତସ୍ ଦାଯଂ ମମାନ୍ତିକାତ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରତ୍ଯାମ୍ନାଯଂ ତୁ ତ୍ଵଂ ହ୍ଯେନଂ ମା ହିଂସୀଃ
ବଳଦ ଆଣିଦିଅ, ଏହାର ଓଜନ କମି ନହେଉ, ଲୋକମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟରେ ମୋର; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭୟରୁ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛି—ତୁମେ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତ୍ଯଜେ ପ୍ରାଣାନନୈଵ ଦଦ୍ଯାଂ କପୋତଂ ସୌମ୍ଯୋ ହ୍ଯଯଂ କିଂ ନ ଜାନାସି ଶ୍ଯେନ। ଯଥା କ୍ଲେଶଂ ମା କୁରୁଷ୍ଵେହ ସୌମ୍ଯ ନାହଂ କପୋତମର୍ପଯିଷ୍ଯେ କଥଂଚିତ୍
ମୁଁ ମୋର ପ୍ରାଣ ଦେବି, କିନ୍ତୁ କପୋତକୁ ଦେବି ନାହିଁ; ଶ୍ୟେନ, ତୁମେ ଏହି କଥା ବୁଝୁନାହଁ କି? ଦୟାକରି, ଏଠାରେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦିଅନି, ମୁଁ କପୋତକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।
ଯଥା ମାଂ ଵୈ ସାଧୁଵାଦୈଃ ପ୍ରସନ୍ନାଃ ପ୍ରଶଂସେଯୁଃ ଶିବଯଃ କର୍ମଣା ତୁ। ଯଥା ଶ୍ଯେନ ପ୍ରିଯମେଵ କୁର୍ଯାଂ ପ୍ରଶାଧି ମାଂ ଯଦ୍ଵଦେସ୍ତତ୍କରୋମି
ଯେପରି ଶିବିମାନେ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଶ୍ୟେନ; ତୁମେ ଯାହା କହିବ, ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି।
ଊରୋର୍ଦକ୍ଷିଣାଦୁତ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵପିଶିତଂ ତାଵଦ୍ରାଜନ୍ଯାଵନ୍ମାଂସଂ କପୋତେନ ସମମ୍ ।। ତଥା ତସ୍ମାତ୍ସାଧୁ ତ୍ରାତଃ କପୋତଃ ପ୍ରଶଂସେଯୁଶ୍ଚ ଶିବଯ କୃତଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ସ୍ଯାନ୍ମମେତି
ରାଜା ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଉରୁ ଠାରୁ କପୋତର ଓଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଂସ କାଟି ତୁଳାରେ ରଖିଲେ; ଏପରି ଭାବେ କପୋତ ରକ୍ଷିତ ହେଲା, ଶିବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ, ଏବଂ ମୋର ପ୍ରିୟ କାମ ସଫଳ ହେଲା।
ଅଥ ସ ଦକ୍ଷିଣାଦୂରୋରୁତ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵମାଂସପେଶୀଂ ତୁଲଯାଧାରଯତ୍ ।। ଗୁରୁତର ଏଵ କପୋତ ଆସୀତ୍
ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଉରୁ ଠାରୁ ମାଂସ କାଟି ତୁଳାରେ ରଖିଲେ; ତଥାପି କପୋତ ଅଧିକ ଭାରୀ ହେଲା।
ପୁନରନ୍ଯମୁଚ୍ଚକର୍ତ ଗୁରୁତର ଏଵ କପୋତଃ ।। ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ସମଧିକୃତ୍ଯ ଶରୀରଂ ତୁଲାଯାମାରୋପଯାମାସ ରତତ୍ତଥାପି ଗୁରୁତର ଏଵ କପୋତ ଆସୀତ୍
ପୁଣି ସେ ଅଧିକ ମାଂସ କାଟିଲେ, କିନ୍ତୁ କପୋତ ତଥାପି ଅଧିକ ଭାରୀ ରହିଲା; ଏଭଳି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, ତଥାପି କପୋତ ଅଧିକ ଭାରୀ ହେଲା।
ଅଥ ରାଜା ସ୍ଵଯମେଵ ତୁଲାମାରୁରୋହ ।। ନ ଚ ଵ୍ଯଲୀକମାସୀଦ୍ରାଜ୍ଞ ଏତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟାଵ ତ୍ରାତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଲୀଯତ ଶ୍ଯେନଃ ଅଥ ରାଜା ଅବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ତୁଳାରେ ଚଢ଼ିଲେ; ରାଜାଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ଦେଖି ଶ୍ୟେନ କହିଲେ, 'ତୁମେ ରକ୍ଷା ପାଇଲା', ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ।
କପୋତଂ ଵିଦ୍ଯୁଃ ଶିଵଯସ୍ତ୍ଵାଂ କପୋତ ପୃଚ୍ଛାମି ତେ ଶକୁନେ କୋ ନୁ ଶ୍ଯେନଃ। ନାନୀଶ୍ଵର ଈଦୃଶଂ ଜାତୁ କୁର୍ଯା- ଦେତଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ଭଗଵନ୍ମେ ଵିଚକ୍ଷ୍ଵ
'ଶିବିମାନେ ତୁମକୁ କପୋତ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଶକୁନି, ଶ୍ୟେନ ରୂପେ ତୁମେ କିଏ? କୌଣସି ଦେବତା ଏପରି କାମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଭଗବନ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ।'
ଵୈଶ୍ଵାନରୋଽହଂ ଜ୍ଵଲନୋ ଧୂମକେତୁ- ରଥୈଵ ଶ୍ଯେନୋ ଵଜ୍ରହସ୍ତଃ ଶଚୀପତିଃ। ସାଧୁ ଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵାମୃଷଭଂ ସୌରଥେଯ ନୌ ଜିଜ୍ଞାସଯା ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂପ୍ରପନ୍ନୌ
'ମୁଁ ହେଉଛି ବୈଶ୍ୱାନର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଧୂମାକେତୁ, ଏବଂ ଶ୍ୟେନ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶଚୀପତି; ତୁମକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ।'
ଯାମେତାଂ ପେଶୀଂ ମମ ନିଷ୍କ୍ରଯାଯ ପ୍ରାଦାଦ୍ଭଵାନସିନୋତ୍କୃତ୍ଯ ରାଜନ୍। ଏତଦ୍ଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମ ଶିଵଂ କରୋମି ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣଂ ରୁଚିରଂ ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧମ୍
'ରାଜା, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଯେ ମାଂସ କାଟି ଦେଲ, ଏହାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ କରିଦେଉଛି: ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଉଜ୍ୱଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ।'
ଏତାସାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପାଲଯିତା ଯଶସ୍ଵୀ ସୁରର୍ଷୀଣାମଥ ସଂମତୋ ଭୃଶମ୍। ଏତସ୍ମାତ୍ପାର୍ଶ୍ଵାତ୍ପୁରୁଷୋ ଜନିଷ୍ଯତି କପୋତରୋମେତି ଚ ତସ୍ଯ ନାମ
'ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଯଶସ୍ବୀ ରକ୍ଷକ ହେବ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ହେବ; ଏହି ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ତୁମ ବଂଶରେ ଏକ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେବ, ତାଙ୍କର ନାମ ହେବ କପୋତରୋମ।'
କପୋତରୋମାଣଂ ଶିବିନୌଦ୍ଭିଦଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ନୃପଵୃଷସଂହନନଂ ଯଶୋଦୀପ୍ଯମାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟାସି ଶୂରମୃଷଭଂ ସୌରଥାନାମ୍
'ତୁମେ ଶିବିଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ବଳଶାଳୀ ଓ ଯଶସ୍ବୀ କପୋତରୋମ ନାମକ ପୁଅ ପାଇବ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ହେ ସୌରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜା ରାଜର୍ଷିରିନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ତତ୍ତଦା। ମାର୍କଣ୍ଡେଯାନ୍ମହାଭାଗାତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରତିପାଦନମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭର କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜା ରାଜର୍ଷି ଗଭୀର ଭାବରେ ଶୁଣିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ମହାରାଜ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ମୁନିମ୍। କୀଦୃଶୀଷୁ ହ୍ଯଵସ୍ଥାସୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ମହାମୁନେ। ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତ୍ଵନୁଭଵେତ୍ପୁରୁଷସ୍ତଦ୍ବ୍ରଵୀହି ମେ
ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁଣି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମହାମୁନି, କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦାନ ଦେଇ ମଣିଷ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ? ଏହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।'
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯେଽପ୍ଯଥଵା ବାଲ୍ଯେ ଯୌଵନେ ସ୍ଥାଵିରେଽପି ଵା। ଯଥା ଫଲଂ ସମଶ୍ନାତି ତଥା ତ୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମେ
ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ, କିମ୍ବା ଶିଶୁବୟସରେ, ଯୁବାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ — ଯେପରି ଲୋକେ ସମାନ ଭାବେ ଫଳ ଖାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ।
ଵୃଥା ଜନ୍ମାନି ଚତ୍ଵାରି ଵୃଥା ଦାନାନି ଷୋଡଶ। ଵୃଥା ଜନ୍ମ ହ୍ଯପୁତ୍ରସ୍ ଯେ ଚ ଧର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ
ଚାରିଟି ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ, ଷୋଳଟି ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ; ପୁଅ ନଥିବା ଜନ୍ମ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଧର୍ମରୁ ବାହାରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ପରପାକଂ ଚ ଯେଽଶ୍ନନ୍ତି ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପଚେତ୍ତୁ ଯଃ। ପର୍ଯଶ୍ନନ୍ତି ଵୃଥା ଯତ୍ର ତଦସତ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ରାନ୍ଧା ଖାଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ରାନ୍ଧନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଠି ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ଖାଉଛନ୍ତି, ସେଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆରୂଢପତିତେ ଦତ୍ତମନ୍ଯାଯୋପହୃତଂ ଚ ଯତ୍। ଵ୍ଯର୍ଥଂ ତୁ ପତିତେ ଦାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତସ୍କରେ ତଥା
ଯେଉଁ ଦାନ ଗୋଡ଼ାରୁ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦିଆଯାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟରେ ନିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ; ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଚୋରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଗୁରୌ ଚାନୃତିକେ ପାପେ କୃତଘ୍ନେ ଗ୍ରାମଯାଜକେ। ଵେଦଵିକ୍ରଯିଣେ ଦତ୍ତଂ ତଥା ଵୃଷଲଯାଜକେ
ଯେଉଁ ଦାନ ମିଥ୍ୟା ଗୁରୁ, ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ଗ୍ରାମ ପୁରୋହିତ, ବେଦ ବିକ୍ରେତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ।
ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁଷୁ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵୃଷଲୀପତୌ। ସ୍ତ୍ରୀଜିତେଷୁ ଚ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵ୍ଯାଲଗ୍ରାହେ ତଥୈଵ ଚ
ଯେଉଁ ଦାନ କେବଳ ନାମମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ମହିଳାଙ୍କ ଅଧୀନ ଥିବା, କିମ୍ବା ସାପରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ପରିଚାରକେଷୁ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵୃଥା ଦାନାନି ଷୋଡଶ। ତମୋଵୃତସ୍ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭଯାତ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯେଉଁ ଦାନ ଚାକର-ନୋକର ମାନେ ପାଆନ୍ତି, ସେ ଷୋଳଟି ବ୍ୟର୍ଥ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକାରରେ, ଭୟ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଦାନଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଗର୍ଭସ୍ଥସ୍ତୁ ନରଃ ସଦା। ଦଦଦ୍ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯୋ ଵୃଦ୍ଧଭାଵେନ ମାନଵଃ
ମଣିଷ ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଏହିପରି, ମଣିଷ ଉଚିତ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେକୁ ଦାନ ଦେବା।